ABD medyası, İsrail’in İran’da “yönetimi devirecek bir isyan çıkarma” planının “temel bir yanılgı” olduğu ve Donald Trump yönetiminin sahadaki durumdan bağımsız olarak bu plana iyimser yaklaşmasının “hata olduğu” değerlendirmesini yaptı.
Amerikan New York Times (NYT) gazetesi, üst düzey ABD’li ve İsrailli yetkililere dayandırarak hazırladığı analiz haberde, bu iki ülkenin “İran’da isyan çıkarma planlarının” nasıl gerçeğe dönüşmediğini anlattı.
NYT, “İsrail, İran’da isyan çıkarabileceğini düşünüyordu, ancak bu gerçekleşmedi” başlığıyla paylaşılan analizde, İsrail istihbaratının bu konudaki analiz eksikliğine ve ABD’nin sahadaki durumdan bağımsız olarak iyimser tavrına işaret edildi.
Analize göre, İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad, “İran’da ayaklanma çıkararak yönetimin düşeceği” yönündeki bir planı Başkakan Binyamin Netanyahu‘ya sundu. Netanyahu, söz konusu Mossad planını ABD Başkanı Trump‘ı ikna etme sürecinde kullandı.
Mossad’ın “İran’da ayaklanma” planı
Analize göre, İran saldırıları başlamadan önce İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad Başkanı David Barnea, İsrail Başbakan Binyamin Netanyahu’ya “İran’da nasıl iç ayaklanma çıkarabileceklerine” ilişkin kapsamlı bir planla geldi.
Barnea, Netanyahu’ya, savaşın başlamasından itibaren birkaç gün içinde İranlı muhalifleri ayaklanma için harekete geçirebileceklerini ve bunun İran yönetiminin çöküşüne bile yol açabilecek diğer isyanları tetikleyebileceğini anlattı.
Söz konusu plana göre saldırıların başında İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesi ve rejim değişikliğini teşvik etmeye yönelik bir dizi istihbarat operasyonu, savaşa hızlı bir son verebilecek kitlesel bir ayaklanmaya zemin hazırlayabilecekti.
Mossad Başkanı, aynı planı ocak ayının ortasında Washington’a yaptığı ziyaret sırasında üst düzey Trump yönetimi yetkililerine de sundu.
Netanyahu, Mossad planını Trump’ı ikna etmede kullandı
Netanyahu planı benimserken, Mossad’ın bu konudaki iyimserliğini Trump’ı ikna etme sürecinde de kullandı.
İki liderin ayaklanma konusundaki iyimser tutumuna karşı bazı üst düzey Amerikalı istihbarat yetkilileri, söz konusu planın “uygulanabilirliği” konusundaki şüphelerini ve sahadaki durumun planla örtüşmediği yönündeki fikirlerini dile getirdi.
Ancak savaşın üçüncü haftasında Amerikan ve İsrail istihbarat değerlendirmeleri, İran’ın “teokratik hükümetinin zayıfladığı, ancak varlığını aktif olarak sürdürdüğü” sonucuna vardı.
ABD ile İsrail’in isyan konusundaki inancı temel bir yanılgıydı
Çok sayıda ABD’li ve İsrailli yetkili ile yapılan görüşmelere dayanan makaleye göre, İsrail ve ABD’nin “İran’da yaygın bir ayaklanmayı başlatabileceği” yönündeki inancının “temel bir yanılgı” olduğu ortaya çıktı.
Netanyahu, Mossad’ın İran’da isyan çıkarma vaatlerinin gerçekleşmediğine dair hayal kırıklığını ifade ederken, saldırıların başlamasından günler sonra gerçekleştirilen bir güvenlik toplantısında, “Trump’ın savaşı her an sona erdirmeye karar verebileceğini” ve “Mossad operasyonlarının henüz sonuç vermediğini” sinirli bir şekilde dile getirdi.
Öte yandan bazı ABD’li askeri yetkililer de Trump’a, “Amerikan ve İsrail bombalarının yağdığı bir ortamda İranlıların sokaklara çıkıp yönetimi protesto etmeyeceğini” vurguladı.
Benzer şekilde ABD’li istihbarat yetkilileri, “yönetimi tehdit edecek boyutta kitlesel bir ayaklanma ihtimalinin” düşük olduğu değerlendirmesini Beyaz Saray’a iletti.
Makalede ayrıca İsrail Savunma Kuvvetleri Askeri İstihbarat Araştırma Bölümü’nün eski İran Masası Başkanı Shahar Koifman’ın görüşüne yer verildi. Koifman, “Mevcut çatışma sürecinde İran hükümetini devirmenin ulaşılabilir bir hedef olduğuna inanmadığını” vurguladı.
ABD, Kürt unsurların kullanılması fikrine artık sıcak bakmıyor
NYT’nin analizinde dikkat çeken bir diğer husus da Mossad’ın bölgedeki Kürt grupları İran’da olası bir ayaklanma planında kullanma fikrine ilişkin Washington’da ortaya çıkan durum oldu.
Amerikalı yetkililer, hem CIA hem de Mossad’ın son yıllarda Kürt güçlerine silah ve çeşitli destek sağladığını ve CIA’in İranlı “Kürt savaşçıları” desteklemeye yönelik adımlar attığını belirtti.
Analizin bu bölümünde, “Ancak Amerikalı yetkililer, artık savaş öncesinde benimsedikleri (İsrail’in) Kürtleri vekil güç olarak kullanma fikrine eskisi kadar sıcak bakmıyor; bu durum İsrailli mevkidaşlarıyla gerginliğe yol açtı.” ifadesine yer verildi.
Bu bağlamda, Trump’ın 7 Mart’ta yaptığı ve “Kürt liderlerine İran’a milis göndermemelerini” açıkça belirttiği açıklamasına atıf yapıldı.
Aynı bölümde, Türkiye’nin, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aracılığıyla ABD’li mevkidaşı Marco Rubio’ya, “herhangi bir Kürt girişimine destek vermemeleri” konusunda uyardığı belirtildi.
Diğer yandan ABD istihbaratının, saldırılar başlamadan önce yaptığı simülasyonlarda, “İran yönetiminin tamamen çökmesinin görece düşük bir olasılık” olduğu değerlendirmesini yaptığı kaydedildi.
