Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Singapur ziyareti kapsamında Bloomberg TV’ye değerlendirmelerde bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi’ne katılımına ilişkin soruya “Bildiğimiz kadarıyla evet, katılmayı planlıyor.” yanıtını veren Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen ay birkaç kez telefonda görüştüğü Trump’ın her seferinde zirveye katılacağını belirttiğini aktardı.
Fidan, siyasi söylemlere rağmen ABD’nin İttifaka bağlılığını sürdürdüğünü ve NATO’dan çekilebileceği yönündeki uyarıları hayata geçirmeyi planladığına dair hiçbir belirti göstermediğini vurgulayarak, şu ifadeleri kullandı:
“ABD, müttefiklere savunma harcamalarını artırmaları ve kendi güvenlikleri için daha büyük sorumluluk almaları konusunda sürekli baskı yapıyor. Avrupalılar mesajı aldı ve NATO bünyesinde savunma bütçelerini yükseltmek için şimdiden adım attı. Liderler bir araya geldiğinde kaydedilen ilerlemeyi gözden geçireceğiz.”
Bakan Fidan, ABD-İran arasında yürütülen müzakerelerde Türkiye’nin desteğini vurgulayarak, her iki tarafın da ateşkesi uzatmak için “samimi” bir çaba içinde olduğunun altını çizdi.
Ateşkese rağmen İsrail ordusunun, Lübnan’ın güneyinde Hizbullah’a yönelik saldırılarının, bu görüşmeleri “baltalayabilecek önemli bir risk” oluşturduğuna işaret eden Fidan, “Amerikalıların ve İranlıların samimi olduklarına eminim. Ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını istiyorlar ancak İsrail’in niyetinden emin değilim.” dedi.
Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile İsrail’in Lübnan’daki askeri operasyonlarını genişletmesine ilişkin telefonda görüştüğünü belirterek şunları söyledi:
“İran, Amerikalılarla tüm cephelerde ateşkes sağlanması konusunda bir mutabakat sağladıklarını düşünüyor. Bu yüzden müzakerelere katılıyorlar. İsrail’in son müdahalesi, işgali ve operasyonlarının ateşkes anlaşmasının açık bir ihlali olduğunu düşünüyorlar. Bence bu durum, müzakereleri sürdürmelerini son derece zorlaştıracaktır.”
Fidan, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından, tarafların “birbirlerine saldırmama” konusunda “mutabık kaldıklarını” belirttiği sosyal medya paylaşımını da hatırlattı.
İran’a yönelik ABD saldırılarının tekrar başlama ihtimaline yönelik soruya yanıt veren Fidan, şöyle devam etti:
“Umarız böyle bir şey olmaz zira geçen sefer böyle bir durum yaşandığında özellikle enerji, güvenlik ve enflasyon alanlarında küresel ekonomik etkilerini gördük. Sadece İran’da ve Körfez ülkelerinde kaybedilecek insan hayatlarını, altyapı ve üst yapının tahribatını ve savaşın başka bölgelere sıçrama olasılığını hesaba katmıyorum. İşte bu yüzden arabulucular, tarafların gerçekten bir uzlaşma ve anlaşmaya varmalarına yardımcı olmak için ellerinden geleni yapıyorlar.”
Bölgesel krizler
Fidan, ABD’nin NATO’dan çıkacağına ilişkin siyasi tartışmaların yer almasına rağmen İsveç’te düzenlenen NATO Gayriresmi Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda görüştüğü ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan bu yönde bir işaret almadığını söyledi.
Bakan Fidan, ABD Dışişleri Bakanlığı ve Savaş Bakanlığının NATO üyesi ülkelerle işbirliğini sürdürdüğüne dikkati çekti.
Bölgesel krizlerin Türkiye’nin ticaret ve ekonomisinin üzerinde baskı oluşturduğunu ifade eden Fidan, Türk ekonomisinin ihracat, turizm ve sanayiye dayalı olduğunu fakat petrol zenginliğine sahip olmadığını dile getirdi.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Kovid-19 salgınının ardından İran’daki savaşın da Türkiye’nin üzerine ağır yük getirdiğine dikkati çekerek şunları ifade etti:
“Enerji fiyatlarına büyük bir yük bindirdi. Enerji güvenliği ve enerjiye erişim bakımından Körfez ülkelerinden gemiyle gelen enerjiye bağlı olan ülkeler gibi değiliz. Çünkü Rusya, Azerbaycan ve İran’dan gelen boru hatlarımız var. Bu açıdan bir sorunumuz yok. Ancak bu, bizi enerji, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artıştan korumuyor. Bu nedenle fiyatlar etkileniyor, enflasyon üzerinde baskıya sebep oluyor.”
Hakan Fidan, diplomatlar olarak savaşı durdurmak, barış, istikrar, kalkınma ve ticarete müsait bir ortam oluşturmak için çalıştıklarını vurguladı.
“ABD’den bir dolar swap hattı görebilir miyiz?” sorusunu yanıtlayan Fidan, “Hazine ve Maliye Bakanımızla yakın zamanda bir görüşmem olmadı. Ancak böyle bir konunun gündeme gelmediğini biliyorum.” dedi.
Fidan, muhabirin böyle bir hattın faydalı olup olmayacağı sorusuna cevaben, “Emin değilim. Hazine ve Maliye Bakanı ile görüşmem gerekiyor çünkü mikro göstergeler, rakamlar ve veriler kendisinde bulunuyor. Ayrıca bu konunun kabinemiz içinde derinlemesine tartışılması ve elbette nihai olarak Sayın Cumhurbaşkanı’nın onayından geçmesi gerektiğini düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.
