İran’ın, ABD ile yaşanan savaşı sonlandırmak amacıyla Washington yönetimine Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılmasını içeren 7 günlük bir plan sunduğu bildirildi.
New York Times gazetesinin haberine göre, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu marjında basın toplantısı düzenleyen İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Tahran yönetiminin çatışmaları durdurmak, Hürmüz Boğazı’nı trafiğe açmak ve ardından kapsamlı nükleer müzakerelere başlamak üzere Washington’a yedi günlük bir plan önerdiğini söyledi.
HÜRMÜZ İÇİN 7 GÜNLÜK TAKVİM
Erakçi, söz konusu teklifin, haziran ayında ABD ile İran arasında varılan ancak kısa sürede çöken mutabakat zaptındaki taahhütlerle büyük benzerlik taşıdığını ve Washington’un kabul etmesi durumunda derhal uygulamaya konulmaya hazır olduğunu ifade ederek, şunları aktardı:
“Arabulucular aracılığıyla ABD’ye, belirli koşullar yerine getirildiği takdirde Hürmüz Boğazı’nın yedinci günün sonunda açılacağı ve görüşmelerin yeniden başlayacağı yönünde bir plan sunduk.”
Son olarak Erakçi, anlaşmanın ABD ara seçimlerinden önce sağlanmasının daha iyi olacağını sözlerine ekledi.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi olan Amerikalı bir yetkili, yönetimin arabulucular aracılığıyla olumlu ve yapıcı temaslar yürüttüğünü ancak ABD’nin bir anlaşma için acele etmeyeceğini savundu.
İRAN’IN 12 MİLYAR DOLARLIK TALEBİ
Haberde, İran’ın bu önerisinin, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın BM kürsüsünden karşılıklı sert mesajlar verdiği bir süreçte gündeme geldiğine işaret edildi.
Gazetenin haberinde, Trump’ın anlaşma olmaması halinde İran’ı “yok etmekle” tehdit ettiği, Pezeşkiyan’ın ise ülkesine zorbalık yapılamayacağını söylediği anımsatıldı.
Plana ilişkin şartlar kapsamında; yedi gün boyunca Lübnan dahil tüm çatışmaların durması, ABD’nin İran’a ait en az 12 milyar dolar olduğu tahmin edilen dondurulmuş fonları serbest bırakması, İran petrolü üzerindeki yaptırımları kaldırması ve deniz ablukasına son vermesi gerektiği iddia edildi.
SON GÜN HÜRMÜZ AÇILACAK
Haberde, bu adımların ardından son gün Hürmüz Boğazı’nın açılacağı ve derhal nükleer müzakerelere başlanacağı öne sürüldü.
Trump’ın ise birincil hedefinin İran’ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek olduğunu, bunu ya diplomatik bir uzlaşıyla ya da yeni saldırılarla sağlayacağını söylediği aktarıldı.
Haberde, iki ülkenin yaklaşık yedi aydır savaş halinde olduğuna işaret edildi. Savaşın şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail’in İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve askeri komuta kademesini öldüren hava saldırılarıyla başladığı, Trump’ın ilk etapta savaşın birkaç hafta süreceğini söylediği ancak savaşın küresel düzeyde petrol, enerji ve gıda fiyatları üzerinde geniş çaplı etkiler oluşturduğu hatırlatıldı.
KATAR ÜZERİNDEN MESAJ TRAFİĞİ
Diplomatik temaslara ilişkin açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar arabuluculuğunda gerçekleştirilen üç saatlik toplantının bir uzlaşıyla sonuçlanmadığını bildirmişti.
Buna karşın, temaslarını 28 Eylül’e kadar New York’ta sürdürecek olan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, 22 Eylül’de ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Katar üzerinden mesaj teatisi gerçekleştirmişti. Görüşmeyi “verimli” olarak nitelendiren Erakçi’nin ardından, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de yeni temasların kapıda olduğunu açıklamıştı.
PLANA “AKILLICA HAMLE” YORUMU
Haberde; yaptırımlar, temel gıdada artan enflasyon, ilaç sıkıntısı ve ticari aksamalar nedeniyle İran ekonomisinin ağır bir baskı altında olduğuna dikkat çekildi.
Analistlere göre Trump, ara seçimler öncesinde savaşı sonlandırmanın getireceği siyasi kazanım ile Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı korumak arasında bir denge kurmak zorunda.
Crisis Group İran Projesi Direktörü ve Başkan Danışmanı Ali Vaez, teklifi “akıllıca bir hamle” olarak nitelendirdi.
Vaez, planın kamuoyunda destek bulmayan bir savaşı sonlandırıp ara seçimler öncesi enerji fiyatlarını düşüreceği için Trump açısından cazip olduğunu, aynı zamanda İran’ın lehine olan şartları geri getirdiğini vurguladı.
Vaez ayrıca, nükleer müzakerelere giden takvimin daraltılmasının Trump için çekici bir seçenek sunduğunu kaydetti.
