Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, katıldığı televizyon programında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO Ankara Zirvesi’ne katılımının teyit edildiğini hatırlatarak, “Bu aslında başlı başına NATO topluluğu için önemli ve olumlu bir haber. Arkasına da bir şey eklediler, ‘Sayın Trump buna katılıyor çünkü davet eden Sayın Erdoğan. Eğer Sayın Erdoğan davet eden olmasaydı, buna katılmayacaktı.’ Bu artık gerçekten çok büyük bir stratejik denklem oldu.” ifadesini kullandı.
Mevcut meydan okumalar, çatışmalar, sıkıntılar, İttifaktaki kaymalar ve yeniden ayarlamaları göz önünde bulundurulduğunda bu denklemin hayati rol oynadığını vurgulayan Fidan, “Burada tabii Cumhurbaşkanımızın yıllar içerisinde ortaya koyduğu küresel liderlik vizyonu, geliştirdiği ilişkiler ağı ve oluşturduğu güven, insanların nazarındaki prestij ve Türkiye’nin geldiği nokta tabii fevkalade önemli.” değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, ABD ile ilişkilerde yıllar içerisinde inişli çıkışlı konular gözlemlendiğine işaret ederek, ticaret, ekonomi, insandan insana ilişki, eğitim ve teknoloji alanlarının çok iyi ilerlediğini söyledi.
Bakan Fidan, “Özellikle jeopolitik konular… (Eski ABD Başkanı Barrack) Obama döneminde başlayan Suriye’deki Amerikan politika değişikliği, Beşşar Esed’e ve rejime karşı olan mücadelenin birden DEAŞ’a karşı mücadeleye dönmesi, YPG’nin desteklenmesi sürecinde Türkiye’nin milli güvenliğine tehdit oluşturan bir politika konusu vardı. Trump’ın ikinci döneminde, bu politika terk edildi resmi olarak.” ifadesini kullanarak, bunun iki ülke arasındaki en büyük sorun alanını ortadan kaldırdığının altını çizdi.
Ukrayna’daki savaşın bitmesi, Suriye’deki ve Irak’ın istikrara kavuşması konularında Trump’ın politikalarıyla Türkiye’nin stratejik hedeflerinin örtüştüğüne dikkati çeken Fidan, “Lübnan’daki barışın sağlanması konusu önemli. Gazze Barış Planı’nda yine bir noktaya kadar beraber çalışma imkanımız oldu, savaşın durdurulması. Belli konularda Türkiye-Amerika ilişkileri gerçekten iyi olduğu zaman bölgedeki istikrarı da etkiler durumda, olumlu yönde.” diye konuştu.
Fidan, Türkiye’nin hedefleri doğrultusunda bilinçli tercih ve müzakerelerde bulunduğunun altını çizerek, ABD Kongresi üzerinden çözülememiş CAATSA gibi konular bulunduğunu ifade etti.
“Türkiye ile ilgili spesifik kararlar alınabiliyor zaman zaman ama kurumsal olarak kalıcılığı olan tek negatif husus şu anda, rahatsız edici konu CAATSA yaptırımları.” diyen Fidan, birçok ülkenin Türkiye’ye yönelik yaptırımlarının son 3-4 yılda kaldırıldığına dikkati çekti.
Fidan, bu yaptırımların çoğunun “legal değil, idari olduğunu” dile getirerek, şöyle devam etti:
“Bir bu kalmıştı. Bu konuda da biz gereken adımları atıyoruz. Çünkü hem Sayın Cumhurbaşkanımız hem Sayın Trump’ta bunu kaldırma yönünde güçlü bir irade var. Geçen sene eylülde Washington’da bir araya geldiğinde iki lider, bu konuda irade beyanında bulundular ve biz bakanlara da bu sorunu çözmemiz için talimat verildi. Savunma Bakanımız ve ben, bu noktada yoğun bir çalışma içindeyiz. Ama genel hatlarıyla iyi giden bir ilişki var.”
CAATSA yaptırımlarının kalkıp kalkmayacağıyla ilgili soru üzerine Fidan, “Bunun belli adımları var. Bu yönde yürüyen çalışmalar var. Bunlar hayata geçtikçe kamuoyumuz da bunu görecek zaten.” dedi.
Fidan, bunun yakın bir tarihte olabileceğini dile getirerek, “Çünkü işlemlerin yerine getirilmesiyle, Kongre’de yasal sürecin tamamlanması her zaman aynı olmayabiliyor. Ama idari manada, irade olarak bir sıkıntı yok yönetimlerde. Ama Amerikan Kongresi’nde süreç nasıl gidecek, ona bakarız.” ifadelerini kullandı.
ABD-Türkiye ilişkileri
Fidan, Trump’ın “sürpriz” olarak nitelendirdiği meselenin, Türkiye’nin Milli Muharip Uçak KAAN için ABD’den talep edilen jet motorlarının satışı konusu olup olmadığı sorusu üzerine şunları söyledi:
“Biz genel manada Türkiye’ye yönelik yaptırımların ortadan kaldırılması için ciddi çalışıyoruz. CAATSA konusunun yasaya bakan tarafı var. Ama diğer konulardaki yaptırımları kaldırmak için çok sistemli bir çalışmamız oldu. Bu konunun da etkilerini görüyoruz. Bir taraftan Halkbank davası, bir taraftan Türkiye’nin talep ettiği diğer konulardaki engellerin kaldırılması ve daha rasyonel bir ilişkiye dönülmesi.”
NATO üyesi olmayan, Amerika’yla bu kadar ortak çıkar alanı olmayan birçok ülkeye ticari gerekçelerle inanılmaz silah ve mühimmat satılırken Türkiye’ye satılmamasının Trump yönetimi nezdinde izah edilebilir bir perspektifi olmadığını belirten Fidan, yıllar içerisinde oluşmuş birtakım Türkiye aleyhindeki siyasi düşüncelerin etkilerini bu türden olaylarda gördüklerini ve bu meseleyi çözmek için çalıştıklarını vurguladı.
Fidan, Trump’ın ne açıklayacağı konusunda ABD adına konuşmak istemediğini söyleyerek, “Türkiye ile Amerika arasında kötü olmayı gerektirecek hiçbir konu yok, ikili ilişkiler açısından.” dedi.
Bölgesel konularda anlaşmazlık noktaları bulunduğunu ancak bunları da görüşebildiklerini aktaran Fidan, “Her iki tarafı da bu kadar besleyecek büyük bir ilişki alanı varken bunu ilerletmemek, bunu kimlik politikalarının, ters ideolojinin kurbanı yapmak da rasyonel aktörlerin kafasının aldığı bir konu değil.” diye konuştu.
F-35 satışı
Fidan, “Türkiye’nin F-35 programına dönüşü gerçekçi bir ihtimal mi?” sorusuna, “Orada bir ayrıma gitmek lazım. F-35 satış yasağının kaldırılmasıyla, almış olduklarımızın alınması ve daha sonraki alacaklarımızın, istersek tabi, alınmasıyla programa üretici ortaklardan biri olarak geri dönmek iki ayrı konu.” yanıtını verdi.
Satış yasağının kaldırılması meselesinin daha kolay bir konu olduğunu belirten Fidan, “Bu idari bir karar. CAATSA’dan sonra bu olur diye düşünüyorum.” diye konuştu.
Fidan, F-35 programına geri dönme meselesinin, konsorsiyumun tekrar oturup alacağı yeni bir kararla ilgili olduğuna işaret ederek, konsorsiyumun ortaklarının geçmiş yıllarda Türkiye’yi program dışı bırakan bir karar aldığını anımsattı.
