Birçok yatırımcı, mevcut piyasalarda yatırım yapmanın küresel mali krizden veya ‘dot-com çöküşü’nden daha zor olduğunu düşünüyor.
Geçmişte borsa çöküşleriyle uğraşmış yatırımcılar için bile bu, şimdiye kadarki en zorlu hisse senedi piyasası olabilir.
Nisan ayında yüksek volatilite
MarketWatch’tan Gordon Gottsegen’in haberine göre, Nisan ayı, 2 Nisan’da kapsamlı yeni tarifelerin duyurulmasının ardından borsa için özellikle oynak bir ay oldu. Tarife duyurusunu hemen takip eden günlerde S&P 500 Endeksi Kovid-19 salgınından bu yana en dramatik düşüşlerinden bazılarını yaşadı.
Daha sonra, Beyaz Saray bazı tarifelerde 90 günlük bir duraklama duyurduğunda ise piyasalar önemli ölçüde toparlandı. Cboe Volatilite Endeksi tüm ay boyunca 20’nin üzerinde kaldı ve 8 Nisan’da 52.33‘e kadar yükseldi.
Yatırımcıların başı döndü
Veri analitiği şirketi J.D. Power, Nisan ortasında 1.190 ABD’li yatırımcıyla anket yaptı ve son Wealth Intelligence Raporu’nun bir parçası olarak mevcut borsa piyasası ortamı hakkında ne düşündüklerini sordu. J.D. Power, finansal hizmetler ve servet yönetimi sektörleri de dahil olmak üzere çeşitli sektörlere müşteri memnuniyeti anketleri sağlıyor. Son yatırımcı anketinde, katılımcıların yüzde 56‘sı bunun deneyimledikleri ‘en zorlu yatırım ortamı’ olduğunu belirtiyor.
J.D. Power’da servet yöneticisi olan Michael Foy, ankete katılan tüm nesillerin aynı endişeleri dile getirdiğini söylüyor ve “Daha genç yatırımcılar, önceki nesil yatırımcılara göre borsaya yatırım yapmaya muhtemelen daha az zaman harcamışlardır; bu da mevcut piyasayı karşılaştırmak için daha az zaman dilimleri olduğu anlamına gelir. Bu nedenle, Z kuşağı yatırımcılarının yaklaşık üçte ikisi ‘en zorlu’ kampında yer aldı” diyor.
1965 ile 1976 yılları arasında doğan X kuşağı yatırımcılar, 2000 yılındaki ‘dot-com çöküşü’ ve o on yılın sonundaki küresel mali kriz gibi çalkantılı piyasalarda yatırım yaptı. Ancak yine de, bu grubun yüzde 53‘ü mevcut durumu listenin en üstüne koyacak kadar huzursuz.
Mevcut borsa atmosferi henüz önceki piyasa çöküşleri kadar çalkantılı değil. Bu borsa düşüşlerinin zirveden dibe dalgalanmaları ve 2020’nin başlarındaki Kovid-19 çöküşü – 2025’te şimdiye kadar görülen dalgalanmalardan çok daha büyüktü. ‘dot-com çöküşü’ sırasında, S&P 500 zirvesinden yüzde 49,1 oranında düştü. 2025’te ise endeks 7 Nisan’da kısa bir süreliğine ayı piyasası bölgesinde işlem gördü ancak aynı gün bu bölgeden çıktı. Dow Jones Piyasa Verileri’ne göre endeks, 19 Şubat’taki kapanış zirvesinden 8 Nisan’daki kapanış dibine kadar sadece yüzde 18,9 oranında değer kaybetti.
İki seçenek
Foy’a göre bu belirsizlik, bazılarını üzen ancak bazılarını üzmeyen tarifeleri çevreleyen değişen ekonomik politikadan kaynaklanıyor. Foy, “Herkesin bunun felaket olduğunu düşünmesi gibi bir şey yok” diyor ve yatırımcıların, tarifelerin portföyleri üzerindeki uzun vadeli etkileri konusunda iyimser ve kötümser olmalarına rağmen, yanıtların bölündüğünü belirtiyor.
