ABD’de enflasyonun son aylarda kalıcı bir seyir izlemesi ve %4 eşiğini aşma riski taşıması, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikasını yeniden tartışmaya açtı. Merkez bankasının %2’lik hedefinin iki katına yaklaşan bu oranlara rağmen, Fed yetkilileri faiz artırma konusunda şimdilik tereddüt ediyor. MarketWatch’un haberinde, yeni Fed Başkanı Kevin Warsh’ın faiz indirim patikasını koruma ısrarına rağmen, bankayı keskin bir dönüşe zorlayabilecek senaryolara dikkat çekildi.
Küresel ekonomi çevreleri de Fed’in önümüzdeki dönemde atacağı adımların küresel piyasaları ve enerji geçiş hatlarını nasıl etkileyeceğini yakından takip ediyor.
Faiz artışını tetikleyecek en büyük risk İran savaşı
Deutsche Bank Baş ABD Ekonomisti Matthew Luzzetti, Fed’i faiz artırmaya zorlayacak ana unsurun petrol fiyatlarında yaşanacak yeni ve ani bir sıçrama olmadığını vurguluyor. Luzzetti’ye göre en büyük risk, İran’daki savaşın mevcut belirsizlik içinde aylarca devam etmesi.
Böyle bir ihtimal, petrol fiyatlarının eşi benzeri görülmemiş bir seviyede kalmasına neden olabilir. Luzzetti, yüksek enerji fiyatlarının dirençli Amerikan ekonomisini hemen rayından çıkarmasa bile enflasyon dinamiklerini kalıcı hale getirme potansiyeli taşıyor. Baş ekonomist, tüketicilerin yüksek fiyatları kanıksamasıyla şirketlerin zam yapmaya devam edeceğini ve bunun Fed için en kötü senaryo olan bir enflasyon sarmalını tetikleyeceğini ifade ediyor.
Hürmüz Boğazı ve kalıcı enflasyon baskısı
Fordham Global Foresight Baş Jeostratejisti Tina Fordham, taraflar arasında geçici bir barış anlaşması konuşulsa bile mevcut belirsizliğin sürmesini bekliyor. Yaz sonuna kadar çatışmanın benzer bir noktada kalacağını öngören Fordham, İran’ın küresel petrol akışının %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidinin piyasalarda ciddi bir etki yarattığını belirtiyor.
Ekonomist Luzzetti ise Hürmüz Boğazı yarın açılsa bile faiz artışı ihtimalinin ortadan kalkmayacağını, sadece gecikeceğini öngörüyor. Enerji ve gıda fiyatlarının hariç tutulduğu çekirdek enflasyonun savaştan önce de yükseldiğine dikkat çeken Luzzetti, çatışma çözülse dahi Fed’in bu yıl veya 2027’ye kadar faiz artırmak zorunda kalabileceğini söyledi. Luzzetti’ye göre Fed’in faiz indirmesi ise ancak çatışmanın çok daha şiddetlenmesi ve kalıcı fiyat artışlarının büyümeyi ciddi şekilde tehdit etmesiyle mümkün olabilir.
Yeni Başkan Kevin Warsh için ilk büyük sınav
Fed yetkilileri, 2024 sonbaharında faizleri 75 baz puan indirerek %3,50-%3,75 aralığına çektiğinden beri kademeli bir indirim politikası izliyordu. San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, halkın benzin ve gıda fiyatlarının düşmesini istediğini ancak bunun doğrudan İran’daki savaşa bağlı olduğunu kabul ettiğini belirtiyor.
Eski St. Louis Fed Başkanı James Bullard ise 16-17 Haziran’daki faiz toplantısının, görevdeki ilk haftasını tamamlayan yeni Fed Başkanı Kevin Warsh için büyük bir test olacağını ifade ediyor. Bullard, piyasaların yeni başkanı deneyeceğini ve Beyaz Saray ile ABD Başkanı Donald Trump’ın faiz indirimi baskılarına karşı Warsh’ın bağımsız hareket edip edemeyeceğini görmek isteyeceğini vurguluyor.
Ekonomistlerin faiz tahminleri ne yönde
Wellington Management Makro Stratejisti Juhi Dhawan, bu yıl bir faiz artırımı yaşanma olasılığını %100 olarak görüyor. Dhawan, yüksek akaryakıt fiyatlarına rağmen ekonomi yavaşlamazsa Fed’in çok daha şahin bir tutum takınacağını ve eylül ayına kadar bu ihtiyacın netleşeceğini söylüyor. Dhawan’a göre, risklere karşı erken hareket etmek her zaman daha sağlıklı bir sonuç veriyor.
Standard Chartered Bank Kuzey Amerika Strateji Başkanı Steve Englander ise çekirdek enflasyondaki hafif yükselişe rağmen daha iyimser bir tablo çiziyor. Englander, görevde eski başkanlar Ben Bernanke veya Janet Yellen olsaydı piyasada çoktan birkaç faiz artışının fiyatlanacağını, ancak Warsh’ın gündemi kontrol ederek bir faiz artırımını yeterince uzun süre erteleme gücüne sahip olduğunu belirtiyor.
