İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek isteyen nakliye şirketleri için Bitcoin destekli bir sigorta hizmeti başlattı.
Yarı resmi Fars haber ajansının, İran Ekonomi ve Maliye Bakanlığı’ndan elde edilen belgelere dayandırdığı haberine göre, “Güvenli Hürmüz” (Hormuz Safe) adı verilen hizmetin İslam Cumhuriyeti’ne 10 milyar dolardan fazla gelir sağlayabileceği öne sürüldü.
Bloomberg’in aktardığına göre ajans, bu gelir beklentisine ilişkin herhangi bir zaman aralığı ya da sistemin nasıl işleyeceğine dair ayrıntılı bir açıklama paylaşmadı.
İran, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta ülkeye yönelik hava saldırılarına başlamasından bu yana küresel enerji arzı ve ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmış durumda. İran hükümeti ve Devrim Muhafızları Ordusu, o tarihten bu yana su yolu üzerindeki kontrolü resmileştirmeye yönelik adımlar atıyor. Bu kapsamda geçiş ücretleri ve başka mali yükümlülüklerin gündeme geldiği belirtilirken, sigorta hizmetinin de İran için yeni bir gelir kalemi oluşturabileceği ifade ediliyor.
YAPTIRIMLAR NEDENİYLE KRİPTO PARALARA YÖNELDİLER
Ajans tarafından paylaşılan Hormuz Safe internet sitesine ait ekran görüntüsüne göre hizmet, “İranlı nakliye şirketleri ve kargo sahipleri” için tasarlandı. ABD yaptırımlarının yoğun baskısı altında bulunan İran’da, Bitcoin ve Tether gibi kripto para birimlerinin kullanımı, Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde İran ekonomisini ve enerji ihracatını hedef alan politikalarının ardından önemli ölçüde arttı.
İranlı ajansın, hormuzsafe.ir adresli siteye dayandırdığı haberinde, “Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve çevre su yollarından geçen sevkiyatlar için kriptografik olarak doğrulanabilir sigorta poliçeleri sağlanacak ve ödemeler Bitcoin ile yapılacak” ifadelerine yer verildi. Haberde ayrıca, “Sevkiyat, onay anından itibaren kapsam altına alınacak ve sahibine imzalı makbuz verilecek” denildi. Sitenin İran dışından erişilebilir olmadığı belirtiliyor.
ABD ile İran, nisan başından bu yana kırılgan bir ateşkesi sürdürüyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki çıkmazın çözülmesi, taraflar arasında resmi bir barış anlaşması açısından kritik önem taşıyor.
TRUMP’TAN TEHDİT
ABD Başkanı Donald Trump, dün Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda İran’a yönelik yeni bir tehditte bulunarak Tahran’ın “hızlı hareket etmesi gerektiğini, aksi halde geriye hiçbir şey kalmayacağını” söyledi. Taraflar, birbirlerinin taleplerini defalarca reddederken, barış görüşmelerinin nasıl yeniden başlatılacağı konusunda da uzlaşma sağlayamadı.
Çıkmaz sürerken, ABD ordusuna göre mayıs başı itibarıyla Basra Körfezi’nde 1500’den fazla ticari gemi mahsur kaldı. Bölgedeki petrol üreticileri ise ham petrolü depolayacak alanların azalması nedeniyle üretimlerini ciddi biçimde kısmak zorunda kaldı.
İran hükümeti ve Devrim Muhafızları, bazı gemilerin İran kıyılarına yakın belirlenmiş bir güzergâh üzerinden geçiş yapmasına izin verdi. Bazı durumlarda bu geçişler için 2 milyon dolara kadar ödeme talep edildiği belirtildi. Buna karşılık ABD, İran limanlarını abluka altına aldı.
Hormuz Safe sigorta hizmetinin Devrim Muhafızları’yla ya da hükümetin resmi bir geçiş ücreti sistemi kurma planlarıyla ne ölçüde bağlantılı olduğu ise net değil. Fars haber ajansı, Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla biliniyor.
UYGULANABİLİRLİĞİ BELİRSİZ
Bitcoin tabanlı bir nakliye sigortası sisteminin uygulanabilirliği de belirsizliğini koruyor. Dolar gibi itibari para birimlerine sabitlenen stablecoin’lerin aksine Bitcoin’in yüksek oynaklığa sahip olması, bu varlığın ödeme aracı olarak yaygın kullanımını sınırlayan unsurlardan biri olarak görülüyor. Yabancı gemi sahiplerinin ise ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını ihlal etme endişesiyle böyle bir mekanizmaya mesafeli yaklaşabileceği belirtiliyor.
İran’ın yaptırımları aşmasına yardımcı olarak servet kazanan iş insanı Babek Zencani, Hürmüz Boğazı için İran merkezli bir nakliye sigortası sistemi fikrini ilk olarak 8 Mayıs’ta gündeme getirdi. Geçen yıl ölüm cezası hafifletildikten sonra cezaevinden çıkan Zencani, Fars’ın haberinin yayımlanmasından dakikalar sonra Hormuz Safe’e ilişkin ilk ayrıntıları takipçileriyle paylaştı. Zencani daha önce İran Petrol Bakanlığı’ndan milyarlarca doları zimmetine geçirmekle suçlanarak tutuklanmıştı.
Hormuz Safe’e ilişkin haberler, İranlı bir milletvekilinin Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği belirlenmiş bir rota üzerinden yönetecek profesyonel bir mekanizmanın yakında açıklanacağı yönündeki açıklamasıyla aynı döneme denk geldi.
İRAN İLE İŞ BİRLİĞİ YAPAN GEMİLER GEÇEBİLECEK
İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, “yalnızca İran’la iş birliği yapan ticari gemilerin ve tarafların bu uygulamadan yararlanacağını” söyledi.
Azizi, X üzerinden yaptığı açıklamada, “Bu mekanizma kapsamında sağlanan uzmanlaşmış hizmetler için gerekli ücretler tahsil edilecek” ifadelerini kullandı. Azizi ayrıca, ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşta yer alan tarafların bu rotaya erişiminin engelleneceğini belirtti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, İranlı ve Ummanlı yetkililerin geçen hafta Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere güvenli geçiş sağlanmasına yönelik “bir mekanizma geliştirilmesi” için ortak çabaları görüştüğünü söyledi.
