Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Londra’da ünlü düşünce kuruluşu Chatham House’un etkinliğinde konuştu. ABD-İran savaşının etkilerine, Hürmüz Boğazı krizine ve küresel enerji güvenliğine yönelik dikkat çeken değerlendirmelerde bulunan Birol, savaşın başlamasıyla “büyük olayı” öngördüklerini ve “Bu krizde 14 milyon varil petrol kaybedildiğini” belirtti. Krizin, daha önce yaşanan enerji krizlerinden daha büyük olduğunu ifade eden Birol, petrol fiyatlarının savaş öncesine göre neredeyse iki katına çıktığını söyledi.
Küresel petrol piyasasında arz sıkıntısının derinleştiğini belirten Birol, “Stoklar eriyor, yeni petrol gelmiyor, talep seyahat sezonu ile artacak” ifadelerini kullandı.
Petrole yönelik talebin arttığını vurgulayan Birol, “Temmuz veya ağustosta kırmızı bölgeye girebiliriz” değerlendirmesinde bulundu.
“Krizin tek ve nihai çözümü koşulsuz şartsız Hürmüz’ün açılması”
Fatih Birol, mevcut enerji krizinin çözümüne ilişkin olarak ise “Krizin tek ve nihai çözümü koşulsuz şartsız Hürmüz’ün açılması” dedi.
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının küresel enerji piyasalarında güven sorununu büyüttüğünü belirten Birol, “Hürmüz’ün kapanması ile vazo kırıldı, ülkeler artık farklı tedarik yolları arayacak” ifadelerini kullandı.
Birol ayrıca, Ortadoğu’nun güvenilir petrol ihraç eden bölge imajının da zarar gördüğünü söyledi.
“Enerji güvenliği artık ulusal güvenlik”
Enerji piyasalarında fiyat kadar arz güvenliğinin de öne çıkacağını ifade eden Birol, “Enerji tedarikinde fiyat kadar güven unsuru önemli olacak” dedi.
“Dünya tehlikeli bir yere dönüşüyor; artık enerji güvenliği ulusal güvenlik demek” ifadelerini kullanan Birol, pek çok ülkenin bu kriz nedeniyle yeni enerji politikaları geliştirmesini beklediğini belirtti.
Birol, ülkelerin elektrikli otomobillere yönelik yeni düzenlemeler çıkarabileceğini belirterek, elektrikli araçlara yönelimin temel nedeninin çevre kaygılarından çok ekonomik avantaj olduğunu söyledi.
“Elektrikli araba ve yenilenebilir enerji, iklim değişikliği ya da temiz enerjiden dolayı değil ucuz olduğu için tercih ediliyor” diyen Birol, enerjide geleceğin elektrifikasyonda olduğunu ifade etti.
Yapay zeka yarışında avantaj sağlayacak unsurun ucuz ve bol elektrik olacağını kaydeden Birol, “Yapay zeka yarışını ucuz ve bol elektriği olan kazanacak” dedi.
Nükleer enerjinin güçlü şekilde geri döndüğünü belirten Birol, geçen yıl dünyada inşa edilen tüm elektrik santrallerinin yüzde 75’inin yenilenebilir enerji kaynaklarından oluştuğunu söyledi.
Petrol üreticileri üzerindeki baskı artıyor
Savaşta rafineriler, sahalar ve boru hatlarının ciddi hasar aldığını belirten Birol, özellikle petrol gelirine bağımlı ülkelerin ağır ekonomik baskı altında olduğunu ifade etti.
Suudi Arabistan’ın mali güce sahip olduğunu ancak Irak gibi ülkelerin daha kırılgan durumda bulunduğunu söyleyen Birol, Irak’ın gelirlerinin yüzde 90’ının petrolden geldiğini ve gelirlerde sert düşüş yaşandığını belirtti.
Birol, üretim ve rafineri kapasitesinin eski seviyelerine dönmesinin bazı ülkelerde uzun yıllar alabileceğini kaydetti.
“IEA stoklarının yüzde 80’i hazır”
Fatih Birol, olası arz krizlerine karşı IEA rezervlerinin önemli bölümünün kullanılabilir durumda olduğunu da belirterek, “IEA stoklarımızın yüzde 80’i hala duruyor, gerektiğinde piyasaya verilebilir” dedi.
