Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Haziran Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı.
Rapora göre, aylık bazda haziran ayında enerji fiyatları gerilerken, ana gruplar genelinde fiyat artışları bir önceki aya kıyasla yavaşladı.
Enerji fiyatlarında gözlenen düşüşte elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki artışa karşın uluslararası petrol fiyatlarındaki gerileme ile düşen akaryakıt fiyatları etkili oldu.
Gıda fiyatlarında sebze etkisi
Bu dönemde, gıda fiyatlarındaki ılımlı seyirde sebze ürünleri öncülüğünde fiyatları gerileyen işlenmemiş gıda alt grubu rol oynarken, işlenmiş gıdada aylık enflasyon bir önceki aya benzer oranda görece yüksek gerçekleşti.
Diğer taraftan, alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar yükselirken, bu gelişmede tütün ürünlerindeki üretici firma kaynaklı fiyat artışları öne çıktı. Hizmet grubunda aylık enflasyon, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak ulaştırma hizmetlerindeki fiyat artışının sınırlı kalmasının etkisiyle yavaşladı.
Temel mal grubunda, geçtiğimiz iki ayda yeni sezona geçişin belirgin etkilerinin izlendiği giyim ve ayakkabı alt grubunda fiyatlar düşerken, dayanıklı malda fiyatlar nispeten ılımlı seyrini sürdürdü. Bu dönemde üretici fiyat artışları önceki aylara kıyasla yavaşlayarak yüzde 1,80 olarak gerçekleşirken, yıllık enflasyon 0,84 puan düşüşle yüzde 28,09’a geriledi.
Bu görünüm altında, haziran ayında aylık bazda tüketici enflasyonunun ana eğilimi bir önceki aya kıyasla sınırlı miktarda geriledi.
Yıllık tüketici enflasyonuna enerji grubunun katkısı 0,37 puan azaldı
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji ve hizmet gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 0,37 ve 0,21 puan azalırken, alkol-tütün-altın ve temel mallar gruplarının katkıları sırasıyla 0,06 ve 0,02 puan arttı. Gıda ve alkolsüz içeceklerin katkısı ise değişmedi.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle tüketici fiyatlarının aylık artışı bir miktar geriledi. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde de aylık enflasyon güç kaybetti.
Fiyat artışları, B endeksini oluşturan gruplardan temel mal ve işlenmiş gıdada görece yatay seyrederken, hizmet grubunda zayıfladı.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, haziran ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla sınırlı oranda gerilediğine işaret etti. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise sınırlı miktarda artış kaydetti.
Hizmet fiyatları haziran ayında yüzde 1,69 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 1,43 puan düşerek yüzde 39,64 seviyesinde gerçekleşti.
Haberleşme grubunda bir miktar yükselen yıllık enflasyon, lokanta ve otel grubunda yataya yakın seyrederken, diğer alt gruplarda ise geriledi.
Yakın dönemde yüksek aylık artışlar kaydeden ulaştırma hizmetleri fiyatları, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak haziran ayında yüzde 0,58 ile sınırlı oranda yükseldi.
Bu dönemde havayolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerinde düşüş izlendi.
Kira enflasyonu azaldı
Kira aylık enflasyonu kontrat yenileme oranındaki mevsimsel artışların da etkisiyle yüzde 2,66 olarak gerçekleşirken, yıllık enflasyonu ise 1,90 puan düşüşle yüzde 47,87 oldu.
Bu dönemde aylık enflasyon, lokanta-otel grubunda konaklama hizmetlerine bağlı olarak mevsimsel etkilerle yüzde 2,11, haberleşme grubunda ise önceki aya benzer oranda yüzde 1,60 oldu.
Sağlık hizmetleri fiyatlarında SGK Sağlık Uygulamaları Tebliği’nde yapılan muayene katılım payı düzenlemesinin etkileri temmuz ayında izlenecek ve bu etkilerin aylık tüketici enflasyonunu yaklaşık 0,22 puan artıracağı değerlendiriliyor.
Temel mallarda sınırlı artış
Temel mal grubu fiyatları haziran ayında yüzde 1,11 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,11 puan yükselişle yüzde 17,37 olarak gerçekleşti.
Yıllık enflasyon temel mal grubunun tüm alt gruplarında sınırlı oranda arttı. Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 1,39 ile görece yatay seyretti.
Haziran ayında mobilya fiyat artışı yüzde 0,58 ile bir önceki aya kıyasla yavaşlarken, elektrikli ve elektriksiz aletler ile otomobil fiyatları sırasıyla yüzde 2,51 ve yüzde 1,37 arttı.
Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyatları indirim sezonuna geçişin etkisiyle haziran ayında yüzde 0,22 düşerken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 2,01’e yükseldi.
Enerji fiyatları haziran ayında yüzde 0,91 geriledi ve grup yıllık enflasyonu 4,47 puan düşerek yüzde 39,41 oldu. Bu gelişmede, elektrik fiyatlarındaki yüzde 2,69 ve doğal gaz fiyatlarındaki yüzde 2,09’luk artışa karşın, uluslararası petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle akaryakıt fiyatlarının yüzde 4 düşmesi etkili oldu.
Diğer alt gruplarda ise fiyat artışları ılımlı seyretti.
Alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar haziran ayında yüzde 3,46 yükseldi. Bu gelişmede, üretici firmalar tarafından gerçekleştirilen fiyat ayarlamalarına bağlı olarak tütün ürünlerindeki yüzde 4,01’lik artış etkili olurken, alkollü içecek fiyatlarında da yüzde 1,51’lik yükseliş gözlendi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar haziran ayında yüzde 0,16 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,58 puan yükselişle yüzde 35,44 oldu.
Yıllık enflasyon, işlenmiş gıdada 2,19 puan yükselerek yüzde 37,50’ye çıkarken, işlenmemiş gıdada 1,57 puan azalarak yüzde 33,19’a geriledi.
İşlenmemiş gıda fiyatları sebze öncülüğünde geriledi
Haziran ayında işlenmiş gıda fiyatları, bir önceki aya benzer şekilde görece yüksek oranda (yüzde 2,60) arttı.
Bu alt grupta çiğ süt fiyat artışının etkisiyle süt ve süt ürünleri fiyatlarındaki yükselişler devam ederken, ekmek ve tahıllar ile çay öne çıkan diğer kalemler oldu.
İşlenmemiş gıda fiyatları ise haziran ayında sebze kalemi öncülüğünde yüzde 2,83 geriledi.
Ana sanayi grupları bazında incelendiğinde, enerji fiyatları jeopolitik gelişmelerin etkisiyle bir önceki aya kıyasla yavaşlamasına rağmen öne çıkmaya devam etti. Aylık fiyat artışı dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,24 ile sınırlı kalırken, diğer gruplarda yüzde 1,4 ila yüzde 1,9 bandında gerçekleşti.
Sektörel bazda incelendiğinde ise ham petrol ve doğal gaz, kömür ve linyit, elektrik-gaz ile tütün ürünleri görece yüksek fiyat artışı gösteren alt gruplar oldu.
