Türkiye için üretilen ancak teslimatı gerçekleşmeyen altı F-35A Lightning II savaş uçağı, ABD’de tutuldukları depolama alanında görüntülendi. Türkiye’nin programdan çıkarılmasının ardından akıbetleri tartışma konusu olan uçakların ABD Hava Kuvvetleri’ne devredilmediği ve hangarda muhafaza edildiği belirtildi.
Uçakların uzun süreli bekleyiş için özel koruma işlemlerinden geçirildiği aktarılıyor. Bu kapsamda bazı sistemlerde korozyonu önlemeye yönelik özel sıvılar kullanılırken hassas donanımlar mühürleniyor. Uçakların depoda bulundukları süre boyunca düzenli bakımlarının da yapıldığı ifade ediliyor
TÜRKİYE İÇİN ÜRETİLEN İLK 6 UÇAĞIN AKIBETİ
Türkiye, F-35A tedarik programına 2002 yılında katıldı. Türk savunma sanayii şirketleri ise 2003’te projenin üretim ve tedarik zincirinde görev almaya başladı.
Program kapsamında ilk etapta 30, toplamda ise 100 F-35A savaş uçağının alınması planlanıyordu. Türk Hava Kuvvetleri için üretilen ilk altı uçak, Türk pilotların ABD’deki eğitim faaliyetlerinde kullanılmak üzere hazırlanmıştı. Türkiye için üretilen ilk uçak 2018’de teslim edilmiş, eğitimlerine başlayan Türk pilotlar da teslim edilen iki uçakla ilk uçuşlarını gerçekleştirmişti.
Ancak Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından ABD, 2019 yılında Ankara’yı F-35 programından çıkardı ve uçakların Türkiye’ye gönderilmesini durdurdu.
Türkiye’nin program kapsamında bugüne kadar 1,4 milyar dolar ödeme yaptığı belirtiliyor.
F-35’E DÖNÜŞÜN ÖNÜNDEKİ S-400 ENGELİ
Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılması ve ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında uyguladığı yaptırımların kaldırılması önündeki temel sorunlardan biri S-400 sistemi olmaya devam ediyor.
Gündeme gelen olası çözüm seçenekleri arasında S-400’lerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi de bulunuyor. Ancak bu seçeneğin önünde Rusya’nın tutumu önemli bir engel olarak öne çıkıyor. İddiaya göre Moskova, sistemlerin kendisiyle dostane ilişkiler yürüten ve S-400’leri Ukrayna’ya vermeyecek bir ülkeye gönderilmesini şart koşuyor. Rusya’nın onayı olmadan sistemlerin başka bir ülkeye devredilmesinin ise güç olduğu değerlendiriliyor.
TÜRKİYE’NİN F-35 PROGRAMINA DÖNÜŞÜ İÇİN 4 AŞAMALI SENARYO
Ankara’da düzenlenen NATO zirvesinde ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında gerçekleşen temasların ardından Türkiye’nin programa dönüş ihtimali yeniden gündeme geldi.
Olası dönüş sürecine ilişkin dört aşamalı bir yol haritası üzerinde duruluyor:
Bekleyen uçakların teslimi: Türkiye için üretilen altı F-35A’nın Ankara’ya verilmesi.
Yeni sipariş takvimi: İlk aşamada 30 uçaklık yeni F-35A tedariki için takvim belirlenmesi.
Türk şirketlerinin üretime dönmesi: Türkiye’nin savunma sanayii şirketlerinin programdaki üretim ortaklığına yeniden katılması.
Yerli mühimmatların entegrasyonu: SOM-J seyir füzesi başta olmak üzere Türkiye’de geliştirilen mühimmatların F-35 filosunda kullanılabilmesi ve tedarik zincirine dahil edilmesi.
Söz konusu başlıklar, Türkiye’nin programa yeniden dahil olması halinde izlenebileceği öne sürülen senaryoyu oluşturuyor. Ancak altı uçağın teslim edilmesi veya Türkiye’nin programa dönüşü konusunda kesinleşmiş bir takvim bulunup bulunmadığına ilişkin bu bilgilerde resmî bir karar aktarılmıyor.
Türkiye için üretilen uçakların ABD’de muhafaza edilmeye devam etmesi, F-35 dosyasının Ankara-Washington hattındaki önemli başlıklardan biri olmayı sürdürdüğünü gösteriyor.
KAYNAK: Haber Hürriyeti
