Orta Doğu’da savaş 4. haftasına girerken iki taraf da hedeflerine enerji ve su tesislerini koydu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, Orta Doğu’da dokuz ülkedeki 40’tan fazla enerji tesisinin savaş nedeniyle “ciddi veya çok ciddi” hasar gördüğünü açıkladı. Birol bu zararın çatışma sona erdikten sonra da küresel tedarik zincirlerindeki aksamaları uzatabileceğini söyledi.
1970 ve 2022 krizinin toplamına eşit
Halihazırda çatışmalar petrol ve gaz fiyatlarını rekor seviyelere taşırken Birol, mevcut durumun 1970’lerdeki iki büyük petrol krizi ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra yaşanan 2022 doğalgaz krizinin toplamına eşdeğer olduğunu söyleyerek, “Sadece petrol ve doğalgaz değil, petrokimya, gübre, kükürt, helyum gibi küresel ekonominin hayati damarlarından bazıları da sekteye uğradı ve bu durum küresel ekonomi için ciddi sonuçlar doğuracak” dedi. Birol, bölgeden gelen ham petrole bağımlı olan Asya’nın bu krizin ön saflarında yer aldığını, yakıt ihracatını kısıtlama kararı alan Çin’in de tüm dünyayla birlikte enerji kriziyle yüzleşmesi gerektiğini belirtti. Her ülke öncelikle kendi iç çıkarlarını gözeteceğini belirten Birol, “Ancak böyle bir durumda, gerekçe olmaksızın ciddi ihracat kısıtlamaları getirmek, uluslararası toplumdan olumlu puan kazandırma” diye konuştu.
Tek çözüm Hürmüz’ün açılması
IEA, mart başında savaşın neden olduğu arz şoklarını hafifletmek ve fiyat artışlarını kontrol altına almak için stratejik petrol rezervlerinden 400 milyon varil petrolün piyasaya salınacağını duyurmuştu. Birol, savaşın uzaması durumunda ek petrol rezervlerinin de piyasaya sürülebileceğini söyledi. Ancak Hürmüz’deki trafiğin durma noktasına geldiğini belirten Birol, yakıt tedarikindeki aksamalara tek kalıcı çözümün boğazın yeniden açılması olduğunu vurguladı.
“Gemiler sigorta endişesi nedeniyle bekliyor”
Dünya’nın haberine göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı kapalı değil. Gemiler, sizin başlattığınız keyfi savaş nedeniyle sigorta şirketlerinin duyduğu endişe yüzünden tereddüt ediyor, İran yüzünden değil. Hiçbir sigorta şirketi ve hiçbir İranlı daha fazla tehditle etkilenmeyecek. Saygı göstermeyi deneyin. Seyrüsefer özgürlüğü, ticaret özgürlüğü olmadan var olamaz. Her ikisine de saygı gösterin, aksi halde hiçbirini beklemeyin” ifadelerini kullandı.
İran: Şartlı geçiş mümkün
İran Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliği ve seyrüsefer emniyetine ilişkin yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, İran’ın uluslararası hukukun temel ilkelerine bağlı bir devlet olarak her zaman denizlerde güvenlik ve emniyetin sağlanmasına ve serbest deniz ticaretinin korunmasına önem verdiği belirtildi. Bu kapsamda, özellikle Basra Körfezi, Umman Denizi ve Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgedeki deniz alanlarında bu ilkelerin uygulanmasına bağlı kalındığı ifade edildi. Açıklamada, “İran, meşru müdafaa kapsamında gerekli önlemleri alırken, ABD’nin bölgedeki askeri imkanlarını kötüye kullanımını engellemek için tedbirler uygulamıştır. Bu çerçevede, daha önce de açıklandığı üzere Hürmüz Boğazı kapatılmamış olup, deniz trafiği uluslararası düzenlemelere ve mevcut savaş koşullarından kaynaklanan zorunlu tedbirlere uygun şekilde devam etmektedir” ifadelerine yer verildi. İran Dışişleri Bakanlığı, İran’a yönelik saldırılara katılmayan ülkelere ait gemilerin, güvenlik kurallarına uymaları ve Tahran ile koordinasyon sağlamaları halinde Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabileceğini açıkladı.
