Yaş meyve ve sebze sektörüne yönelik soruşturmada ortaya çıkan bulgular dikkat çekti. Çiftçiden alınan ürünlerin fiyatları ile düzenlenen makbuzlar arasındaki büyük farklar ve kayıt dışı işlemler, piyasadaki fiyat oluşumuna ilişkin önemli soru işaretleri oluşturdu.
Hüseyin Gökçe’nin ekonomim’deki haberine göre, Türkiye’de enflasyonun önemli kaynaklarından biri olan gıda kaleminin başlıca unsurlarından birini yaş meyve ve sebze oluşturuyor. Yıllardır bu ürünlerin çiftçiden sofraya ulaşıncaya kadar çok sayıda aracının devreye girmesi nedeniyle fiyatlarının önemli ölçüde arttığı tartışılıyordu.
Son dönemlerde çok sayıda operasyon gerçekleştiren Adalet Bakanlığı, bugün erken saatlerde bu kez yaş meyve ve sebze piyasasında faaliyet gösteren büyük işletmelere yönelik bir operasyon başlattı. Soruşturma kapsamında ortaya çıkarılan bulgular, enflasyonun kaynaklarına ilişkin dikkat çeken ayrıntıları gözler önüne serdi.
Adalet Bakanlığı, yaş meyve ve sebze piyasasında faaliyet gösteren 41 firmanın yöneticisi hakkında, sahte belge düzenleyerek piyasayı manipüle ettikleri gerekçesiyle gözaltı kararı verdi.
Soruşturma; fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları kapsamında başlatıldı.
Bu kapsamda sektörde faaliyet gösteren 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verilirken, 22 ilde 109 iş yeri ve evde eş zamanlı arama başlatıldı.
8 liralık ürüne 24 liralık makbuz düzenlenmiş
Adalet Bakanlığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında 1.029 çiftçiyle görüşüldü. Çiftçilerin ürünlerini hangi fiyattan sattıkları ile bu satışlara karşılık müstahsil makbuzlarının hangi tutarlardan düzenlendiği tespit edildi.
Bazı örneklerde, ürünlerin gerçek satış fiyatları ile düzenlenen müstahsil makbuzları arasında fahiş farklar bulunduğu belirlendi.
Örneğin Adanalı bir çiftçinin, inceleme yapılan bir şirketin aracısına 8-9 liradan sattığı kapya biber için şirket tarafından 18,70 ile 23,95 lira arasında müstahsil makbuzu düzenlendiği tespit edildi.
Bir başka çiftçinin 11,50 liraya sattığı biber için ise 18,70 liralık müstahsil makbuzu düzenlendiği belirlendi.
Başka bir çiftçi de üretmediği ve satmadığı bir ürün için kendi adına makbuz düzenlendiğini beyan etti.
Ölü çiftçi adına makbuz düzenlenmiş
Bir başka aracının ise 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında çok sayıda ölü çiftçi adına müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi.
Soruşturma dosyasında, tutarları 29 bin lira ile 118 bin lira arasında değişen ve ölü çiftçiler adına düzenlenen müstahsil makbuzlarının listesine yer verildi.
Ürünlerin alış ve satış fiyatları arasında neredeyse hiç fark bulunmayan bir firmanın alım ve satımlarına ilişkin görüşlerine başvurulan çiftçilerin tamamına yakını, bu firmaya ürün satmadıklarını bildirdi.
6 ton portakal alıp 10 ton satmış
Bir başka firmanın ise 2026 yılının ilk çeyreğinde müstahsil makbuzları üzerinden 6,7 ton portakal satın aldığı, aynı dönemde ise 9 ton portakal sattığı tespit edildi. Firmanın bilançosu ile sahip olduğu varlıklar arasında da büyük bir fark bulunduğu belirlendi.
Aynı kategoride, Hal Kayıt Sistemi verilerinde de uyumsuzluk tespit edildi. Örneğin bir firmanın 13 bin 488 kilogram limon, mandalina, nar ve portakal satışı gerçekleştirmesine rağmen Hal Kayıt Sistemi’nde 8 bin 384 kilogram ürün gösterdiği belirlendi.
