Cushman&Wakefield İdare Konseyi Lideri Tuğra Gönden katıldığı Bloomberg HT yayınında “Türkiye’de 30 yılı aşkın bir müddettir faaliyet gösteriyoruz. 60 Ülkede 400’den fazla ofis ve 52 bin çalışanımızla hizmet veriyoruz. Geçen yıl ciromuz 10 milyar doları aştı. Bu gayrimenkul işi biraz da döngü işidir. Bu yıl itibariyle baktığımızda pandemi sonrası, bölgesel çatışmalar, tedarik zinciri kasvetleri, maliyet artışları, faiz artışları ve enflasyonist ortamdan kaynaklanan sebeplerden doğan sonuçları Türkiye’de de gördük.
Türkiye’de bu yıl itibariyle aslında öne çıkan bahis arz ve talep istikrarının bozulması. Bunun öncesine de bakarsak yeni ofisler ve AVM’ler yapılmadı. Lojistik tarafında tıpkı halde yeni yerler yapılmadı ve bunlar da yapılmadığı için aslında talep arttı. Yeni yatırımlar ve üretim bu talepleri karşılayamadı. Bu sorunu da pandemiden sonra 1-2 yıldır görüyoruz. Bu arz talep döngüsü kiraların artmasına sebep oldu. Şu anki yüksek faizlerle ve kredilere erişim bu kadar zorken natürel ki yeni yatırımlar çok sıkıntı. Önümüzdeki devirde bu külfetlerin biraz daha devam etmesini bekliyoruz” formunda konuştu.
Gönden “Yeni devirde daha stratejik, daha sürdürülebilir bir bakış açısıyla büyümemizi ve rekabet avantajlarımızı güçlendirmek için daha uzun soluklu bir yol belirliyoruz. Dünyanın evvel gelen gayrimenkul geliştiricileriyle işbirlikleri yaptık. Türkiye’de ve Dünya’da yatırım fırsatlarını değerlendirmeye başladık. Tabi yalnızca gayrimenkul değil erken kademe gayrimenkul teknoloji girişimlerinlede de ilgileniyoruz ve stratejik olarak yatırımlar yapıyoruz” dedi.
İnşaat maliyetlerinin artmasından daha değerlisinin finans maliyetlerinin artması olduğuna dikkat çeken Gönden “ Kredi tarafı çok daha tesirli tabi krediye ulaşabiliyorsanız. Zati yeni yatırımlar baskılanırken, bu etkenlerden de dolayı daha da zorlaşıyor” sözlerini kullandı.
Gönden “Pandemi sonrası Amerika’dçalışanlar pandemi ofislerine geri dönmediler. Hasebiyle ofislerdeki boş alanlar artmaya başladı. Bu kiraların düşmesine sebep oldu. Natürel ki gayrimenkul bedelleri de düşmeye başladı. Orada aslında bir batık kredi dalgası belirdi. Almanya’da da maliyetlerin ani artması ve ani olarak faizlerin yüksek düzeylere gelmesi geliştiriciler tarafında iflaslara yol açtı. Ve orada da iflas dalgası ortaya çıktı” diye konuştu.
“Son 2 senede yurtdışı yatırımlarına ilgi arttı”
Türk yatırımcıların yurtdışındaki yatırımlara ilgisinin bilhassa son 2 yılda önemli manada arttığını kaydeden Gönden “Türk yatırımcılar yatırımlarını çeşitlendirmek ve Döviz cinsinden gelir elde etmek istiyorlar. İngiltere’de de Çin ve Hong Kong’lu yatırımcılardan sonra Türk yatırımcılar büyük rol oynamaya başladı. Krediye erişimde de İngiltere biraz daha rahat. Hasebiyle oradaki yatırımlar daha cazip hale geliyor. Bizde Dünya’nın önde gelen 60 yıllık bir şirketiyle Lendlease gayrimenkul geliştirici şirketiyle ve FEC şirketiyle bir işbirliğine gittik. Gayemizde buradaki yatırımcılarımıza memleketler arası gayrimenkul yatırım fırsatlarını sunmak” formunda konuştu.
“Kentsel dönüşüm en öncelikli konu”
Gönden “Yaşadığımız sarsıntı felaketi aslında dalımıza, kentsel dönüşümün, niteliksiz konutların yenilenmesinin en öncelikli mevzu olduğunu hatırlattı. Zelzele öncesinde 5 milyon adet konutun yenilenmesi gerekiyorken artık sarsıntıyla birlikte 700 bin adet konut bu sayıya eklendi. Bu açığı kapatmamız çok sıkıntı. Hasebiyle bizim burada prefabrikasyon ve otomasyonu birleştirerek tahliller üretmemiz lazım” dedi.
