İran-ABD-İsrail savaşı geçtiğimiz gün modern ticaret çağının en çarpıcı geri dönüşlerinden birine sahne oldu. Sadece 24 saat içerisinde varili 120 dolara kadar yaklaşan ham petrol 85 dolara kadar geriledi.
Pazar günü vadeli işlem piyasalarının açılmasıyla %31’lik çılgın bir yükseliş gösteren ABD petrol fiyatları, mesai sonrası işlemlerde zirvesinden yaklaşık 35 dolar geriledi. Bu geri çekilme, küresel bir enerji şokundan nispeten daha korunaklı olan ABD borsalarının kayıplarını telafi edip günü artıda kapatmasını sağladı.
Petrol fiyatlarındaki düşüşte büyük oranda ABD Başkanı Donald Trump’ın son açıklamaları rol oynadı. “Bence savaş hemen hemen büyük ölçüde tamamlandı” diyen ABD Başkanı yatırımcıların savaşın sonunda biteceği umutlarını yeşertti.
Wall Street Journal’ın haberine göre, enerji yatırım firması Tortoise Capital’ın Portföy Yöneticisi Rob Thummel, yaşanan benzersiz piyasa hareketliliğini şu sözlerle yorumladı:
“30 yıllık kariyerimde hiç böyle bir şey görmedim. Bunun ne zaman sona ereceğini kestirmek zor. Dünyada bol miktarda petrolümüz var. Sadece onu harekete geçirmemiz gerekiyor.”
Hürmüz Boğazı endişesi ve piyasadaki aşırı oynaklık
Fiyatlardaki bu sert geri çekilmeden önce küresel ham petrol, birinci Körfez Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük altı günlük kazancı elde etmişti. Rallinin temel sebebi ise küresel petrol tedariknin beşte birinin güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma ihtimaliydi.
Petrol danışmanlık firması Ritterbusch & Associates’in Başkanı Jim Ritterbusch, durumu müşterileri için değerlendirdi:
“Bu aşırı oynaklığı, fiyat artışının tamamlanmaktan çok uzak olduğunun bir başka işareti olarak görüyoruz.”
Brezilyalı petrol devi Petrobras’ın CEO’su Magda Chambriard ise Basra Körfezi’ndeki üretimin kısıtlanmasının uzun süreli sorunlar yaratabileceğine dikkat çekerek şu uyarıda bulundu:
“Hürmüz Boğazı’nın kapanmasından sonra işler tamamen çığırından çıktı. Durdurmak hızlıdır, yeniden başlatmaksa o kadar hızlı değildir.”
Stratejik rezerv hamlesi ve stagflasyon uyarıları
Piyasalardaki ateşin bir miktar sönmesinde, bazı tankerlerin boğazdan geçtiği yönündeki haberler ve G7 ülkelerinin stratejik rezervlerini piyasaya sürebileceği beklentisi de etkili oldu.
Olağanüstü toplanan G7 koalisyonu adına konuşan Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, piyasalara güven mesajı verdi:
“Piyasayı istikrara kavuşturmak için stratejik stok rezervlerinden yararlanmak da dahil olmak üzere gerekli tüm önlemleri almaya hazırız.”
ABD’nin stratejik petrol rezervleri ve yerel üreticilerin rekor üretimi olası bir şoku hafifletecek güçte olsa da analistlerin endişeleri sürüyor.
Uzmanlar, uzun süreli yüksek enerji maliyetlerinin ABD ekonomisinde büyümeyi yavaşlatıp enflasyonu artırarak “stagflasyon” riskini körüklediği konusunda uyarıyor. Nitekim TD Securities de müşterileriyle paylaştığı notta bu duruma dikkat çekti:
“Piyasalardaki stagflasyonist ton genişliyor. Ancak bu dalgalanmaların şiddeti şimdilik korkulan seviyelere ulaşmadı.”
