Amerikan borsaları bahar aylarında yaşanan sert satışlardan tam anlamıyla toparlandı. Buna karşın dolardaki aralıksız düşüş, döviz piyasası uzmanlarının finansal piyasalarda daha büyük türbülanslar yaşanabileceği uyarısında bulunmasına yol açıyor.
ABD para birimi, 2025 yılı başından bu yana %10’dan fazla değer kaybetti. Üstelik bu tarihi gerileme, zaman zaman uzun vadeli ABD Hazinesi tahvil getirilerinde yaşanan sıçramalarla da aynı döneme denk geldi.
Bu sıra dışı dinamik, geçmişte güvenli liman olarak görülen yatırımcıların ABD varlıklarının yeniden değerlendirmeye başlandığını gösteriyor. Söz konusu tablo, ABD Başkanı Donald Trump’ın öngörülemeyen politikalarının etkisiyle açıklanıyor.
Doların geleceği için uzmanlar ne diyor?
Doların küresel rezerv para birimi olarak konumu yakın vadede sarsılmaz görünse de birçok döviz piyasası uzmanı, uzun süredir devam eden ABD üstünlüğü sonrasında büyümenin yavaşlayacağı beklentisiyle, doların önümüzdeki yıllarda da değer kaybetmeye devam edeceğini düşünüyor.
AFP’nin haberine göre, doların değer kaybetmeyi sürdüreceği öngörüsünde bulunan Wells Fargo Makro Stratejisti Erik Nelson “İçerisinde bulunduğumuz piyasa ortamı, ABD istisnacılığının kenara çekilmesiyle ve dünyanın geri kalanının arayı kapatmasıyla ilgili” açıklamasında bulundu.
Nisan ayında alevlenen “Amerika’yı sat” akımı küresel piyasalarda ciddi bir sarsıntıya yol açmıştı. Söz konusu trend ABD hisse senetlerinde, döviz piyasalarında ve ABD Hazinesi tahvillerinde oynaklığa neden olmuştu. Analistler benzer bir yatırımcı duyarlılığının tekrar ortaya çıkabileceğini düşünüyor.
Wells Fargo’dan Nelson, “Dünya daha az istikrarlı hale geliyor ve bu genellikle ekonomik ve finansal piyasa oynaklığı açısından sorun yaratır” değerlendirmesinde bulundu.
RSM US Baş Ekonomisti Joseph Brusuelas ise “14 yıllık bir dolar boğa piyasasının sonuna tanıklık ediyoruz” dedi ve önümüzdeki dönemde “çok yıllı bir çözülme süreci” yaşanmasını beklediğini belirtti.
Harvard Üniversitesi Ekonomisti Kenneth Rogoff ise, 2025’te yayımlanan ‘Our Dollar Your Problem’ (Bizim Dolarımız, Sizin Sorununuz) adlı kitabında, Çin ve diğer ülkelerdeki merkez bankalarının 2025’ten önce de dolardan uzaklaşmaya başladığını, ancak Trump’ın bu süreci hızlandırdığını yazdı.
AFP’nin haberine göre Rogoff “Önümüzdeki 10 yılda finansal piyasalarda, son 10 yıla kıyasla daha fazla oynaklık göreceğiz” diyerek, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bağımsızlığına ilişkin belirsizlikler ve popülizmin yükselişi gibi unsurlara işaret etti.
Yerel ekonomiye dönüş dolara yaramadı
Nelson ve Rogoff, Trump’ın Kasım 2024’teki zaferinin ardından 2025 yılı başında doların hızla değer kazandığını, ancak bu seviyelerin normalin çok üzerinde olduğunu belirtiyor.
Ekonomistler, ABD’nin rakip ekonomilere kıyasla üstün performans sergilemeye devam edeceği yönündeki varsayımları yeniden gözden geçirmiş durumda.
ICE ABD Dolar Endeksi’ne göre, dolar yılın başından haziran sonuna kadar rakibi para birimlerine karşı %10,7 değer kaybetti. Bu oran 1973’ten bu yana yılın ilk altı ayında kaydedilen en büyük düşüş oldu.
Perşembe günü ise güçlü ABD istihdam verisinin Fed’in yakın zamanda faiz indirimi yapma olasılığını azaltmasıyla birlikte dolar endeksi hafifçe yükseldi.
Dolar karşısında yıl başından bu yana %13’ten fazla değer kazanan euro, en büyük kazananlar arasında yer alıyor. Bu gelişmede Almanya’nın savunma harcamalarına yönelik büyük mali yatırımları etkili olurken, Avrupa Merkez Bankası ise faiz indirimlerine devam etti.
Trump yönetimi değersiz dolar mı istiyor?
Doların zayıflaması, yalnızca ABD’nin ekonomik görünümünün bozulmasına bağlanmıyor. Aynı zamanda ABD’de daha gevşek bir para politikası izleneceği beklentisi de etkili. Trump, Fed Başkanı Jerome Powell’a yönelik sert eleştirilerde bulunarak onu “aptal bir adam” olarak nitelendirmiş ve faizlerin “en az iki ila üç puan daha düşük” olması gerektiğini savunmuştu. Trump’ın bu beklentisi mevcut para politikasına göre oldukça büyük bir değişim anlamına geliyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve diğer üst düzey yetkililer ucuz doları tercih ettikleri yönündeki iddiaları reddetse de daha zayıf bir para birimi, Amerikalı ihracatçılar için avantaj sağlıyor ve bu politika ABD yönetiminin imalat sektörünü güçlendirme hedefiyle de uyumlu.
Prestige Economics’ten Jason Schenker, “Düşük faiz oranları ve zayıflayan dolar, ABD’nin ekonomik açıdan kendi kendine yeterliliğini artırmasını ve yurt içi üretimi canlandırmasını sağlar” diyerek, bu gelişmelerin Çin’e karşı daha sert bir ulusal güvenlik duruşuyla da örtüştüğünü ifade etti.
Yatırım çevreleri, Trump’ın büyük piyasa düşüşlerine tepki olarak politikalarını yumuşatma eğiliminde olduğunu belirtiyor.
Örneğin Trump, 2 Nisan’da açıkladığı “Kurtuluş Günü” tarifelerinin en sert maddelerinden bazılarını, tahvil getirilerindeki artışın borsayı sarsmasının ardından 9 Nisan’da geri çekmişti. Aynı ay içinde, daha önce yaptığı Powell’ı görevden alabileceği yönündeki açıklamalarla taban tabana zıt bir biçimde “onu görevden alma niyetim yok” açıklamasında bulunmuştu.
Doların zayıflaması şu an için Amerikan borsalarını etkilemiş görünmüyor. S&P 500 ve Nasdaq, perşembe gününü rekor seviyelerde kapattı.
Ancak Cresset Capital Management’tan Jack Ablin, bu durumun kalıcı olmayabileceğini söyledi:
“Bir noktada bu durum, yatırımcıların dikkatini çekecek. Söz konusu tablo, yabancı yatırımcıların ABD varlıklarını elde tutma isteğinin azaldığını gösteriyor.”
