ABD Çalışma Bakanlığı ve farklı kurumlar tarafından açıklanan son veriler, ülkede iş gücü piyasasının genel olarak dayanıklılığını sürdürdüğünü ortaya koydu. Ekim ayında tarım dışı istihdam 165 bin kişi artarak piyasa tahminlerinin üzerine çıktı. Profesyonel ve ticari hizmetler, ulaştırma ve depolama ile sağlık hizmetleri sektörleri istihdam artışına en fazla katkı sağlayan alanlar arasında yer aldı.
Aynı dönemde işsizlik oranı 0,1 puan gerileyerek yüzde 4,1’e düşerken, işsiz sayısı 41 bin kişilik azalışla 7 milyon 68 bine indi.
Özel sektördeki istihdam artışı da beklentileri geride bıraktı. ADP Araştırma Enstitüsünün yayımladığı verilere göre, ekim ayında özel sektör istihdamı 86 bin kişi yükseldi.
İşten çıkarmalar 2023’ten bu yana en düşük seviyede
ABD Çalışma Bakanlığının eylül ayına ilişkin Açık İş ve İşgücü Devir Oranı (JOLTS) verileri de iş gücü piyasasındaki hareketliliğe işaret etti. Buna göre ülkedeki açık iş pozisyonlarının sayısı 333 bin artarak 7 milyon 523 bine, işe alımlar ise 131 bin yükselişle 5 milyon 402 bine ulaştı.
İşten çıkarma ve işten ayrılmaların toplamı ise 127 bin azalarak 1 milyon 641 bine geriledi. Böylece söz konusu gösterge, Mart 2025’ten bu yana en düşük seviyesini gördü.
İşten çıkarmalara ilişkin veriler de benzer bir tablo ortaya koydu. Challenger, Gray & Christmas tarafından yayımlanan rapora göre, ABD’li işverenler ekim ayında 43 bin 994 kişilik işten çıkarma planını duyurdu. Bu sayı, Ekim 2025’e kıyasla yüzde 71 düşüş göstererek 2023’ten bu yana kaydedilen en düşük ekim ayı seviyesine indi.
Tüketicilerin işsizlik beklentileri yükseldi
İstihdam verilerindeki olumlu görünüm, hanehalkının gelecek döneme ilişkin değerlendirmelerine ise aynı ölçüde yansımadı.
ABD Merkez Bankasının (Fed) New York Şubesi tarafından yayımlanan ekim ayı Tüketici Beklentileri Anketi, işsizlik konusundaki kaygıların arttığını gösterdi. Ankete göre, işsizlik oranının gelecek bir yıl içinde daha yüksek seviyeye çıkacağını düşünenlerin oranı 1,4 puan artışla yüzde 45,3’e yükseldi. Böylece bu oran Nisan 2020’den bu yana en yüksek düzeyine ulaştı.
Önümüzdeki 12 ay içinde işini kaybetme ihtimaline ilişkin beklenti de 0,4 puanlık artışla yüzde 13,9’a çıktı. Buna karşılık yeni bir iş bulma olasılığına yönelik beklenti aynı dönemde 0,4 puan yükselerek yüzde 46,5 oldu. İş bulma beklentisinin Kasım 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşması dikkati çekti.
Teknoloji şirketlerinde yapay zeka kaynaklı işten çıkarmalar
İş gücü piyasasının genelinde olumlu göstergeler öne çıksa da teknoloji sektöründeki büyük ölçekli şirketler, personel azaltma kararları almaya devam ediyor. Yapay zekanın sunduğu otomasyon olanakları ve operasyonel verimliliği artırma hedefleri, bu kararların başlıca gerekçeleri arasında gösteriliyor.
Microsoft, Amazon, Meta, Oracle ve Uber gibi ABD’nin önde gelen teknoloji şirketlerinin yıl içinde açıkladığı kapsamlı iş gücü azaltımları dikkat çekiyor.
