Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Kur Muhafazalı Mevduat sisteminde vergi istisnasının önümüzdeki yıl tekrar değerlendirileceğini söyledi.
Bloomberg’e konuşan Şimşek, sistemden çıkış konusunda önemli bir ilerleme sağlandığını söylerken, “Bence para siyasetindeki bu olağanlaşma ile birlikte rastgele bir teşvike gereksinim olmadan KKM’den çıkış tamamlanacaktır. KKM’nin getirdiği en büyük teşvik vergi istisnasıdır. O bahiste da önümüzdeki sene bir kıymetlendirme yapacağız” dedi.
Şimşek’in iktisat gündeminin öbür mevzularına ait verdiği iletiler şöyle oldu:
Bileşik Arap Emirlikleri ile çok güzel bir diyaloğumuz var. Bütün bölgeyle siyasi bağlantılarımız çok düzgün. BAE ile olan, yaz boyunca devam eden ve sonuçta da bir programla sonuçlanan diyaloğumuz özünde Türkiye’nin önceliklerini baz alıyor. Birinci en büyük kalem yeşil dönüşüm. BAE ile Güç Bakanlığımız potansiyel olarak önümüzdeki yıllarda 27 milyar dolarlık bir yatırıma hazır olduklarını söylediler. Bu ne vakit somut bir gidişe dönüşür? Siz de biliyorsunuz, bu yatırım işi biraz kısa soluklu bir iş değil.
İkincisi dijital dönüşüm… Bu da bizim öncelikli mevzulardan bir tanesi. Türkiye’de büyük ölçekli bilgi merkezi yok. Bu alanda bir ilgileri var. 5 ile 7 milyar dolar ortası bir sayıdan bahsediyorsunuz. Üçüncü olarak biz olağan sarsıntının finansmanını önceliklendirdik. Orada da 8,5 milyar dolarlık bir alan açıldı bize. Son olarak da ihracatın finansmanı için 3 milyar dolarlık bir alan açıldı.
Depremin finansmanını biz kısmen dışarıdan özel tertip tahvil ihracı ile düşünüyoruz. Vade olarak muhtemelen 10 yıl civarında olur. Yani uzun vadeli olur. Fiyatlama, olağan piyasa fiyatlaması çerçevesinde olur. Büyük ihtimalle, şayet muhtaçlık hasıl olursa trançlar halinde olur. Yani çabucak aslında harcama durumu yok. Münasebetiyle istersek bu yılın sonundan evvel o imkandan kısmen yararlanırız.
“Seçim sonrası fon akışı önemli artar”
Bizim birincil önceliğimiz, Türkiye’de makro finansal istikrar, bilhassa de fiyat istikrarı boyutuyla başarıyı sağlamak ve böylelikle Türkiye’nin uzun vadeli büyüme potansiyelini ve performansını yükseltmek. Yani kalıcı refah için biz fiyat istikrarını önceliklendirdik. Yatırımcılar bunu ben inanıyorum ki görüyorlar. Önümüzdeki periyotta de bu gördükleri üzerine de hareket etmeye başlayacaklar. Bizim yatırımcılarla çok yeterli bir diyaloğumuz var.
Bu, fon akışına dönüşüyor mu? Nereden baktığınıza bağlı. Birincisi, yılın birinci beş ayına bakın. Portföy girişleri manasında eksi 2,9 milyar dolardı. Haziran-Eylül devrine bakın, 4,9 milyar dolarlık bir giriş var. İkincisi özel bölüm ve kamunun memleketler arası piyasalardan finansmana erişiminde önemli bir artış var. Türkiye’nin tahvil endeksi spreadine baktığınız vakit, gelişmekte olan ülkelere nazaran mayıs sonrası çok güçlü bir performans var.
Türkiye’nin CDS’leri… Geçen sene 900’e çıkmasından bahsetmiyorum, bu yılın değerli bir kısmında 600’e yakın, bir orta 700’leri bulmuş, 700’ün üzerine çıkmış. Şu anda 330’lar civarı. İlgi olmasa bu çerçevede bir fiyatlama olmaz.
