ABD Başkanı Donald Trump, yüksek mahkemenin başkanın uyguladığı gümrük vergilerini iptal etmesinin ardından, yönetimin ticaret ortaklarına yeni tarifeler getirmeye çalıştığı bir haftada peş peşe ticaret adımları attı.
ABD’li ticaret yetkilileri, Brezilya’ya yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanmasını önerdi; Vietnam ile ticarete ilişkin bir soruşturma başlattı ve zorla çalıştırma yasaları gerekçesiyle aralarında Türkiye ve Avrupa Birliği’nin de bulunduğu 60’tan fazla ülkeye yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen oranlarda vergi getirilmesine yönelik teklifleri açıkladı.
Şirketlerden görüş istendi
İngiliz Financial Times gazetesinde dün yayımlanan habere göre, ABD ayrıca, tamamlandığında bir dizi ülkeye yeni vergiler getirilmesine yol açabilecek sanayi kapasite fazlası ve sübvansiyonlara ilişkin bir soruşturma üzerinde çalışıyor. Yönetim bu hafta şirketlerden, Çin ile ticareti yönetmeye yönelik yeni planları hakkında görüş bildirmelerini istedi.
Yüksek Mahkeme’nin şubat ayında acil durum yetkilerinin tarifeler uygulamak için kullanılmasını engellemesinden bu yana Trump, sosyal medya üzerinden derhal yürürlüğe girecek vergiler açıklayamıyor. Bunun yerine, kamuoyu istişaresi ve yayımlanmış raporlar gerektiren eski yasalara başvurmak zorunda kaldı.
“Süreç ağırlıklı bir düzenleme”
Joe Biden döneminde Beyaz Saray’da görev yapan Georgetown Üniversitesi misafir araştırmacısı Peter Harrell, yeni tarifelerin büyük bölümünün önerildiği yasayı “süreç ağırlıklı bir düzenleme” olarak nitelendirdi.
Harrell, “Yarın itibarıyla tarifeler şunlar olacak diye çıkıp açıklama yapamazlar” dedi. “Olgu tespiti yapmaları gerekiyor. Yaptıklarının bir kısmında olgu tespitini tamamladılar; ardından önerilen tarifeler için bildirimde bulunmaları ve yorum süreci işletmeleri gerekiyor.”
Ancak Trump’ın ticaret yetkilileri, başkanın ekonomi politikasının temel unsuru hâline gelen yüksek tarifeleri korumak istiyorsa, ticaret ortaklarına yeni vergileri uygulaması gereken temmuz sonundaki son tarihten önce soruşturmaları tamamlamak için yarışıyor.
Süre temmuzda doluyor
Söz konusu tarihte, Yüksek Mahkeme kararının ardından hızla uygulamaya konan geçici tarifelerin süresi doluyor. Bu tarifelerin dayandırıldığı ve 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. maddesi olarak bilinen düzenleme, vergilerin yalnızca 150 günlük bir süreyle uygulanmasına izin veriyor.
Dış İlişkiler Konseyi’nden Edward Alden, “Bu, süresi dolacak 122 tarifelerinin yerine geçecek açık bir girişim” değerlendirmesinde bulundu.
Tarifeler daha da yüksek mi olacak?
Birçok yabancı yetkili, ABD’nin Washington ile ticaret ortakları arasında geçen yıl imzalanan bir dizi ticaret anlaşmasıyla belirlenen aynı tarife oranlarını sürdüreceğine inanıyor. Ancak bazıları, yönetimin vergileri daha yüksek seviyelere çıkarabileceğinden endişe ediyor.
Yönetim, başkanın müttefiklere yüksek tarifeler uygulama isteği ile kasım ayındaki ara seçimler öncesinde büyüyen enflasyon ve geçim maliyeti sorununu kontrol altına alma çabaları arasında denge kurmak zorunda kaldı.
Tarımda tarifeler düşürüldü
Bu hafta yönetim, Amerikalı çiftçileri ve üreticileri yüksek maliyetlerden korumaya çalışırken bazı tarım ve sanayi makinelerine uygulanan tarifeleri düşürdü.
Bazı tarım ekipmanları, buldozerler ve forkliftlere uygulanan vergiler yüzde 25’ten yüzde 15’e indirildi.
60 ülke için değerlendirilen yeni vergiler, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. maddesi kapsamında başlatıldı. ABD’li yetkililer, bu vergilerin “kurtuluş günü” tarifelerine kıyasla hukuken daha dayanıklı olmasını umuyor.
Buna karşın Harrell, yine de hukuki itirazlarla karşılaşılabileceği uyarısında bulundu. Harrell, “Bir yandan mahkemeler geçmişte, Trump’ın ilk döneminde Çin’e uygulananlar da dahil olmak üzere, 301. maddenin oldukça ciddi tarifeler getirmek için kullanılmasını onayladı” dedi.
Harrel’e göre, “Öte yandan, 301. madde daha önce hiç bu şekilde kullanılmadı. Geçmişteki 301 uygulamalarına bakıldığında bunların bir ya da birkaç ülkeye odaklandığı görülüyor.”
Soruşturma sayısı artacak
Alden, yönetimin yeni yasaların hukuki itirazlara karşı güvenli biçimde vergi uygulamak için kullanılabileceği sonucuna varması hâlinde daha fazla soruşturma başlatabileceğini söyledi.
Alden, “Mevcut 301 soruşturmaları turunun hikâyenin sonu olmayabileceğini öngörmemiz gerekiyor” dedi.
Yönetim ayrıca, dünyanın en büyük ikinci ekonomisiyle ilişkileri yönetmeye çalışırken, Çin ile Ticaret Kurulu’na ilişkin şirketlerden görüş isteyen bir bildirim yayımladı.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Dış İlişkiler Konseyi’nde yaptığı konuşmada, ABD’nin bazı Çin mallarındaki tarifeleri azaltmaya istekli olacağını söyledi. (Nefes)
