Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Çorum Ticaret ve Sanayi Odası’nda iş insanlarıyla bir araya geldiği toplantıda yaptığı konuşmada, Türkiye’nin ekonomideki temel problemlerinden birinin cari açık olduğunu söyledi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Türkiye’nin enerji kaynaklı cari açığını düşürme görevi olduğunu belirten Bayraktar, Türkiye’nin her yıl 60-70 milyar dolarlık enerji ithal ettiğini, bu faturanın aşağı düşürülmesi gerektiğini kaydetti.
Türkiye Yüzyılı vizyonunun temel hedeflerinden birinin “enerjide bağımsızlık” olduğuna işaret eden Bayraktar, “Türkiye bu sorunu mutlaka çözmek durumunda, kendi kendine yeten bir ülke olmak durumunda. Bütün politikalarımız bunun üzerine şekilleniyor.” diye konuştu.
Cari açıkla mücadele için iş insanlarının katma değerli ürünler üretmesi gerektiğini aktaran Bayraktar, enerjide dışa bağımlılığın sona ermesi ve katma değerli ürün üretimiyle ekonomik anlamda sıkıntı kalmayacağını söyledi.
Dünyada belirsizliklerin artarak devam ettiğine dikkati çeken Bayraktar, 2020’de başlayan Kovid-19 salgını, 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı, 2023’teki 6 Şubat depremleri ile 7 Ekim’de İsrail’in Filistin’e yönelik saldırıları nedeniyle krizler yaşandığını vurguladı.
Bayraktar, 2026’da başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı’nın da Türkiye’yi yakından ilgilendirdiğine işaret eden Bayraktar, şöyle devam etti:
“Çünkü çok önemli bir komşumuz. Hem de bir anlamda ticari olarak önemli bir ülke bizim için. Enerji yolları bundan çok ciddi etkilendi. Yani Hürmüz nedeniyle bugün dünyada çok büyük bir enerji krizi var. Arz noktasında Türkiye’nin bir sıkıntısı yok ama mazot fiyatlarının nereye geldiğini görüyoruz. Dolayısıyla böyle bir dünyadan geçiyoruz. Bu kadar belirsizliğin beraberinde birçok ticaret savaşının olduğu, yaptırımların olduğu, ülkelerin bazı konularda ihracat yasağı getirdiği, bizim giriş için zorlanmaya başlayacağımız Avrupa pazarı… Bizim için ihracat açısından çok önemli. Şimdi sınırda karbon düzenlemesi var. Mal satmak daha zor hale geliyor. Dolayısıyla belirsizliğin olduğu bir dünyaya doğru gidiyoruz.” Bayraktar, bir denge gelene kadar dünyanın bu tür krizleri yaşayacak gibi göründüğünü söyledi.
“Enerji yoksa yapay zekadan bahsetmek mümkün değil”
Dünyada “yapay zeka” fırtınasının gelmekte olduğunu ifade eden Bayraktar, buna devletin, üniversitelerin, iş dünyasının ciddi bir hazırlık yapması gerektiğini vurguladı.
Yapay zeka çağında iki unsurun rekabette öne çıktığının altını çizen Bayraktar, “Bunlardan biri enerji. Enerji yoksa yapay zekadan bahsetmek mümkün değil. Veri merkezleri olacak. Çok ciddi bir elektrik ihtiyacı gözüküyor. Enerji altyapınız, enerji üretim gücünüz yoksa bu alanda geri kalma riski ile karşı karşıyasınız. İkincisi, bunun ihtiyaç duyduğu madenler önem arz ediyor. Çip üretimi, çip için gerekli nadir toprak elementi dediğimiz alanlar. Dolayısıyla dünyada şimdi yeni rekabet alanları. Bugün gördüğünüz bütün konvansiyonel savaşların, enerji savaşlarının, maden savaşlarının ve ticari savaşların arkasında kim bu rekabet gücünü ele geçirecek, bu var.” ifadelerini kullandı.
Türkiye’de üretim, istihdam, nüfusun artışı gibi geleneksel nedenlerle elektrik, doğal gaz, akaryakıt ihtiyacının büyümeye devam edeceğini, yapay zeka yatırımlarından dolayı da enerji talebinin yükseleceğini belirten Bayraktar, elektrikli araç kullanımı, soğutma ve deniz suyu arıtma ihtiyacı gibi nedenlerle enerjiye olan ihtiyacın artacağını kaydetti.
Enerjinin artık rekabetin bir unsuru haline geldiğini vurgulayan Bayraktar, Türkiye’nin ilk hedefinin artan enerji talebini kendi imkanlarıyla karşılamak olduğunu bildirdi.
“Elektrikte yüzde 65 yerliliğe ulaşmış durumdayız”
Türkiye’de her şeyi elektrikli yapmak istediklerini ve detaylarını yakında kamuoyu ile paylaşacaklarını aktaran Bayraktar, şunları söyledi:
“Türkiye’de ekonominin bütün alanlarında, binalarda, sanayide, ticarette, tarımda, ulaştırmada elektrikleşmeyi en üst düzeye çıkarmamız lazım. Çünkü Türkiye’nin enerji alanında en güçlü olduğu alanlardan bir tanesi elektrik. Elektrikte dışa bağlılığımız yüzde 35’lerde. Yani yüzde 65 yerliliğe ulaşmış durumdayız. Bu çok önemli bir rakam. Dolayısıyla buradan yürümemiz lazım. Doğal gaz ve petrolde hala şu anda yüzde 15 civarındayız. Dolayısıyla biz elektrikleşmeyi başa koyduk.”