Kur oynaklığı… Şu anda gelişmekte olan ülkelerin oynaklığının en düşük bandına yakınız.
Rezerv birikimi… Mayıs’ta 98,5 milyar dolardı, 36 milyar dolar civarında brüt rezervde artış var. 2014’ten beri en yüksek rezerv düzeyine ulaştık. Diyebilirsiniz ki, swaplar şöyle bu türlü… Mahallî bankalarla olan swap onların gereksinimine binaen yapılıyor. Zira Döviz kredisi talebi hudutlu lakin TL kredi talebi duruyor. Yani benim için kıymetli olan, yurt dışı swaplardan ari rezerv o da olumlu hem de güçlü müspet.
Ben inanıyorum ki önümüzdeki aylarda bilhassa de mahallî seçimler sonrasında Türkiye’nin varlıklarına talep çok önemli bir biçimde artacak. Yani Türkiye’ye fon akışı önemli bir halde artacak.
Ben sonuncu faiz oranına ait yorum yapmam. Zira Merkez Bankası’nın uhdesinde olan bir bahis. Burada biz daima kurala dayalı gideceğimizi söyledik. Para siyasetinde da sonuçta enflasyonun çıpalanması lazım, kural bu. Onun nasıl yapılacağı bilinen bir şey.
“Kur maksadımız yok”
Cumhurbaşkanımızın tespiti yanlışsız. Bizim üzere dezenflasyon programı uygulayan ülkelerde, dezenflasyonda muvaffakiyet genelde kurda gerçek değerlemeyi beraberinde getirebiliyor. Sayın Cumhurbaşkanımızın dediği bu. Ben, prensip olarak kur bahislerinde düzeye ait çok yorum yapmam. Zira bizim bir düzey maksadımız yok ve Türkiye şu anda dalgalı bir kur rejimine sahip. Burada lira bedelli mi, değil mi tartışmasına da prensip olarak girmek istemiyorum. Ancak şu bir gerçek; bu sene cari açığa altın hariç bakarsanız, ulusal gelirin yüzde 1.4’üne denk geliyor. Münasebetiyle sürdürülebilir bir cari açık, yani dış borcun ulusal gelire oranını artırmayan bir cari açık, şu anda sağlanmış durumda. Analistler tartışmaları şayet temel göstergeler üzerinden yapacaksa, bu hususu da kaçırmamaları lazım.
“KKM vergi teşviki gözden geçirilecek”
Şimdi döviz piyasasında izafî bir olağanlaşma var. Kurdaki oynaklık, gelişmekte olan ülkelerdeki oynaklık bandının alt düzeyinde. Enflasyonun hala yüksek olduğu bir ülkede esasen nominal bir istikrar kelam konusu olmaz. Artık kurda nominal istikrar öngörümüzün bir kesimi değildir. Gerçek kurda istikrar, evet. Ancak bu çeşit programlar gerçek kurda değerlenmeye yol açıyor mu? Evet. Biz başından beri şunu söyledik; rezerv birikimine gideriz ancak piyasa şartları el verdiği ölçüde dedik. Hasebiyle biz rezerv birikimini yaptık.
Sadece kur korumalıdan dönüşlerde Merkez Bankamız döviz talebini karşıladı. Onun ötesinde şu an itibariyle bir müdahalemiz kelam konusu değil, olmayacak.
Kur korumalıya gelince… Kur korumalıdan çıkış sürecimiz fiilen başlamış durumda ve çok önemli bir ilerleme sağladık. Bence para siyasetindeki bu olağanlaşma ile birlikte rastgele bir teşvike muhtaçlık olmadan KKM’den çıkış tamamlanacaktır. KKM’nin getirdiği en büyük teşvik vergi istisnasıdır. O mevzuda da önümüzdeki sene bir kıymetlendirme yapacağız. Rezerv birikimi bu formda devam ederse doğal ki sürecin hızlandırılmasına ait bir kıymetlendirme olabilir.
