Orta Doğu’da son günlerde artan askeri gerilim, Suudi Arabistan, Irak, İran ve Yemen hattında peş peşe yeni gelişmelere yol açtı. Suudi Arabistan’ın Riyad ve Medine bölgelerindeki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın Irak’tan gönderildiği belirtilen insansız hava araçlarıyla hedef alınmasıyla başlayan süreç, Bağdat yönetiminin soruşturması, bölge ülkelerinden gelen kınamalar ve Riyad’ın karşılık vermeme kararıyla devam etti.
Gerilim Yemen cephesinde de yoğunlaştı. İran destekli Husiler ile hükümet güçleri arasındaki çatışmalar yeniden şiddetlenirken Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı çevresindeki stratejik bölgelerde kontrol değişiklikleri yaşandı. Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik ve uluslararası seyrüsefer tartışmaları da krizin bölgesel ve küresel ticarete etkileri konusunda endişeleri artırdı.
Suudi Arabistan: Petrol boru hattına Irak’tan İHA saldırısı
Suudi Arabistan, Riyad ve Medine bölgelerindeki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın Irak’tan gönderilen çok sayıda insansız hava aracıyla hedef alındığını açıkladı. Saldırıda yaralanmalar ve maddi hasar meydana gelirken, hattın hasar gören bölümlerinin onarılması için çalışmalar başlatıldı.
Riyad yönetimi, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin ülkesinden Suudi Arabistan ve komşu ülkelere yönelik saldırıların önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması yönündeki talebi üzerine bu aşamada karşılık vermemeyi tercih ettiğini bildirdi. Suudi Arabistan, egemenliğini, güvenliğini, tesislerini ve vatandaşlarını korumak için gerekli tüm tedbirleri alma hakkını ise saklı tuttu.
Hamis Muşayt’ta “potansiyel tehlike” alarmı sona erdi
Suudi Arabistan’ın güneybatısındaki Hamis Muşayt kentinde Ulusal Erken Uyarı Platformu tarafından verilen “potansiyel tehlike” uyarısı sona erdi.
Sivil Savunma Müdürlüğü, vatandaşlardan resmi talimatlara uymaya devam etmelerini, kalabalık oluşturmaktan ve olay yerlerini görüntülemekten kaçınmalarını istedi. Daha önceki uyarıda ise güvenli bölgelere geçilmesi ve tehlike sona erene kadar binalardan çıkılmaması çağrısı yapılmıştı.
Katar, Ürdün ve KİK saldırıyı kınadı
Katar, Ürdün ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK), Suudi Arabistan’daki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’na yönelik İHA saldırısını kınadı.
Katar, sivil ve ekonomik tesislerin hedef alınmasını uluslararası hukukun ihlali olarak değerlendirirken, Ürdün saldırıyı Suudi Arabistan’ın egemenliğine yönelik tehdit olarak nitelendirdi. KİK Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi ise saldırının Suudi Arabistan’ın güvenliği, toprak bütünlüğü ve altyapısına yönelik kabul edilemez bir tehdit olduğunu belirtti.
Irak’ta operasyon komutanı görevden alındı
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların Meysan vilayetindeki bir noktadan gerçekleştirildiğinin belirlenmesinin ardından Meysan Operasyonlar Komutanı Celil Şerifi’yi görevden aldı.
Zeydi ayrıca saldırının nasıl gerçekleştirildiğinin ortaya çıkarılması için soruşturma başlatılması talimatı verdi.
Taif’teki tehlike uyarısı da sona erdi
Suudi Arabistan’ın Taif kentinde verilen “potansiyel tehlike” uyarısının sona erdiği açıklandı. Sivil Savunma Müdürlüğü, tehlikenin sona ermesine rağmen vatandaşlardan güvenlik talimatlarına uymayı sürdürmelerini istedi.
Yemen’de Husilere hava operasyonları
Yemen ordusu, ülkenin batısındaki Taiz iline bağlı Kızıldeniz kıyısındaki Muha kenti ve çevresinde düzenlenen hava saldırılarında çok sayıda Husi unsurunun etkisiz hale getirildiğini bildirdi.
Saldırılarda Husi mevzilerinin yanı sıra askeri araç ve silahların da imha edildiği belirtildi. Hükümete bağlı Amalika Tugayları ise Lahic vilayetindeki El-Mudarebe ve Ras el-Ara bölgelerinde Husilerin saldırılarının püskürtüldüğünü açıkladı.
