Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı’na ilişkin, “Bu savaş başlayalı yaklaşık 5 yıl olmuş. Artık bu savaş taşınamaz. Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna, bir anlaşmaya varmak zorundalar.” dedi.
ABD’nin Atlanta kentinde düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı’na katılan Fidan, temaslarına ilişkin AA ve TRT’ye açıklamalarda bulundu.
Küresel ve bölgesel krizlerin çözümüne yönelik güncel konuların kapsamlı şekilde ele alınması bakımından G20 toplantısının yerinde ve zamanında yapılmış bir buluşma olduğunu belirten Fidan, verimli bir fikir alışverişi ortamının oluştuğunu kaydetti.
Miami’de 14-15 Aralık’ta düzenlenecek G20 Liderler Zirvesi’ne hazırlık niteliği taşıyan dışişleri bakanları toplantısının bu yönüyle de önem taşıdığını ifade eden Fidan, “küresel krizler”, “enerji krizi” ve “küresel tedarik zincirleri” konulu oturumlara katıldığını anlattı.
Karadeniz, Basra Körfezi ve Kızıldeniz’de yaşanan ve küresel tedarik zincirlerini “tıkayan” krizleri ele aldıklarını bildiren Fidan, Türkiye’nin bu konulardaki duruşunu bir kez daha gündeme getirdiklerini söyledi.
Rusya-Ukrayna Savaşı’na ilişkin konuların masada ele alınmasının kolay olmadığının herkes tarafından bilindiğini belirten Fidan, “Tarafların kendi pozisyonlarını net bir şekilde ortaya koyması önemli. Biz Türkiye olarak hem arabulucu rolümüzü hem de onun da ötesinde, daha da önemlisi, diğer ülkelerden daha yapıcı ama problem çözücü bir pozisyon almayı önemsiyoruz.” diye konuştu.
“Türkiye, uluslararası platformda sözüne ihtiyaç hissedilen bir aktör”
İkili temasları kapsamında ABD’li mevkidaşı Marco Rubio’nun yanı sıra Rusya, İngiltere, Fransa, Suudi Arabistan, Meksika, Almanya ve Japonya’nın bakanlarıyla da bir araya geldiğini kaydeden Fidan, “Gerçekten de Türkiye, uluslararası platformda sözüne ihtiyaç hissedilen bir aktördür.” dedi.
Fidan, “Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu dış politikadaki performans, öncü rol, bu platformlarda etkisini en yakından hissettiğimiz bir değer bizim için.” ifadesini kullandı.
Bakan Fidan, “Hemen hemen masa etrafındaki tüm ülkeler yeniden bir çatışmanın olmaması ve diplomasiye sürekli şans verilmesi konusunda hemfikir olmuş durumdalar.”
Diplomasinin çatışmaların çözümündeki rolüne vurgu yapan Fidan, çatışma yerine diplomasinin tercih edilmesinin Rusya-Ukrayna sürecinde, Karadeniz’de ve İsrail yayılmacılığının önlenmesinde önemli olduğunun altını çizdi.
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın yaklaşık 5 yıldır sürdüğünü anımsatan Fidan, savaşın yalnızca Avrupa ekonomilerine değil, tüm dünyaya kayda değer zararlar verdiğini ifade etti. Fidan, “Hürmüz Boğazı’nın da kapanmasıyla beraber bu etki, çarpan etkisiyle beraber çok daha ileri noktaya taşındı. Artık insanlar hem enerji hem diğer hususlarda, ticaretin aksaması konusunda oluşan maliyetin ne olduğunu tam hesaplayamıyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Avrupa’ya enerji bakımından maliyetinin yaklaşık 100 milyar avro seviyesinde olduğu yönündeki açıklamalara atıfta bulunarak, toplam faturanın daha da büyük olabileceğini belirtti.