“Program çalışıyor, sonuçlarını görüyoruz”
Var lakin herhalde daha çok olmasını bekliyorsunuz.. Yoksa giriş var. Yatırımcı ilgisi de var. Bir de şöyle bakmak lazım, biz daima yabancı yatırımcı diye olaya yaklaşmıyoruz. Bizim için değerli olan yatırımcılar. Türk vatandaşlarının, vatandaşlarımızın portföy tercihlerinde çok bariz programa inanç tarafında bir değişiklik var. Yoksa bu kadar rezerv birikimi olmaz. Ben neden gelecek sene hızlanır diyorum; şu anda uyguladığımız siyasetin sonuçlarının görülmesi vakit alıyor. Para siyaseti gecikmeyle çalışıyor.
Yani şu anda program çalışıyor, sonuçlarını görüyoruz. Lakin bilhassa dezenflasyon manasında bakıyorsanız yıllık enflasyon manasında bakıyorsanız önümüzdeki yılın ikinci yarısında bu çok bariz olarak ortaya çıkacak. Bu yalnızca baz tesirinden kaynaklanmayacak, bugün alınan siyaset kararlarının gecikmeli tesirleri o vakit tezahür edecek.
Biz gittiğimiz hiçbir yerden para istemedik. Bunu açık konuşayım. Hatta birçok yerde biz “biz sizden para istemiyoruz” dedik. Biz paydaşlığımız geliştirmek istiyoruz. Bakın piyasa üzerinden Türkiye fonlanıyor şu anda. Türkiye’nin vadesine 12 aydan az kalmış yani kısa vadeli borcu neydi? Yaklaşık olarak 210 milyar dolar. Pekala 6-7 aydır biz bunu yönetmiyor muyuz? Bunu yönetirken rezerv artıyor mu? Bakın cari açık var, önemli bir kısa vadeli borç var. Demek ki biz başarılıyız, para girişi var. Onun için biz olaya o denli bakmıyoruz. BAE dedi ki biz 51 milyar dolarlık bir programa çıkacağız. Biz de çok teşekkür ederiz dedik.
Bizim birincil önceliğimiz getiri eğrisi inşa etmek, orada başarılı olduk. Yani bu yoksa swap piyasası fonksiyonel olsa da olmasa da çok değerli olmaz. Değerli olan, kredibilitesi olan emniyetli bir para siyaseti ve bunun bir yansıması olarak getiri eğrisi inşası, yani köprü inşası, bunu yaptık. Swap konusunu önümüzdeki periyot değerlendireceğiz. Doğrusu gerek rezerv, gerek cari açık, gerekse dezenflasyon bunlara bir bütün olarak bakıyoruz. Bu mevzularda elimiz rahatladıkça birtakım kısıtlayıcı ögeleri peyderpey kaldıracağız. Fakat size bu bahiste bir tarih vermek, yönlendirmek istemiyorum.
“Bankalara toplumsal kredi notu”
Bizim programın özü şu: Hakikat siyasetler, beraberinde yatırımcı itimadı, onunla birlikte makro finansal istikrar kur dahil olmak üzere dezenflasyon ve bu döngünün güçlenerek devam etmesi. Program bu formda çalışacak. Kısa vadede biz mali sıkılaşmanın büyümeyi bir ölçü aşağı çekeceğini OVP’de öngördük. Kısa vadede iç talebin yumuşayacağını, yavaşlayacağını programın en başından beri söylüyoruz.
Ancak fon akışındaki hızlanma ile birlikte bu yavaşlamanın hudutlu olacağını düşünüyoruz. İkinci olarak orta ve uzun vadede fiyat istikrarını sağlamış, yani enflasyonu tek haneye düşürmüş ülkenin büyüme potansiyeli çok daha üstlerde oluyor. Hasebiyle biz bunu bir çelişki olarak görmüyoruz.
Kısa vadede doğal ki iktisatta tekrar dengelenme muhtaçlığı bariz. Bu yine dengelenme, iç talebin sınırlanmasını içeriyor. Zati iç talebi denetim etmeden cari açığı aşağılara çekmek, enflasyonu önemli bir formda aşağı çekip orada tutmak pek muhtemel değil. O nedenle büyümeye ait alışılmış ki biz aşağı taraflı riskleri gördük, yansıttık. Bunun ötesinde bir şey olur mu, bakacağız.
