ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’daki NATO Liderler Zirvesi sırasında Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35’lerin teslim edileceğini açıklamasının ardından, gözler bir kez daha Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerine çevrildi.
ABD Kongresi 2020’de kabul ettiği düzenlemeyle, Türkiye S-400’leri elinde bulundurduğu sürece F-35 satışının yapılamayacağını hükme bağlamıştı.
Bu nedenle Trump yönetiminin yaptırımları kaldırma iradesi tek başına yeterli değil. Türkiye’nin F-35 alabilmesi için S-400 meselesinde Kongre’nin de kabul edebileceği bir çözüm bulunması gerekiyor.
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın aldığı için 2019’da F-35 programından çıkarılmış, 2020’de ise ABD tarafından CAATSA yaptırımlarına tabi tutulmuştu.
S-400’leri elinden çıkarmaya çalışan Türkiye’nin ise sistemleri üçüncü bir ülkeye satmaya çalıştığı iddia ediliyor. En çok öne çıkan alternatifler ise Körfez ülkeleri.
RUSYA’NIN ONAYI GEREKİYOR
CNN Türk’ün haberine göre S-400’lerin Körfez ülkelerinden birine satılmasına ABD de sıcak bakıyor. Ancak satış için Rusya’nın da onayı gerekiyor. Rusya’nın ise prensip olarak üçüncü bir ülkeye satışa engel olmayacağı öne sürülüyor.
SATIN ALMA SÜRECİ
Türkiye, 2017 sonunda Rusya ile biri opsiyonlu iki adet S-400 sisteminin satın alınması konusunda bir sözleşme imzalandığını açıklamıştı. Yetkililer, toplam maliyeti 2,5 milyar dolar olan S-400 için peşinatın Rus yönetimine transfer edildiğini duyurmuştu. 12 Temmuz 2019’da da ilk parçalar Türkiye’ye teslim edilmişti.
TÜRKİYE, F-35 PROGRAMINDAN ÇIKARILMIŞTI
ABD ise 5 gün sonra Türkiye’yi, proje ortağı olduğu F-35 yeni nesil savaş uçaklarının üretim sürecinden çıkardığını duyurmuştu. Sonrasında ise Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulanmasına ilişkin karar Aralık 2020’de kabul edilmiş ve Nisan 2021’de devreye girmişti.
İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesinin haberine göre, İsrail güvenlik kabinesi 7 Temmuz Salı akşamı yapılan toplantıda, ABD ile Türkiye arasındaki F-35 savaş uçağı müzakerelerine ilişkin değerlendirmeleri dinledi.
TEL AVİV’DEN F-35 TESLİMATINI ENGELLEME GİRİŞİMİ
ABD’nin Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarını vermemesi için uzun süredir yoğun diplomatik çaba yürüten Tel Aviv yönetiminin, bu girişimlerden sonuç alamaması halinde en azından Türkiye’ye daha düşük özelliklere sahip versiyonların verilmesini sağlamaya çalıştığı öne sürüldü.
“TRUMP HALA ŞART KOYABİLİR”
İsrailli üst düzey bir yetkili, ABD Başkanı Donald Trump’ın uçakların teslim edilmesi öncesinde hâlâ bazı şartlar öne sürebileceğini savundu.
Yetkili, İsrail’in hava üstünlüğünü koruyacağına inandıklarını belirterek,
“Anlaşmanın önüne hâlâ geçilebilir. Bu uçağın birçok versiyonu var ve biz de mümkün olduğunca bu süreci etkilemeye çalışıyoruz.”
ifadelerini kullandı.
NETANYAHU KONUYU TRUMP’A TAŞIYACAK
Bir başka İsrailli yetkili ise anlaşmanın henüz kesinleşmediğini öne sürerek, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun “muhtemelen gelecek hafta” ABD’ye giderek Başkan Donald Trump ile yapacağı görüşmede Türkiye’nin F-35 talebini gündeme getireceğini iddia etti.
KONGRE ÜZERİNDEN BASKI PLANI
Habere göre İsrail, “niteliksel askeri üstünlük (QME)” düzenlemesini gerekçe göstererek Ankara ile Washington arasında olası bir F-35 anlaşmasını engellemek amacıyla ABD Kongresi ile iş birliği yapmayı planlıyor.
ABD’nin silah transferlerine ilişkin mevzuatında yer alan “niteliksel askeri üstünlük” ilkesi, İsrail’in Orta Doğu’daki diğer ülkelere karşı askeri üstünlüğünü korumasını güvence altına almayı amaçlıyor.
NATO SONRASI ABD MEDYASINA RÖPORTAJ VERDİ
ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’nin yeniden F-35 programına dönebileceğine yönelik olumlu sinyaller vermesinin ardından, başta Netanyahu olmak üzere çok sayıda İsrailli siyasetçi bu ihtimale karşı çıktıklarını açıkladı.
Netanyahu’nun da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi öncesinde ve zirve sırasında ABD medyasına verdiği röportajlarda, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına erişimine izin verilmemesi çağrısında bulunduğu aktarıldı.
KAYNAK: Haber Hürriyeti