“Rusya ve Ukrayna, bir anlaşmaya varmak zorundalar”
Fidan, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Şimdi tabii bu maliyetlerin artık durdurulması lazım. Bu savaş başlayalı yaklaşık 5 yıl olmuş. Artık bu savaş taşınamaz. Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna, bir anlaşmaya varmak zorundalar. Avrupa ile Rusya arasında yapıcı ilişkinin yeniden tanımlanması gerekiyor barıştan sonra. Çünkü Ukrayna’nın yapacağı Rusya ile bir barış, sadece iki ülke arasında olmayacak. Avrupa ile Rusya’nın da bir manada barışmaya ihtiyacı var, belli ilişkileri tekrar başlatmaya ihtiyacı var.”
ABD ile İran arasındaki gerilimi de değerlendiren Fidan, “Hürmüz Boğazı’nın kapanmasına neden olan ABD ile İran arasındaki ihtilafın da bir an önce ortadan kalkması lazım ki bu kritik ticaret yollarının açılması gerçekleşsin.” ifadesine yer verdi.
Karadeniz’de ticaretin hissedilir düzeyde sınırlandığını anlatan Fidan, Rus tahılı, Rus enerjisi, Ukrayna tahılı ve Ukrayna enerjisinin dünya piyasalarına ulaştırılamadığına dikkati çekti.
Gıda güvenliğinin son derece sorunlu bir konu olduğunu vurgulayan Fidan, “Bunun bir an önce durdurulması gerekiyor. Bu noktada çok büyük, yoğun bir temas trafiğimiz var. Özellikle tahılın Karadeniz’den çıkartılıp uluslararası piyasalara gidebilmesi için bu konuda ciddi çalışmalarımız var. Umarım bu savaş da durur. Çünkü çok sayıda insan ölüyor; maliyeti çok yüksek. Hem ekonomik maliyeti hem jeostratejik maliyeti yüksek.” şeklinde konuştu.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona ermemesi halinde uzaması ve hatta yayılması ihtimalinin bulunduğunu belirterek, bunun önlenmesi için Türkiye’nin yoğun çaba gösterdiğini kaydetti.
Feridun Sinirlioğlu’nun BM Genel Sekreterliği adaylığı
Fidan, Türkiye’nin resmen Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği görevine aday gösterdiği Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu hakkında da değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye’nin uluslararası kuruluşlara büyük önem verdiğini ve çok taraflılık ilkesini her zaman önemsediğini dile getiren Fidan, “Uluslararası kurumların iyi işlemesi bizim için önemli. Dolayısıyla yakından takip ettiğimiz bir gündem.” dedi.
BM’nin halen önemli bir uluslararası kuruluş olduğunu belirten Fidan, BM Genel Sekreteri seçiminin de bu yönüyle önem taşıdığını ifade etti. Fidan, teamül gereği sıranın Latin Amerika’da olduğunu ancak şu ana kadar bir aday üzerinde mutabakat sağlanamadığını söyledi.
BM bünyesindeki oylama sürecinin nasıl işlediğini ayrıntılı şekilde anlatan Fidan, gelinen noktada bir tıkanma yaşandığını ve Türkiye’nin son gelişmeler doğrultusunda bu adımı attığını dile getirdi.
Sinirlioğlu’nun Aralık 2024’te AGİT Genel Sekreterliği’ne seçilmesinin önemli bir başarı olduğunu belirten Fidan, Türkiye’nin tüm ülkelerin desteğini almasının kayda değer bir diplomasi başarısı olduğunu vurguladı.
Sinirlioğlu’nun çok önemli ve tecrübeli bir diplomat olduğuna dikkati çeken Fidan, kendisiyle yakın çalıştığını ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da desteklediği ve güvendiği bir isim olduğunu ifade etti.
Fidan, konuyla ilgili sözlerini şöyle tamamladı:
“Şimdi tıkanmalar artık açık olunca, biz de kendi adayımızı resmi olarak Cumhurbaşkanımızın imzaladığı mektupla BM’ye teklif ettik. Şu anda Sayın Feridun Sinirlioğlu, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği için resmi adayıdır. İnşallah hayırlısı olur. Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı. Cumhurbaşkanımız, Birleşmiş Milletler’in sahici bir şekilde, adil bir şekilde işlemesine fevkalade önem veriyor. Türkiye bu noktada elinden gelen katkıyı yapmaya devam edecek. Bizim aday göstermemiz, bu katkılardan sadece bir tanesi.”