Ama şunun altını net bir formda çizmek istiyorum. Önümüzdeki devirde ihracatı artırmak birincil önceliğimiz. Eximbank’ın sermayesini yüzde 49 artırdık, daha da artıracağız. İhracatın finansman imkanlarını daha da artıracağız. Bankalara toplumsal kredi notu üzerinden imkanlarının yatırıma ve ihracata yönlendirilmesi sağlanacak.
Makul düzey orta vadede tek hanedir. İdeali düşük tek hanedir bizim için. Yani global normların dışında bize uygun bir standart yok. Sonuçta bunu bir kademeli bir enflasyon programı öngördüğümüz için gerçekçi bir düzlemde bakacak olursak, gelecek sene Merkez Bankası’nın iddiası biliyorsunuz yüzde 36 düzeyinde. Sürdürülebilir, yüksek büyüme için dezenflasyon bir ön şarttır, bir karşı rüzgar değil. Dezenflasyon gerçek manada sürdürülebilir yüksek büyümeyi beraberinde getirecek, onun için bu hususta telaşlı değilim. 2025 sonunda da yüzde 14, 2026 sonunda da tek hane. Lakin bizim ülkü olarak varmak istediğimiz eşik mutlaka düşük tek hane. 2010’lu yıllarda bunun eşiğinden döndük. Bu kez bunu başarmak istiyoruz.
“Bankalara vergi açısından enflasyon muhasebesi uygulanmayacak”
Enflasyon muhasebesi uygulanmasına yönelik gündem, biz taslak bütçeyi hazırladıktan sonra ortaya çıktı ve bütçe süreci parlamentoda devam ediyor. O bütçe, o varsayımla yapılmamıştı. Münasebetiyle bizim bankalara, bilhassa finans kuruluşlarına, enflasyon muhasebesini 2024’te uygulamaya koymamız halinde bütçede daha evvel öngörülmemiş ek büyük bir açık çıkıyor ortaya.
O nedenle ben Plan Bütçe Komisyonu’nda dürüst davrandım. Bana sordular, ben “Reel dalın tesiri sonlu, lakin finans dalı tesiri önemli olur” dedim. O nedenle büyük bir ihtimalle, yani 2024’te biz natürel ki enflasyon muhasebesine geçeceğiz. Bankalar isterlerse, finans kuruluşları isterlerse enflasyon muhasebesine nazaran bilançolarını hazırlarlar. Ancak vergileme açısından 2024’te uygulama yapmayacağız.
Kesinlikle hakikat değil. Ben daima şunu söyledim; birinci yaptığım işlerden bir tanesi BDDK’ya bir hassaslık tahlili yaptırmak oldu. Bugün itibariyle şunun altını net olarak çizmek istiyorum; şu anda bankacılık sisteminde sermaye yeterlilik oranı yüzde 18,5. Yasal gereklilik yüzde 8. Biz uzun bir müddettir klasik olarak yüzde 12 altına müsaade vermiyoruz. Şu anda bankacılık bölümünün sermayesi güçlü. Bana kamuyla ilgili soru sormuşlarsa, kamuda da sermaye yeterliliğinde sorun yok. Ben “ihtiyaç olursa devlet arkasındadır” demişimdir. Zati bunlar bizim kamu bankaları, bunu demeyeceğim de ne diyeceğim… Şu an için kamuda da gereksinim yok. yüzde 12’nin altında altında rastgele bir banka bu çerçevede yok.
Kendisi geçen bir MKYK’da, yani sonradan da basına yansıdı; gelen bir talep üzerine “Ben Maliye Bakanımın işine karışmıyorum” dedi. O kadar güveniyor. Onun için biz bu programı uygulamakta kararlıyız. Olağan ki kolay değil. Lakin kararlıyız ve sonuç alacağız. Türkiye’de şu anda makro finansal istikrara ait riskler azaldı. Bunu piyasalar söylüyor. Pekala enflasyon düşer mi? Katiyen düşer.
