Polonya’da hükümet ile cumhurbaşkanlığı arasındaki gerginlik dev bir kurumsal krize dönüştü. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin Senegal’e resmi ziyaret düzenlemek üzere yola çıktığı saatlerde, Başbakan Donald Tusk’ın talimatıyla polis Anayasa Mahkemesi binasına baskın düzenledi.
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BASKININ ARDINDAN CUMHURBAŞKANI GERİ DÖNÜYOR
Baskın haberini uçakta alan Cumhurbaşkanı Nawrocki ziyaretini yarıda keserek acil kodla ülkeye dönme kararı aldı. Nawrocki: yaptığı açıklamada, “Böyle bir anda başkan Polonya’da olmalı. Senegal’e uçuşumu yarıda kesiyorum. Ülkeme dönüyorum.” dedi.
MUHALEFET VATANDAŞA ÇAĞRI YAPTI
Gelişmelerin ardından muhalefet kanadı sert bir açıklama yaparak yaşananları hukuka ve anayasaya açık bir müdahale olarak niteledi. Muhalefet cephesi yaşananlar için “Dünya çapında benzeri görülmemiş bir darbe” dedi. Halkı Anayasa Mahkemesi binası önünde toplanmaya çağıran muhalefet liderleri, hükümetin adımını protesto etmeye hazırlanıyor. Ülkede tansiyon hızla yükselirken gözler Cumhurbaşkanı Nawrocki’nin dönüşünün ardından atacağı adımlara çevrildi.
“ANAYASA MAHKEMESİ BAŞKANI GÖREVDEN ALINDI”
Polonya’da Anayasa Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Yardımcısı Bartlomiej Sochanski, mahkemenin çalışmasını engelledikleri gerekçesiyle 1 ay süreliğine açığa alındı. Mahkemenin internet sitesinde yayınlanan açıklamada, Genel Mahkemelerin Yapısına İlişkin Kanun’un 130. maddesine dayanılarak Bogdan Swieczkowski ve Bartlomiej Sochanski’nin Polonya Parlamentosu tarafından usulüne uygun biçimde seçilmiş tüm hakimlerin katılımıyla Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu’nun toplanmasını engelledikleri, Anayasa Mahkemesi’nde davalara bakacak hakim heyetlerini kanuna aykırı biçimde belirledikleri belirtildi.
Polonya Adalet Bakanı ve Genel Savcısı Waldemar Zurek, Swieczkowski ve Sochanski’nin dokunulmazlıklarının kaldırılması ve cezai sorumluluğa tabi tutulmaları için 50 ciltlik soruşturma dosyasını Anayasa Mahkemesi’ne ilettiğini bildirirken, Anayasa Mahkemesi Başkanlığı görevine ise geçici olarak mahkemedeki en kıdemli olan Hakim Anna Korwin-Piotrkowska’nın getirildiği duyuruldu. Yarın Senegal’de resmi temaslarda bulunacak olan Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, haberi İspanya semalarında alınca yurda dönme kararı aldı.
3 KİŞİ GÖZALTINDA
Anayasa Mahkemesi Başkanı Swieczkowski ve Yardımcısı Sochanski’nin görevden alınması kararı, ana muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) tarafından tepkiyle karşılandı. PiS Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski başta olmak üzere parti yöneticileri ve bazı vatandaşlar Anayasa Mahkemesi’nin önünde toplanırken, mahkeme önünde yoğun güvenlik önlemleri alan polis binaya girmeye çalışan 3 kişiyi gözaltına aldı.
POLONYA BAŞBAKANI: HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜNÜ YENİDEN TESİS ETMEK GÖREVİMİZ
Polonya Başbakanı Donald Tusk, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek görevimizdir. Yıllarca süren hukuksuzluktan sonra bu, zorlu, bazen acı verici bir süreçtir ve kararlı bir eylem gerektirir. Başka yol yoktur.” açıklamasını yaptı.
POLONYA’DAKİ SİYASİ KRİZ
Polonya’daki siyasi krizin temeli, yargının bağımsızlığı ve Anayasa Mahkemesi’nin kontrolü üzerindeki mücadeleye dayanıyor. 2015’te iktidara gelen Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), yargı sisteminde yaptığı değişikliklerle mahkemeleri siyasallaştırmakla suçlanırken, 2023’te iktidara gelen Başbakan Donald Tusk bu yapıyı değiştirmek için reform girişimlerinde bulundu. Ancak PiS’in desteklediği Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile Tusk hükümeti, Anayasa Mahkemesi üyelerinin atanması ve yetkileri konusunda karşı karşıya geldi. Tusk hükümeti önceki iktidarın yargı üzerindeki etkisini ortadan kaldırmayı savunurken, muhalefet hükümeti mahkemeyi kendi siyasi çıkarları doğrultusunda şekillendirmeye çalışmakla suçladı. Böylece geçmişteki yargı reformlarının meşruiyeti ve yeni hâkimlerin atanması konusundaki anlaşmazlık, ülkenin en üst devlet kurumlarını karşı karşıya getiren bir güç mücadelesine dönüştü.
