Orta Doğu’da artan askeri gerilim, küresel enerji piyasalarını sarsarken Uluslararası Enerji Ajansı, petrol arzında tarihin en büyük kesintilerinden birinin yaşandığı uyarısında bulundu. Ajans, özellikle dünya petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda akışın durma noktasına gelmesinin krizi derinleştirdiğine dikkat çekti.
Bu gelişmelerin etkisiyle ham petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıkarken, ajans küresel çapta “eşi benzeri görülmemiş” bir enerji krizi riskine işaret etti.
Stratejik rezervlerden 400 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini, ancak bunun tek başına yeterli olmayacağının ifade edildiği açıklamada, tüketimin hızla düşürülmesi için acil “davranış değişikliği” çağrısında bulunuldu.
IAE’nin açıklamasında, küresel petrol talebinin yüzde 45’ini oluşturan ulaşım sektörü başta olmak üzere, tüketimi kısa sürede azaltacak stratejik önlemler sıralandı.
Ulaşım kaynaklı yakıt sarfiyatını düşürmek amacıyla uygun iş kollarında uzaktan çalışma modeline geçilmesini, otoyollardaki hız limitlerinin ise en az 10 kilometre düşürülmesini önerildi.
Özel araç kullanımı yerine toplu taşımanın teşvik edilmesi gerektiği vurgulanan açıklamada, büyükşehirlerde trafik yoğunluğunu ve yakıt tüketimini kontrol altına almak amacıyla “tek-çift plaka” uygulamasına gidilmesi çağrısı yapıldı.
Araç paylaşım modellerinin yaygınlaştırılması, ticari araçlarda yük optimizasyonu ve ekonomik sürüş tekniklerinin benimsenmesi de acil önlemler arasında yer aldı.
Hava yolu taşımacılığında ise alternatifi bulunan durumlarda, özellikle iş amaçlı uçuşlardan kaçınılması gerektiği belirtildi. Enerji güvenliğini korumak adına çift yakıtlı araçların benzine yönlendirilerek mevcut LPG stoklarının temel ihtiyaçlar ve pişirme için korunması, sanayi tesislerinde ise operasyonel verimlilik artışıyla petrol kullanımının düşürülmesi hedefleniyor.
Hükümetlerin bu süreçte dar gelirli grupları gözeten “hedef odaklı” destekler sunması gerektiğini hatırlatan IEA, bireysel davranış değişikliklerinin küresel piyasalardaki baskıyı hafifletmede hayati bir rol oynadığını vurguladı.
IEA Başkanı Fatih Birol, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel enerji piyasaları için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Birol, “Talebi azaltmaya yönelik bu önlemler, tüketicileri ekonomik şoktan korumak ve enerji güvenliğini desteklemek için kritik bir araçtır.” ifadelerini kullandı.
