Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mayıs Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı.
Rapora göre, tüketici fiyatları mayıs ayında yüzde 1,71 arttı, yıllık enflasyon 0,24 puan yükselişle yüzde 32,61 seviyesinde gerçekleşti. Mayıs ayında tüketici fiyatlarının seyrinde büyük ölçüde ulaştırma hizmetleri, giyim ve işlenmiş gıda fiyatları etkili oldu, işlenmemiş gıda fiyatlarındaki düşüş ise enflasyonu sınırladı.
Mevsimsel etkilerden arındırıldığında bir önceki aya benzer seyrettiği izlenen aylık hizmet enflasyonunda, akaryakıt fiyat gelişmelerinin devam eden yansımalarıyla ulaştırma hizmet fiyatları öne çıktı.
Temel mal enflasyonunda giyim ve ayakkabı alt grubundaki yükselişin etkisi hissedilirken, diğer temel mal alt gruplarında aylık enflasyon ılımlı seyretti. Gıda fiyatlarında mayıs ayında gözlenen düşüşte sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda alt grubu rol oynadı.
Diğer taraftan işlenmiş gıdada aylık enflasyon bir önceki aya kıyasla yavaşlasa da süt ve süt ürünleri öncülüğünde yüksek seyretmeye devam etti.
Aynı dönemde enerji fiyatları sınırlı bir oranda düştü, bu gelişmede uluslararası petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle akaryakıt fiyatları belirleyici oldu.
Bu dönemde, yurt içi üretici fiyatları üzerinde küresel enerji fiyat gelişmelerinin yansımaları etkili olmaya devam etti. Bu gelişmelerle üretici fiyatları yüzde 2,75 arttı ve yıllık enflasyon 0,34 puan artışla yüzde 28,93 oldu.
Hizmet ve temel mallar gruplarının enflasyona katkıları arttı
Rapora göre, mayıs ayında tüketici fiyatları artışı yüzde 1,71 gerçekleşti ve yıllık enflasyon 0,24 puan artarak yüzde 32,61’e yükseldi. B endeksinin yıllık değişim oranı 0,79 puan artışla yüzde 31,30, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 0,61 puan artışla yüzde 30,44 oldu.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji, gıda ve alkolsüz içecekler ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 0,29, 0,12 ve 0,03 puan azalırken, hizmet ve temel mallar gruplarının katkıları sırasıyla 0,40 ve 0,28 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla zayıfladı. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde aylık enflasyon geriledi. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan hizmette görece yatay seyrederken, temel mallar ve işlenmiş gıdada zayıfladı.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, mayıs ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla gerilediğine işaret ederken, göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise belirgin bir değişim sergilemedi.
Kira ve hizmetlerde yavaşlama
Hizmet fiyatları mayıs ayında yüzde 2,30 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 0,77 puan artarak yüzde 41,07 seviyesinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon ulaştırmada daha belirgin olmak üzere ulaştırma ve haberleşme gruplarında yükselirken, lokanta ve otel grubunda yataya yakın seyretti, kira ve diğer hizmetlerde ise geriledi.
Aynı dönemde ulaştırma hizmetlerinde fiyat artışı akaryakıt fiyat gelişmelerinin yansımasına ek olarak bayramın etkisiyle yüzde 5,61 oranı ile güçlü seyrini korudu. Bu grupta, hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatları (yüzde 15,22) öne çıkmaya devam etti, şehirler arası otobüs fiyatlarında artış (yüzde 5,46) görülürken, şehir içi ulaşım tarifeleri (tramvay, dolmuş, taksi vb.) de yükseldi.
Bu dönemde haberleşme hizmetleri yıllık enflasyonundaki yükseliş eğilimini sürdürdü. Diğer taraftan, kira grubunda aylık artış yüzde 2,15 olurken, yıllık enflasyon 1,39 puan azalışla yüzde 49,77’ye geriledi. Lokanta-otel enflasyonu yüzde 1,87 ile önceki aya kıyasla yavaşlarken, diğer hizmetlerde de enflasyon yüzde 1,14 ile görece ılımlı seyretti.
Temel mal grubu fiyatları arttı
Temel mal grubu fiyatları mayıs ayında yüzde 3,91 arttı, grup yıllık enflasyonu 0,74 puan yükselişle yüzde 17,26 oldu. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı alt grubunda artarken, dayanıklı mal ve diğer temel mallar alt gruplarında geriledi.
Yeni sezona geçişin devam ettiği giyim ve ayakkabı alt grubunda mayıs ayında tarihsel eğilimine kıyasla yüksek bir aylık fiyat artışı (yüzde 11,40) gözlendi. Bu dönemde, dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 1,32 ile önceki aya kıyasla sınırlı bir miktar yükseldi.
Aynı dönemde mobilya fiyat artışı yüzde 3,36 ile güçlü seyrini korudu. Beyaz eşya fiyatları yüzde 2,79 artış ile geçen aya kıyasla hızlanırken otomobil fiyat artışı yüzde 0,70 ile ılımlı seyretti. Öte yandan diğer elektrikli ve elektriksiz alet fiyatları bu dönemde yüzde 0,85 azaldı. Diğer temel mallar alt grubunda da aylık enflasyon bir önceki aya kıyasla zayıflayarak ılımlı seyretti.
Enerji fiyatları mayıs ayında yüzde 0,17 geriledi, grup yıllık enflasyonu 3,34 puan düşerek yüzde 43,88 oldu. Bu gelişmede, ham petrol fiyatlarına paralel olarak düşen akaryakıt fiyatları (yüzde -3,04) öne çıktı.
Diğer taraftan, meskenlere yönelik doğalgaz fiyatları kademeli fiyat uygulamasına bağlı etkilerle yüzde 4,57 yükseldi. Diğer alt kalemler ise görece ılımlı bir seyir izlendi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatlar azaldı
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar mayıs ayında yüzde 0,48 azaldı, grup yıllık enflasyonu 0,31 puan yükselişle yüzde 34,86 oldu.
Yıllık enflasyon, işlenmiş gıdada 1,64 puan artarken işlenmemiş gıdada 1,45 puan geriledi ve sırasıyla yüzde 35,31 ve 34,76 olarak gerçekleşti.
İşlenmemiş gıda fiyatları mayıs ayında, sebze (yüzde -14,63) ve et (yüzde -1,76) kalemlerindeki fiyat düşüşlerine bağlı olarak azaldı. Diğer taraftan, işlenmiş gıda alt grubunda aylık enflasyon yüzde 2,63 ile görece güçlü seyretmeye devam etti. Bu gelişmede ekmek-tahıl, et ürünleri ile çiğ süt fiyat artışını takiben süt ve süt ürünleri fiyatlarındaki yükselişler öne çıktı.
Üretici enflasyonu yükseldi
Yurt içi üretici fiyatları mayıs ayında yüzde 2,75 arttı, yıllık üretici enflasyonu 0,34 puan yükselerek yüzde 28,93 oldu.
Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji fiyatları jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yüzde 6,60 ile yüksek bir oranda artmaya devam etti. Ara malı fiyatları yüzde 2,94 artarken, sermaye malları ile dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında fiyat artışları görece daha düşük oldu.
Sektörel bazda incelendiğinde ise doğal gaz, ham petrol, kauçuk-plastik, kimyasal ürünler gibi jeopolitik gelişmelerin etkilerinin belirgin olduğu alt gruplarda fiyat artışları yüksek seyretti.