Amazon, ocak ayında dünya genelinde yaklaşık 16 bin çalışanını işten çıkaracağını açıklamıştı. Şirket, temmuz ayında ise genel yapay zeka birimindeki bazı çalışanlarıyla yollarını ayırdığını duyurdu.
Meta’nın yaklaşık 8 bin kişiyi işten çıkarma kararı aldığı, 7 bin çalışanını ise yapay zeka odaklı yeni görevlere yönlendirmeyi planladığı bildirildi.
Microsoft, sektör koşullarındaki değişim ve müşteri talepleri doğrultusunda küresel çalışan sayısının yaklaşık yüzde 2,1’ine karşılık gelen 4 bin 800 pozisyonu kapatma kararı aldı. Şirket ayrıca ABD, Kanada, Hindistan ve Birleşik Krallık’ta yaklaşık 60 bin çalışanı kapsayan gönüllü işten ayrılma programını uygulamaya koydu.
Araç çağırma platformu Uber, karar alma mekanizmalarını daha hızlı hale getirmek amacıyla çalışan kadrosunu yaklaşık yüzde 10 küçülteceğini açıkladı. E-ticaret şirketi eBay ise dünya genelindeki personelinin yüzde 6’sına denk gelen 800 pozisyonu kaldıracağını bildirdi.
Snap, çalışanlarının yaklaşık yüzde 16’sını oluşturan 1000 kişiyi işten çıkarma planını duyurdu. Şirketin Üst Yöneticisi (CEO) Evan Spiegel, bu kararda yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişimin etkili olduğunu belirtti.
Ağ teknolojileri alanında faaliyet gösteren Cisco Systems, kaynaklarını yapay zeka ve büyüme potansiyeli taşıyan diğer alanlara yönlendirmek amacıyla yürüttüğü yeniden yapılanma kapsamında yaklaşık 4 bin çalışanıyla yollarını ayıracağını bildirdi. E-ticaret platformu Etsy de yeniden yapılanma planı çerçevesinde iş gücünü yaklaşık yüzde 12 azaltacağını açıkladı.
Finans ve kripto sektöründe de kadro küçültme kararları
Finansal teknoloji ve ödeme sistemleri alanında faaliyet gösteren şirketlerin iş gücünü azaltmaya yönelik adımları da öne çıktı.
Ödeme devi Visa, operasyonel verimliliği yükseltmek amacıyla çalışan kadrosunun yüzde 7’sini oluşturan 2 bin 600 pozisyonu kaldıracağını duyurdu. Vergi ve finans yazılımları geliştiren Intuit ise organizasyon yapısını basitleştirmek ve şirketin daha hızlı hareket etmesini sağlamak için tam zamanlı çalışan sayısını yüzde 17 azaltma kararı aldı.
Kripto para borsası Coinbase, piyasa koşullarını ve yapay zeka dönüşümünü gerekçe göstererek çalışanlarının yaklaşık yüzde 14’ünü işten çıkaracağını bildirdi. Coinbase CEO’su Brian Armstrong, yapay zeka sayesinde daha küçük ve belirli alanlara odaklanan ekiplerle daha fazla iş üretilebildiğini ifade etti.
Hisse senedi alım satım platformu Robinhood, çalışan sayısını yüzde 10 azaltarak personel yapısındaki yetkinlik yoğunluğunu artırmayı hedeflediğini açıkladı. Mobil ödeme ve finans uygulaması Cash App’in sahibi Block da 4 binin üzerinde çalışanını işten çıkaracağını duyurdu.
Finansal teknoloji ve ödeme hizmetleri şirketi Fiserv, geçen hafta yaptığı açıklamada haziran ayından bu yana çalışan ve yüklenici sayısını toplam 3 bin kişi azalttığını bildirdi. Bu kapsamda üst yönetim kadrosunda da yüzde 10’u aşan küçülmeye gidildiği belirtildi.
