Tarihin en büyük petrol arz şoku birinci ayını doldurdu. Fiyatlar keskin bir yükseliş kaydederken, küresel büyüme tahminleri aşağı yönlü revize ediliyor ve Tayland’dan Pakistan’a kadar Asya genelinde ciddi yakıt kıtlıkları baş gösteriyor. Ancak enerji sektörü temsilcileri, asıl krizin henüz yeni başladığı konusunda uyarıyor. Bloomberg’in bir hafta boyunca 30’dan fazla petrol ve gaz tüccarı, yönetici, broker ve nakliyeciyle yaptığı görüşmelerde öne çıkan tek bir mesaj var: Dünya hala durumun vehametini tam olarak anlayabilmiş değil. Uzmanlar, yakıtı karneyle alabilecek kadar kötü dönemlerin olduğu konusunda hemfikir.
Birçok uzman, mevcut tabloyu 1970’lerdeki petrol şokuna benzeterek, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesinin çok daha büyük bir sistemik krize yol açacağını belirtiyor.
Fiyatlarda 200 dolar senaryosu
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, küresel petrol akışının günde yaklaşık 11 milyon varil azalması anlamına geliyor. Müdahalelere rağmen piyasada oluşan 9 milyon varillik açık İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya’nın toplam tüketiminden daha fazla.
TotalEnergies CEO’su Patrick Pouyanne, Houston’daki CERAWeek konferansında yaptığı açıklamada, “Bu kriz 3-4 aydan fazla sürerse dünya için sistemik bir sorun haline gelir. Küresel ham petrol ve LNG ihracatının %20’sinin Körfez’de sıkışıp kalmasının sonuçsuz kalması imkansızdır” ifadelerini kullandı. Wall Street analistleri ve ABD’li yetkililer, petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara fırlama olasılığını ciddi şekilde değerlendirmeye başladı.
Doğalgazda alternatif yok
Petrol tarafında acil durum stokları bir miktar tampon oluştursa da, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tarafında durum çok daha vahim. Küresel LNG arzının beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor ve petrolün aksine gazı piyasaya ulaştırmak için alternatif bir rota bulunmuyor. Katar’daki dünyanın en büyük LNG tesislerinden birinin füze saldırısında hasar alması ve tamirinin 5 yıl sürebileceğinin açıklanması, arz güvenliğini uzun vadeli bir çıkmaza sokuyor.
Avrupa ve ABD için kritik eşik
Şu ana kadar krizin merkezinden uzak olması ve yerli üretimi sayesinde bir nebze korunan ABD’de bile akaryakıt fiyatları tırmanışta. Bloomberg Economics verilerine göre, ABD’de Şubat ayında %2,4 olan yıllık enflasyon (TÜFE), Mart ayında akaryakıt fiyatlarının etkisiyle %3,4’e yükseldi.
Analizlere göre;
110 Dolar Seviyesi: Euro Bölgesi enflasyonunda 1 puanlık artış, büyümede ise %0,6’lık bir kayıp anlamına geliyor.
170 Dolar Seviyesi: Etki iki katına çıkıyor ve merkez bankalarının rotasından ABD seçim sonuçlarına kadar her şeyi değiştirebilecek bir stagflasyon şokunu tetikliyor.
“Enerji dönüşümü acı verici olacak”
Sözcü’nün haberine göre, hükümetler şimdiden talebi azaltmak için radikal adımlar atmaya başladı. Filipinler geçici olarak haftada 4 gün çalışma sistemine geçerken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) uzaktan çalışma ve toplu taşıma kullanımının artırılması yönünde tavsiyeler yayınladı.
Carlyle Group Strateji Başkanı Jeff Currie, durumu şu sözlerle özetliyor: “Körfez’den gelen şokun büyüklüğü, günde 5 ila 10 milyon varil talep kaybına yol açabilir. Temel mesaj şu: Enerji dönüşümü bize çok acı verici ve çok hızlı bir şekilde dayatılacak.”
