İngiltere Merkez Bankasının (BoE), Aralık 2021’den beri 14 sefer üst üste yaptığı faiz artışlarının akabinde Eylül ve Kasım toplantılarında daha fazla sıkılaşmaya orta verdi.
Para Siyaseti Konseyi, son iki toplantıda siyaset faizini son 15 yılın en yüksek düzeyi olan yüzde 5,25’te sabit tuttu.
Enflasyonun Eylül’de yıllık bazda yüzde 6,7’ye gerilediğini ve ekimde yüzde 5’in biraz altına gerilemesini beklediklerini belirten BoE Lideri Andrew Bailey, enflasyonun hedeflenen yüzde 2 düzeyine gerileyene kadar gereğince uzun müddet faiz oranlarının yüksek kalacağının bildirisini verdi.
İngiltere’nin en eski bağımsız ekonomik araştırma enstitüsü Ulusal Ekonomik ve Toplumsal Araştırma Enstitüsü (NIESR) Başekonomisti Ahmet Kaya, BoE’nin para siyasetinde agresif bir sıkılaşmaya gittiğini ve bunun enflasyon üzerindeki tesirinin şimdi tam manasıyla görülmediğini söyledi.
“İngiliz iktisadında düşük ancak resesyona girmeden büyüme performansı göreceğiz”
Politika faizini yüzde 5,25 düzeyinde bırakmanın sıkılaşmanın tesirini görmek için kâfi olduğunu kaydeden Kaya, “Faiz oranının sabit tutulması sıkılaşmanın devam etmediği manasına gelmiyor. BoE’nin dünkü para siyaseti özetine nazaran de faiz oranları, daha evvel varsayım edilenden daha uzun mühlet yüksek kalacak. Bu da bize önümüzdeki yılı da kapsayacak halde faiz oranlarının yüksek kalacağını ima ediyor.
Şu an İngiltere ve öbür gelişmiş ülkelerde faiz oranlarının tepe noktalara geldiğini düşünüyoruz. Bu noktadan sonra faiz oranlarında yeni bir artış beklememekle birlikte, uzun bir müddet bu faiz oranlarının İngiltere ve gelişmiş ülkelerde yüksek kalmasını bekliyoruz. İngiliz iktisadı için bizim varsayımımız, önümüzdeki yılın son çeyreğine kadar faiz oranlarının sabit tutulacağı yönünde” formunda konuştu.
Kaya, İngiltere’de manşet enflasyonda bariz bir gerileme olmasına karşın besin ve güç fiyatları hariç tutulan çekirdek enflasyon ve hizmet dalı enflasyonunun hedeflenen düzeylerin çok üzerinde olduğunu anlattı.
Bu nedenle sıkı para siyasetinin uzun sürmesini beklediklerini lisana getiren Kaya, para siyasetindeki agresif sıkılaşmaya karşın İngiliz iktisadının beklenenden daha sağlam tablo gösterdiğini vurguladı.
Kaya, ekonomik aktivitenin zayıfladığına ait göstergelerin lakin üçüncü çeyrekte görülmeye başlandığına işaret ederek, “Bizim öngörümüz, üçüncü çeyrekte İngiliz iktisadının sabit kalacağı istikametinde lakin dördüncü çeyrekte yüzde 0,2’lik büyüme bekliyoruz. Hasebiyle, beklentimiz düşük lakin resesyona girmeden bir büyüme performansı göreceğimiz istikametinde. Bu kısa vadeli göstergeler uzun vadeli perspektifimizle de uyumlu. Şu an prestijiyle ne bu yıl ne de 2024 için İngiliz iktisadında bir resesyon beklemiyoruz” dedi.
İngiltere ve başka gelişmiş iktisatların faiz artışlarına karşın beklenenden daha fazla dayanıklılık göstermesinin en değerli sebebinin, hane halkının Kovid-19 periyodundaki tasarruflarının talep tarafını güçlü tutması olduğunu söyleyen Kaya, aslında ertelenmiş bir talep görüldüğünü bildirdi.
Enflasyona yönelik riskler üst, büyümeye yönelik riskler aşağı yönlü
Kaya, Orta Doğu’daki jeopolitik tansiyona bağlı olarak bilhassa güç fiyatlarına yönelik riskler oluştuğunu söz etti.
Petrol fiyatlarında bir ölçü artış görüldüğünü lakin artışın büyük boyutlara ulaşmadığını kaydeden Kaya, Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna savaşı dahil olmak üzere jeopolitik tansiyonun İngiliz iktisadı için en kıymetli risk olarak gördüklerini lisana getirdi.
Kaya, hali hazırda ülkedeki enflasyonun G7 ülkelerinden daha yüksek olduğuna dikkati çekerek, “İngiltere’deki enflasyon Avro Bölgesi’nin neredeyse iki katı. Bunun da en kıymetli sebeplerinden biri güç fiyatlarının ikincil seviyedeki tesiri, yani çekirdek enflasyon üzerindeki tesiri. O yüzden, petrol fiyatlarındaki beklenen bir artış İngiliz iktisadının negatif istikamette çok önemli formda etkilenmesine yol açabilir. Tüm bu sebeplerle, enflasyon iddiamıza yönelik riskler üst taraflı, büyümeye yönelik riskler de aşağı yönlü” değerlendirmesinde bulundu.
ING Think Gelişmiş Piyasalar Ekonomisti James Smith, BoE’nin faiz kararı sonrası paylaştığı tahlilinde, sıkılaşma döngüsünün tamamlandığını belirtti.
Para siyasetindeki sıkılaşmanın iktisattaki tüm tesirlerinin şimdi görülmediğini vurgulayan Smith, “Ancak, piyasalarda gelecek yazdan sonra faizlerde indirime yönelik beklentinin yanlışsız olduğunu düşünüyoruz. Sıkılaşmanın tesiriyle gelecek ağustos prestijiyle çekirdek enflasyonun yüzde 3’ün altına gerileyeceğini öngörüyoruz ve böylelikle BoE’nin ayağını frenden çekebileceğini düşünüyoruz.
Öngörümüz, BoE faiz oranlarında kademeli bir gevşemeye giderek, mevcut yüzde 5,25 düzeyinden 2025’in ortası prestijiyle yüzde 3’ün üzerine çekeceği yönünde” formundaki değerlendirmesini paylaştı.