Perakende, sanayi ve otomotiv sektörlerinde işten çıkarma adımları
İş gücünü azaltma kararları teknoloji ve finans şirketleriyle sınırlı kalmadı. Perakende, üretim, havacılık ve otomotiv sektörlerinde faaliyet gösteren büyük şirketler de maliyetleri kontrol etmek ve verimliliği yükseltmek amacıyla çeşitli yeniden yapılanma planlarını devreye aldı.
American Express, yükselen giderleri sınırlamak, yenilikçi çalışmaları hızlandırmak ve operasyonel performansı artırmak amacıyla küresel çalışan sayısını yaklaşık yüzde 5 azaltacağını açıkladı.
Süpermarket zinciri Kroger, fiyatları aşağı çekmeye ve mağazalarda doğrudan müşteriye hizmet veren çalışanlara daha fazla kaynak aktarmaya odaklanıyor. Şirket, bu hedefler doğrultusunda gelecek 3 yıl içinde kurumsal kadrosunu yaklaşık 3 bin kişi azaltmayı planladığını duyurdu.
PepsiCo’nun yiyecek ve içecek biriminde yaklaşık 1000 pozisyonu kaldıracağı bildirildi. ABD’li havacılık üreticisi Boeing de ticari uçaklar bölümündeki çalışan sayısını yaklaşık yüzde 5 düşürmeyi hedeflediğini açıkladı.
Spor giyim markası Nike, küresel faaliyetlerinde operasyonel yapıyı güçlendirmek ve uzun vadede kârlı büyümeyi desteklemek amacıyla yaklaşık 1400 çalışanını işten çıkaracağını bildirdi. İşten çıkarmaların önemli bölümünün teknoloji biriminde gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Kimya üreticisi Dow Inc, ocak ayında yaklaşık 4 bin 500 kişiyi kapsayan işten çıkarma planını açıklamıştı. Şirket, maliyetleri azaltmak ve verimliliği artırmak için iş süreçlerinde otomasyon ve yapay zeka uygulamalarından daha fazla yararlanmayı hedefliyor.
Elektrikli otomobil üreticisi Lucid, kârlılığa ulaşma ve pozitif nakit akışı sağlama hedeflerini hızlandırmak için ABD’deki çalışan sayısını yüzde 18 azaltacağını duyurdu.
Detroit merkezli otomotiv üreticisi General Motors (GM) ise yazılım ve hizmetler bölümündeki bazı ekiplerin küçültüleceğini açıkladı. ABD basınında yer alan haberlerde, şirketin söz konusu birimlerde 1000’den fazla maaşlı çalışanın işine son vereceği aktarıldı.
Medya sektöründe de binlerce kişilik iş gücü azaltımı gündemde
Medya ve eğlence sektöründeki büyük şirketler de yeniden yapılanma ve tasarruf hedefleri doğrultusunda personel azaltma kararları aldı.
Yayın platformu Netflix, dünya genelindeki çalışanlarının yaklaşık yüzde 6’sına karşılık gelen 1000 civarında personelin işine son vermeyi planladığını duyurdu. Söz konusu karar, şirketin 2022 yılından bu yana gerçekleştireceği en kapsamlı işten çıkarma dalgası olarak öne çıktı.
ABD eğlence sektörünün en büyük kuruluşlarından Walt Disney’in bazı yöneticilerinden yıllık harcamalarını yüzde 20 azaltmalarını istediği bildirildi. ABD basınında yer alan haberlerde, tasarruf hedefinin önemli bir bölümünün binlerce çalışanın işten çıkarılmasıyla karşılanmasının beklendiği kaydedildi.
Pazarlama, reklamcılık ve kurumsal iletişim alanlarında faaliyet gösteren Omnicom Group da Interpublic Group’u satın almasının ardından başlayan entegrasyon süreci kapsamında yaklaşık 15 bin kişilik istihdam azaltımına gideceğini açıkladı. Şirket, geçen yıl da 4 bin çalışanını işten çıkarmıştı.