Dali’de Husi mevzilerine “nokta atışı” saldırı
Yemen hükümetine bağlı Vatan Kalkanı Güçleri, Dali vilayetindeki Husi mevzilerine insansız hava araçlarıyla “nokta atışı” saldırılar düzenlendiğini duyurdu.
Saldırının ayrıntılarına ilişkin bilgi verilmezken, Husilerden de konuya ilişkin açıklama gelmedi.
Marib’de Husi saldırısı püskürtüldü
Yemen’de hükümet güçlerinin Marib vilayetinin batısında Husiler tarafından düzenlenen geniş çaplı saldırıyı püskürttüğü bildirildi.
El-Meşceh ve Ez-Zur bölgelerinde Husilerin saldırılarının engellendiği aktarılırken, çatışmaların Marib’in yanı sıra El-Cevf, Taiz, Dali ve Beyda cephelerinde de sürdüğü belirtildi.
Hudeyde’den kaçan aileye saldırı: 3 ölü
Husilerin, çatışmalardan kaçmak amacıyla Hudeyde’den Aden’e doğru ilerleyen 6 kişilik bir aileye ateş açtığı öne sürüldü. Saldırıda 2 çocuk ve dedeleri hayatını kaybederken, çocukların annesi ile diğer 2 çocuk yaralandı.
Husiler saldırıyla ilgili açıklama yapmazken, Taiz ve Hudeyde’deki çatışmalar nedeniyle çok sayıda ailenin yerinden edildiği bildirildi.
Taiz’de 2 Yemen subayı öldü
Yemen ordusu, Taiz ilinin güney cephelerinde Husilerle yaşanan çatışmalarda 2 subayın hayatını kaybettiğini açıkladı.
Yüzbaşı Fevvaz Sabit İsmail el-Asveri ile Üsteğmen Ferid Yasin Hamid el-Marbadi’nin çatışmalarda öldüğü bildirildi.
Ürdün ve Suudi Arabistan’dan gerilimi düşürme mesajı
Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen es-Safedi ile Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, bölgedeki gelişmeleri telefonda görüştü.
İki ülke, gerilimin sona erdirilmesini ve tüm nedenlerini ele alan bir çözüme ulaşılmasını amaçlayan çabaları desteklediklerini açıkladı. Safedi ayrıca Suudi Arabistan’daki petrol boru hattına düzenlenen saldırıyı kınadı.
Meysan Operasyonlar Komutanlığına yeni atama
Irak Başbakanı Zeydi, görevden alınan Meysan Operasyonlar Komutanı Celil Şerifi’nin yerine Tümgeneral Ali Abdulhüseyin Kazım’ı atadı.
Zeydi daha önce Meysan Operasyonlar Komutanlığı hakkında soruşturma komisyonu kurulması talimatı vermişti. Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amidi ve Meclis Başkanı Heybet el-Halbusi de Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları kınayarak Irak topraklarının komşu ülkelere saldırılarda kullanılmasına karşı olduklarını açıkladı.
Irak ve İran arasında ortak soruşturma
Irak Başbakanı Zeydi, İran’ın talebi üzerine iki ülke sınır hattı yakınında bulunduğu belirtilen İHA fırlatma rampalarıyla ilgili ortak soruşturma yürütülmesini kabul etti.
Bağdat yönetimi, daha önce Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların Meysan vilayetindeki bir noktadan başlatıldığını doğrulamış ve ardından bazı güvenlik yetkililerini görevden almıştı.
İran ve Umman Hürmüz Boğazı’nı görüştü
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, bölgedeki son gelişmeler ve iki ülkeyi ilgilendiren konuları telefonda ele aldı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Hürmüz Boğazı’nda geçici yeni bir güvenli rota belirlenmesi için Umman’da toplantı yapılacağını açıkladı.
Dışişleri Bakanlığı Suudi Arabistan saldırısını kınadı
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Irak topraklarından gerçekleştirildiği belirtilen ve Suudi Arabistan’ı hedef alan İHA saldırılarını en güçlü şekilde kınadı.
Bakanlık, Suudi Arabistan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne desteğini yinelerken, Riyad’ın gerilimi tırmandırmama yönündeki tutumunu takdir etti. Irak’ın saldırıyla ilgili soruşturma başlatmasından memnuniyet duyulduğu da belirtildi.
Bahreyn’den Hürmüz toplantısına boykot kararı
Bahreyn, İran’ın katılacağı hiçbir ortak toplantıda yer almayacağını açıklayarak 14 Eylül’de Umman’ın başkenti Muskat’ta yapılması planlanan Hürmüz Boğazı toplantısına katılmayacağını duyurdu.
