ABD ile İran arasında sağlanan uzlaşma, küresel piyasalarda önemli yankı uyandırırken, Avrupa’nın önde gelen enerji şirketlerinin hisselerinde dikkat çekici düşüşler yaşandı. 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışma süreci, yürütülen görüşmelerin ardından anlaşmayla sonuçlandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Washington ve Tahran yönetimlerinin mutabakata ulaştığını açıklayarak, “Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri faaliyetlerin derhal ve kalıcı şekilde sona erdiğini” duyurdu.
Mutabakat taslağında ateşkes ve yaptırımların kaldırılması öne çıkıyor
Anlaşmanın resmi detayları henüz kamuoyuyla paylaşılmasa da İran basınında yer alan ve “14 maddelik mutabakat taslağı” olarak ifade edilen metinde dikkat çekici maddeler bulunduğu belirtildi. Söz konusu taslağa göre taraflar, Lübnan dahil tüm bölgelerde kalıcı ateşkes konusunda uzlaşırken, ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme taahhüdünde bulunduğu ve Tahran’a uygulanan deniz ablukasının kaldırılmasının da maddeler arasında yer aldığı aktarıldı.
Taslakta ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın İran’ın belirleyeceği düzenlemeler kapsamında 30 gün içerisinde yeniden ticarete açılması ve İran petrolü ile enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması gibi başlıkların bulunduğu ifade edildi.
Petrol fiyatlarındaki düşüş enerji hisselerini baskıladı
Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin yeniden başlayabileceğine yönelik haberler, petrol piyasalarında satış baskısını artırdı. Brent petrol fiyatları yaklaşık yüzde 5 gerileyerek aşağı yönlü hareket etti.
Piyasalarda genel görünüm anlaşmanın etkisiyle olumlu seyrederken, yatırımcılar savaş döneminde enerji şirketlerinin elde ettiği yüksek kârlılığın azalabileceği beklentisiyle petrol hisselerinden çıkış yaptı.
Türkiye saatiyle 15.00 itibarıyla enerji devi TotalEnergies’in hisseleri yüzde 4,8 değer kaybederken, Shell hisselerinde de yüzde 4,7 düşüş yaşandı. Aynı dönemde İtalyan enerji şirketi Eni’nin hisseleri yüzde 4,3, İngiliz enerji devi bp’nin hisseleri ise yüzde 3,6 geriledi. Yunanistan merkezli rafineri ve ticaret şirketi Motor Oil Hellas’ın hisselerindeki kayıp da yüzde 3,9 seviyesine ulaştı.
Öte yandan uzmanlar, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda ticaret faaliyetlerinin tamamen normale dönmesinin aylar alabileceğini, petrol tedarik zincirindeki toparlanmanın ise daha uzun bir sürece yayılabileceğini değerlendiriyor.
