Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) küresel gıda fiyatlarını takip ettiği endeks, ağustosta tüm ürün gruplarında kaydedilen yükselişin etkisiyle arttı. Endeksteki yükselişe ise özellikle şeker fiyatlarındaki sert artış öncülük etti.
FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustosta revize edilen temmuz değerine kıyasla 2,5 puan yani yüzde 1,9 yükselerek 133,3 puana ulaştı. Endeks, geçen yılın aynı ayına göre 3,3 puan ve yüzde 2,5 daha yüksek seviyede gerçekleşti. Buna karşın Mart 2022’de görülen tarihi zirvenin 26,9 puan ve yüzde 16,8 altında kaldı.
Tahıl fiyatlarında Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviye
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ağustosta aylık bazda yüzde 2,2 artış göstererek 116,3 puana çıktı. Böylece endeks, Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine yükseldi.
Başlıca tahıl ürünlerinin uluslararası piyasa fiyatlarında; güçlü talep, önemli üretim bölgelerindeki hava koşullarına yönelik kaygılar ve Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen ihracata ilişkin belirsizlikler etkili oldu.
Buğday fiyatları ağustosta yüzde 2,6 yükselirken, yıllık bazda yüzde 15 artış kaydetti. Karadeniz bölgesindeki ihracat lojistiğinde devam eden sorunlar, Avrupa’nın bazı kesimlerinde sıcak ve kurak hava nedeniyle üretim tahminlerinin gerilemesi ve doların değer kaybetmesi fiyatları yukarı taşıdı.
Mısır fiyatları da ABD’nin bazı üretim bölgelerinde verimliliğe yönelik endişeler ve Avrupa Birliği’nde devam eden sıcak ve kurak hava koşullarının üretim beklentilerini olumsuz etkilemesiyle aylık yüzde 2,5 arttı. Etanol ve hayvancılık yemi sektörlerinden gelen güçlü talep, Ukrayna’nın ihracatında yaşanan problemler ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından girdi tedarikine ilişkin kaygılar da fiyatları destekledi.
Ağustosta sorgum fiyatları yüzde 3,9, arpa fiyatları yüzde 2,6 ve pirinç fiyatları yüzde 0,5 yükseldi.
Bitkisel yağ fiyatları dört yılın en yüksek seviyesine yaklaştı
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ağustosta yüzde 0,6 artarak 196,9 puana çıktı. Üst üste üçüncü ay yükselen endeks, Haziran 2022’den bu yana en yüksek değerine ulaştı.
Palm ve soya yağı fiyatlarındaki yükseliş, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarındaki gerilemeyi geride bıraktı. Palm yağı fiyatları, küresel ithalat talebinin güçlü seyretmesi ve El Niño kaynaklı hava koşullarının Güneydoğu Asya’daki üretimi olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişelerle arttı.
Güney Amerika menşeli soya yağı fiyatları güçlü ihracat talebinin etkisiyle yüksek seviyesini korurken, ABD’deki fiyatlar biyoyakıt politikalarına yönelik belirsizlik nedeniyle sınırlı düşüş gösterdi. Ayçiçeği ve kolza yağı fiyatları ise zayıf ithalat talebi ve 2026-2027 sezonunda arzın yüksek olacağı beklentisiyle geriledi.
Et ve süt ürünlerinde de yükseliş görüldü
FAO Et Fiyat Endeksi, ağustosta yüzde 1 yükselerek 127,9 puana ulaştı ve geçen yılki seviyesine yaklaştı. Kanatlı, domuz ve koyun eti fiyatlarındaki artış, sığır eti fiyatlarında yaşanan düşüşle kısmen dengelendi.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi de dört aylık gerilemenin ardından ağustosta yeniden yükseldi. Endeks, temmuza göre yüzde 2,3 artarak 119,2 puana çıkmasına rağmen geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 21,7 daha düşük seviyede kaldı.
Yağsız süt tozu fiyatları yüzde 3, tam yağlı süt tozu fiyatları yüzde 2,4 ve peynir fiyatları yüzde 2,7 arttı. Tereyağı fiyatlarında ise temmuza göre kayda değer bir değişiklik yaşanmadı.
Şeker fiyatları yüzde 11,9 arttı
Ağustosta küresel gıda fiyatlarındaki yükselişin baş aktörü şeker oldu. FAO Şeker Fiyat Endeksi, temmuz ayına kıyasla 11,3 puan ve yüzde 11,9 artarak 106,4 puana yükseldi. Böylece endeks, Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Şeker fiyatlarındaki yükselişte, 2026-2027 döneminde küresel arzın azalabileceğine yönelik beklentiler etkili oldu. Uzun süren sıcak ve kurak hava koşulları, ekim alanlarının daralmasının beklendiği Avrupa Birliği’nde şeker pancarı verim tahminlerinin aşağı çekilmesine neden oldu.
El Niño bağlantılı hava koşullarının Asya’daki önemli üretici ülkelerin üretim görünümünü olumsuz etkileyebileceği endişesi ile Brezilya’nın Orta-Güney bölgesindeki şeker üretiminde beklenen düşüş de arz görünümünün sıkılaşmasına yol açtı.
Hindistan’ın gümrüksüz ham şeker ithalatına yönelik açıklaması da uluslararası şeker fiyatlarındaki yükselişi destekleyen gelişmeler arasında yer aldı.