Tarifeler Amerikan işletmelerine önemli maliyetler ekleyebilir veya eklemeyebilir de. Geçen birkaç ayda duyurulan tarifeler geri çekilebilir veya ertelenebilir de veya yerlerine daha sert tarifeler de gelebilir. Mevcut veya gelecekteki gerçek ekonomi politikalarını çevreleyen bu belirsizlik, hem yatırımcıların hem de işletmelerin buna göre ayarlama yapmasını zorlaştırıyor.
Bu yatırım ortamını, konut piyasası çöküşünden veya teknoloji sektörü çöküşünden kurtulan bir piyasayla karşılaştırmak, bazı yatırımcıları ikinci seçeneğe sıkıştırıyor. Orion’da davranış analisti olan Naomi Win, “Çalışmalar, acı çekip çekmeyeceğimizi bilmemenin belirsizliğinden ziyade belirli bir acıyı tercih ettiğimizi gösteriyor” diyor.
Bu noktayı açıklamak için Win, işten çıkarılmayı her an işten çıkarılma beklentisiyle işe gelmektense işten çıkarılmayı tercih eden bir çalışan örneğini kullanarak açıklıyor. Bu durum, iyi haberi almadan önce kötü haberi almak istemekle de eşdeğer. Win, “Piyasaya karşı duygusal tepkilere yol açan tüm bu şeylerin temelinde, aslında belirsizliğe verilen bir tepki yattığı görülüyor” diyor.
Bu duygular her zaman yatırımcılara hizmet etmiyor. Warren Buffett yakın zamanda yatırımcılara, yatırım yaparken duygularını kapıda bırakmalarını söyledi. Berkshire Hathaway CEO’su ayrıca mevcut piyasa oynaklığının tarihi borsa dalgalanmalarıyla karşılaştırıldığında ‘aslında hiçbir şey olmadığını’ da ekledi.
Win, yatırımcıların mevcut belirsiz zamanların ötesine bakmak yerine, neyi kontrol edebileceklerini ve neyi kontrol edemeyeceklerini kabul ederek ve özgüvenle bunlarla başa çıkmayı öğrenmeleri gerektiğini belirtiyor.
Tavsiyeye kaçış
J.D. Power anketine göre, yatırımcıların belirsizlikle başa çıkmalarının bir diğer yolu da yatırımlarında profesyonel yardıma yönelmeleri.
Foy, yatırımlarını kendi kendini yöneten bir aracılık hesabı aracılığıyla yöneten yatırımcılar arasında yüzde 40‘ının gelecek 12 ay içinde ‘muhtemelen’ veya ‘kesinlikle’ bir finansal danışmandan yardım isteyeceğini söylüyor. Foy buna ‘tavsiyeye kaçış’ adını veriyor. Şaşırtıcı bir şekilde, ankete katılan genç yatırımcıların tavsiye alma olasılığı ise daha yüksek.
Birçok milenyum ve Z kuşağı yatırımcısı, yatırımlarını piyasadaki yatırım platformlarından herhangi biri aracılığıyla yönetme noktasında rahat olsa da Foy, giderek daha fazla sayıda yatırımcının finansal danışmanlara veya robo danışmanlar gibi ‘tavsiye içermeyen’ teknoloji çözümlerine yönelmesini beklediğini ifade ediyor ve yatırımcıların finansal ihtiyaçlarının yaşlandıkça ve portföyleri büyüdükçe değiştiğini ekliyor.
Foy, “Çoğu aktif fon yöneticisi piyasayı yenemez ancak bir yatırım uzmanıyla çalışmanın değeri vergi optimizasyonundan finansal hedef belirlemeye ve konuşacak birinin olduğunu bilmenin rahatlığına kadar başka şeylere uzanan artılar sunar. İnsanların bir finansal danışmana ödediği paranın bir kısmı gönül rahatlığı elde etmek içindir ve bu gönül rahatlığı, belirsizlik yüksek olduğunda ekstra değerli olabilir” diyor.