Manama yönetimi, İran ile diplomatik ilişkiler normale dönene kadar bu tutumunu sürdüreceğini belirtirken, bölgedeki sivil ve ekonomik tesislere yönelik saldırıların görmezden gelinemeyeceğini vurguladı.
Arap ülkelerinden Suudi Arabistan’a destek
Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Lübnan, Bahreyn ve Mısır başta olmak üzere çok sayıda Arap ülkesi, Suudi Arabistan’ın petrol boru hattına yönelik saldırıyı kınadı.
Açıklamalarda saldırının Suudi Arabistan’ın egemenliğini ve güvenliğini ihlal ettiği belirtilirken, Irak’a kendi topraklarından gerçekleştirilen saldırıları önlemek için gerekli adımları atması çağrısı yapıldı. Umman, Filistin, Libya, Sudan, Yemen ve Moritanya da saldırıyı kınayan açıklamalarda bulundu.
Husiler: Babülmendep’ten 73 gemi geçti
Yemen’de İran destekli Husiler, son iki günde Babülmendep Boğazı’ndan 73 geminin geçtiğini öne sürdü.
Husiler, Suudi Arabistan gemilerine yönelik yasağın boğazdaki uluslararası deniz trafiğini etkilemediğini savundu. Hükümet makamları ise bu iddiaya ilişkin açıklama yapmadı.
Katar’dan İran’a Hürmüz çağrısı
Katar, İran’a Hürmüz Boğazı’nda uluslararası seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi ve uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerden kaçınması çağrısında bulundu.
Katar’ın BM Daimi Temsilcisi Casim el-Hamadi, bölgedeki krizin enerji, ticaret, deniz taşımacılığı ve küresel tedarik zincirleri üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
İran: Hürmüz’ün açılması ABD’nin şartları yerine getirmesine bağlı
İranlı bir yetkili, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı konusunda varılan mutabakatın boğazın derhal açılacağı anlamına gelmediğini açıkladı.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nın açılması için ABD tarafına 7 şart sunduğunu belirten yetkili, bu şartlar yerine getirilmeden boğazın kapalı kalacağını savundu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da 14 Eylül’de Umman’da yapılacak bölgesel toplantıda mutabakatın duyurulacağını bildirmişti.
ABD: 60 günde 100 geminin rotası değiştirildi
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik deniz ablukasının yeniden uygulanmaya başlamasından bu yana 60 gün içinde 100 ticari geminin rotasının değiştirildiğini açıkladı.
CENTCOM, Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın devam ettiğini ve ABD güçlerinin izni olmadan hiçbir geminin ablukayı geçmediğini ileri sürdü.
Husiler: Suudi Arabistan 129 hava saldırısı düzenledi
Yemen’de İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’ın son 48 saatte Taiz, Marib, Hudeyde, Cevf, Sada, Amran ve Hacce kentlerine 129 hava saldırısı düzenlediğini öne sürdü.
Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, saldırıların Suudi Arabistan’daki Hamis Muşayt ve Taif’te bulunan askeri üslerden kalkan F-15 ve Typhoon tipi savaş uçaklarıyla gerçekleştirildiğini savundu.
Yemen hükümeti: Husi ilerleyişi İran’ın gündeminin parçası
Yemen Başbakanı Şai Muhsin ez-Zindani, Husilerin son dönemde bazı stratejik bölgeleri ele geçirmesinin İran’ın bölgesel ve uluslararası güvenliği tehdit etmeye yönelik politikasının parçası olduğunu söyledi.
Zindani, yaşanan gelişmelerin savaşın sonucunu belirleyen kesin bir dönüm noktası olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek hükümetin askeri kapasitesini ve devlet kurumlarını güçlendireceğini ifade etti.
Islah Partisi’nden hükümete destek
Yemen’in önemli siyasi aktörlerinden Islah Partisi, Husilere karşı hükümete destek verdiğini açıkladı.
Parti, Yemen devletinin ve cumhuriyetin yeniden kurulması için “ulusal mücadelede” hükümetle birlikte hareket edeceğini bildirdi.
Yemen’de cephe hatları yeniden değişti
Yemen’de temmuz ayından bu yana yeniden şiddetlenen çatışmalar, sahadaki kontrol haritasını değiştirmeye devam ediyor.
Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki Muha kentinin yanı sıra Babülmendep çevresindeki Haniş Takımadaları, Meyyun Adası ve kıyıdaki Zubab’ı ele geçirdiği bildirildi. Gelişmeler, Husilerin küresel ticaret açısından kritik Babülmendep hattındaki etkisini artırdığına işaret ediyor.