Türkiye’de 2035’te 8-10 milyon aracın elektrikli olması gerektiğine işaret eden Bayraktar, “Bu bizim mazota olan talebimizi düşürecek ki düşürmemiz lazım. Çünkü şu anda dünyada dizel krizi var. Herkes akaryakıt istasyonuna gidince krizi görüyor. 90 liraya dayanmış bir mazot fiyatından bahsediyoruz. Dolayısıyla Türkiye olarak bir taraftan kendi kaynaklarımızı arayacağız ama bir taraftan da talep ile ilgili de bazı dönüşümleri yapmamız lazım. Onun için elektrikleşme, ulaştırmadaki elektrikleşmeyi çok önemsiyoruz.” diye konuştu.
“70 yıllık bu rüyayı inşallah Türkiye’nin yaşamasını sağlayacağız”
Türkiye’nin gelecek 20 yılda bütün yenilenebilir enerji kaynaklarını maksimum düzeyde kullanması gerektiğinin altını çizen Bayraktar, şunları kaydetti:
“Şu ana kadar güneş ve rüzgarda son 15 yılda çok önemli aşama kaydettik. Ama potansiyelimiz gayet büyük ve inşallah bunu artırmamız gerekiyor. Yani Türkiye’nin her yıl en az 10 bin megavatlık güneş ve rüzgar kurulu gücüne erişmesi lazım. Sanayicilerimiz, ticarethanelerimiz kendi öz tüketimleri için bir sürü yatırım yaptılar. Şimdi bir saatlik mahsuplaşma işi çıktı, herkesin morali biraz bozuldu. Ama Türkiye’nin her yıl bu 8, 10 ve 12 bin megavatları yapması lazım ki o yenilenebilir potansiyelini biz hayata geçirelim.”
Bunun yanı sıra Türkiye’nin enerjisini verimli kullanması gerektiğini vurgulayan Bayraktar, enerji verimliliği konusunda 2024-2030 dönemi için 20 milyar dolara yakın dönüşüm projelerinin olduğunu söyledi.
Bayraktar, Türkiye’nin petrol ve doğal gaz arama stratejisinin, dışa bağımlılığı bitirmede çok önemli olduğunu belirterek, bu nedenle Gabar’da, Karadeniz’de, Somali’de, Libya’da, Irak’ta doğal gaz ve petrol aradıklarını, yakında Pakistan’da da arama konusunda çalışma içerisinde olduklarını bildirdi.
Türkiye’nin mutlak suretle nükleeri yapmak zorunda olduğunu ifade eden Bayraktar, şöyle devam etti:
“Fakat siyasi, ekonomik istikrarın olmadığı ve güçlü bir siyasi iradenin olmadığı yerde bunu yapma şansınız yok. Nükleer santral dediğimizde imzayı attığınız günden kurulana kadar en az 15-20 yıllık bir süreçten bahsediyoruz. Türkiye, Cumhurbaşkanı’mızın liderliğinde 2010 yılında Rusya Federasyonu ile bu anlaşmayı akdetti. Şimdi ilk reaktörden elektriği üretmek için artık gün sayıyoruz. 70 yıllık bu rüyayı inşallah Türkiye’nin yaşamasını sağlayacağız. Orada yapacağımız ilave 3 reaktör, toplam 4 reaktör, Sinop ve Trakya santralleriyle istiyoruz ki Türkiye, 2050’ye geldiğimizde yüzde 10-15 elektriğini nükleerden sağlayan bir ülke olsun.”
Akkuyu’da önemli ölçüde yerlileşme oranına sahip olduklarını aktaran Bayraktar, yerli üretim ekosisteminin oluşmaya başladığını, bu yeni alanda Türkiye’nin teknolojiye sahip olduğunu, teknolojiyi üreten bir ülke olarak en az 5 bin MW’lik bir kurulu gücü nükleerde tedarik etmek istediklerini kaydetti.
“Türkiye’nin böyle bir bölgede çok daha güçlü olması gerekiyor”
Madenlerin de Türkiye için kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Bayraktar, sözlerini şöyle tamamladı:
“En önemli ihtiyacımız, elektrik altyapımızın güçlü olması. Bakıra ihtiyaç var. Diğer kritik madenler, depolama ile alakalı lityum, nikel. Bütün bu kritik stratejik madenlerde Türkiye’nin kaynaklarını ekonomiye kazandırmamız lazım. Biz son dönemde aldığımız kararla altını da kritik madenler sınıfına koyduk. Çünkü Türkiye’nin o kadar büyük bir altın ithalatı var ki bazı yıllar 25-30 milyar dolarları buluyor. Cari açık dedik ya, alın size bir cari açık kalemi. Türkiye’nin yerin altında 10 bin ton altını var. Ama orada durduğu zaman kimseye bir faydası yok. Yani orada duruyor. Onu mutlaka üretime, ekonomiye katmamız lazım. Türkiye bütün bunları yaptığında güçlü bir enerji altyapısıyla beraber o zaman işte o başta dediğimiz ve bugün yaşadığımız ekonomik sıkıntıların, ekonomik kırılganlıkların üstesinden gelmiş olacak. İnşallah öyle bir ülkede, belki 500 milyar dolarları aşan ihracatı olan, çok daha güçlü bir ekonomisi olan bir ülke haline geleceğiz ki Türkiye’nin böyle bir bölgede, etrafımızın ateş çemberi olduğu bir dönemde hem ekonomik olarak hem siyasi olarak çok daha güçlü olması gerekiyor.”
