Petrol piyasalarında mayıs ayı sert satışlarla tamamlandı. Küresel ölçekte arz endişelerinin azalacağına yönelik beklentiler ve ABD ile İran arasında olası bir uzlaşma ihtimali, ham petrol fiyatları üzerinde güçlü bir baskı oluşturdu. Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrol, son yılların en zayıf aylık performanslarından birini sergiledi.
Dünya’dan Murat Ali Oral’ın haberine göre uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı mayıs ayında yüzde 19’dan fazla gerileyerek Mart 2020’de Kovid-19 salgınının neden olduğu çöküşten bu yana en sert aylık düşüşünü kaydetti. ABD tipi ham petrol (WTI) de aynı dönemde yaklaşık yüzde 17 değer kaybetti.
ABD-İran anlaşması beklentisi fiyatları baskıladı
Piyasalardaki düşüşte en önemli etkenlerden biri, Washington ile Tahran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden kesintisiz ulaşıma açılmasına yönelik bir anlaşma sağlanabileceği yönündeki beklentiler oldu. Yatırımcılar, olası bir uzlaşmanın küresel petrol arzını artırabileceğini değerlendirerek satış yönlü pozisyon aldı.
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray Durum Odası’nda İran ile yürütülen görüşmelere ilişkin nihai kararını vereceğini açıklarken, bu açıklamanın ardından petrol fiyatlarında yeni bir geri çekilme yaşandı. Haftanın son işlem gününde Brent petrol yüzde 1,77 düşüşle 92,05 dolara, WTI ise yüzde 1,73 gerileyerek 87,36 dolara indi.
Trump, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini taahhüt etmesini, Hürmüz Boğazı’nı tüm gemi trafiğine ücretsiz şekilde açmasını ve bölgede bulunan mayınları temizlemesini talep etti. Ayrıca İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının tespit edilerek imha edilmesine izin vermesi gerektiğini savundu.
Hürmüz Boğazı’nda normalleşme arzı artırabilir
ABD’li yetkililer, tarafların ateşkesi uzatmak ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakereleri başlatmak amacıyla 60 günlük bir mutabakat metni üzerinde çalıştığını açıkladı. Ancak söz konusu taslağın henüz Trump tarafından onaylanmadığı belirtildi.
Enerji piyasalarını yakından takip eden analistler, ABD ile İran arasında kapsamlı bir uzlaşma sağlanmasının petrol fiyatları açısından aşağı yönlü risk oluşturduğunu ifade ediyor. Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatının yeniden tam kapasiteyle başlaması, küresel arzı artırarak fiyatlar üzerinde ilave baskı yaratabilir.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip bulunuyor. Bu nedenle boğazdaki herhangi bir normalleşme ya da kısıtlamanın kaldırılması, uluslararası enerji piyasalarında doğrudan etkili olmaya devam ediyor.
Piyasalar şimdi gözlerini Trump’ın vereceği karara çevirmiş durumda. Ancak Washington’un öne sürdüğü şartların İran tarafından daha önce reddedilmiş olması, anlaşmaya ilişkin belirsizliklerin sürmesine neden oluyor.