Yemen Dışişleri: Babülmendep’teki gerilim seyrüseferi tehdit ediyor
Yemen Dışişleri Bakanı Efrah ez-Zube, Husilerin batı sahillerinde ve Babülmendep Boğazı çevresinde tırmandırdığı askeri gerilimin uluslararası seyrüseferi tehdit ettiğini belirtti.
Zube, sivillerin, mülteci kamplarının ve sivil tesislerin hedef alınmasının göç dalgasını artırdığını belirterek BM’yi ihlalleri belgelemeye çağırdı. Yemen devletinin kıyıları ve limanları üzerindeki egemenliğinin yeniden tesis edilmesinin bölgesel ve uluslararası güvenlik açısından zorunlu olduğunu vurguladı.
Irak’taki “İslami Direniş” saldırıyı reddetti
Irak’taki Şii milis gruplardan oluşan ve kendisini “Irak’taki İslami Direniş” olarak tanımlayan silahlı grup, Suudi Arabistan’daki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’na yönelik saldırıyı gerçekleştirmediklerini açıkladı.
Grup, Irak hükümetini somut kanıt bulunmadan suçlamaları benimsemekle eleştirirken, saldırıların aydınlatılması için yürütülecek soruşturmaya katılmaya hazır olduğunu bildirdi.
Cazan’da roket saldırısı: 2 yaralı
Suudi Arabistan, Yemen’deki İran destekli Husilerin ülkenin güneyindeki Cazan bölgesine düzenlediği saldırıda 2 kişinin yaralandığını açıkladı.
Sivil Savunma Genel Müdürlüğü, Et-Tıval kentine düşen roket mermisinin bir cami ile bazı ev ve araçlarda hasara yol açtığını bildirdi.
Sisi’den Hürmüz ve Babülmendep uyarısı
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında uluslararası seyrüsefer güvenliğinin korunmasının önemine dikkat çekti.
Sisi, bölgedeki gelişmelerin küresel ekonomi, ticaret, enerji hareketliliği ve tedarik zincirleri üzerindeki etkilerine vurgu yaptı.
Fidan, Erakçi ile görüştü
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Dışişleri Bakanlığı kaynakları, görüşmede bölgesel gelişmelerin ele alındığını bildirdi ancak görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
Yemen’de Husilere ağır darbe iddiası
Yemen ordusu, ülkenin orta kesimindeki El-Beyda iline bağlı 4 ilçede Husilere ait mevzilere en az 20 hava saldırısı düzenlendiğini açıkladı.
Ez-Zahir, Zinaim, Es-Sevadiye ve Mukayras ilçelerinde gerçekleştirildiği belirtilen saldırılarda Husilere ait füze rampaları, askeri araçlar ve iletişim sistemlerinin hedef alındığı, örgütün ağır can ve mühimmat kaybına uğradığı öne sürüldü. Husilerden ise saldırılara ilişkin henüz açıklama gelmedi.
Bölgede peş peşe yaşanan gelişmeler, Suudi Arabistan-Irak hattındaki petrol altyapısına yönelik saldırılar ile Yemen ve Hürmüz-Babülmendep eksenindeki çatışmaların birbirinden bağımsız olmayan, daha geniş bir bölgesel güvenlik krizine dönüştüğüne işaret ediyor. Özellikle enerji altyapısı ve kritik deniz geçiş noktalarındaki hareketlilik, gerilimin bölge sınırlarını aşarak küresel enerji ve ticaret akışlarını etkileyebileceği endişelerini artırıyor.
Husiler: Suudi Arabistan’da silah depoları ve komuta kontrol merkezini hedef aldık
Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ın güneyinde Yemen sınırı yakınındaki Şarure şehrinde kendilerine saldırı düzenlenmek için kullanıldığı iddia edilen bir askeri üssü hedef aldıklarını belirtti.
Seri, Şarure’deki silah depolarını ve komuta kontrol merkezini çok sayıda balistik füze ve İHA’larla hedef aldıklarını iddia etti.
Husilerin Askeri Sözcüsü, Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları “ülkenin iç kesimlerine taşıma ve şiddetlendirme” tehdidinde bulundu.
Yemen ordusu, ülkenin batısında Husilere ait noktalara 3 hava saldırısı düzenlediklerini duyurdu
Yemen Silahlı Kuvvetleri Medya Merkezinin, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, konuya ilişkin bilgi verildi.
Açıklamada, Yemen’de hükümet güçlerinin Taiz vilayetine bağlı Zubab ilçesi yakınındaki Kara Tepe ve el-Munim Dağı bölgelerinde Husilere ait noktaların 3 hava saldırısıyla hedef alındığı belirtildi.
