Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz Ankara’da gazetecilerin sorularını yanıtladı.
İşte Yılmaz’ın açıklamalarından kıymetli satır başları:
Enflasyonla çabada son aylarda, aylık bazda sonuç almaya başladık.
CDS, Mayıs seçimleri öncesinde 700 puan üstüydü. Şu anda 339…
“KKM’yi ani bir biçimde bitirme perspektifi yok”
Ağustos ayında 3 trilyon 408 milyar lira ile tepe noktası görüldü. 17 Kasım itibariyle ise 640 milyar Lira eksildi. Ve 2 trilyon 768 milyar lira oldu. Kur muhafazalı mevduattan evreli bir halde buradan çıkıyoruz. Ani bir halde kur muhafazalı mevduatı bitirme üzere bir perspektifimiz yok.
Kur muhafazalı mevdut, uzun vadede, kamuya yük oluşturmayan bir halde finans sistemimiz içinde bir enstrüman olabilir.
“Sona yaklaşıldı”
Merkez Bankası, çalışmaları son basamağa getirdi. Belirli alanlara kredi veren bankalar, düzenlemelerle teşvik edilecek. Örneğin teknoloji yatırımları yahut toplumsal alanlara kredi veren bankaların karşılık oranları yahut öbür göstergeleri farklı ayarlanacak. Bankacılık sistemi, finans sisteminin kaynaklarını daha verimli alanlara kanalize etmeye yardımcı olacak bu uygulama. Tasarrufları gerçek alana kanalize etmemizi sağlayacak. Uygulama kapsamında belirlenen alanlar, sabit olmayabilir. Yıllara nazaran alanlarda değişiklik olabilir.
Aralık ayının birinci iş günü
Asgari Fiyat Tespit Komitesi, mevzuat gereği 1 Aralık’ta çalışmalara başlayacak.
Bu yıl minimum fiyata yüzde 114 artırım yapıldı. Taban fiyat artışı, enflasyonun çok üzerinde oldu. Üstüne bir de taban fiyata kadar olan fiyatlara vergi muafiyeti getirildi. Bunun bütçeye maliyeti 500 milyar lira oldu.
Asgari fiyat belirlenirken müzakereler, üçlü düzenekle yürütülüyor. Yalnızca kamunun perspektifi, artırımı belirlemekte yetmez. Personel, patron tarafları da var. Toplumsal diyalog düzeneği yürütülmeden perspektif belirtmek hakikat olmaz. Patronlar de işletmelerin devamlılığı, kayıtdışılığın önlenmesi üzere yaklaşımlarla masada olacaktır. Tarafların söyleyeceklerini görelim.
Emekli artırımı sürüdürülebilir olmalı
Ödenen primle alınan fiyat ortasında istikrar olması gerekiyor. Sürdürülebilirlik açısından bu değerli. 3-4 çalışanın 1 emeklinin maaşını karşılaması gerekiyor. Lakin Türkiye’de durum bu türlü değil.
EYT, şimdi bitmiş bir süreç değil. 2 milyon insan emekli oldu lakin daha YEYT ile emekli olacak 3 milyon kişi var. Bu durum, toplumsal güvenlik sistemi içinde önemli baskı oluşturdu. Toplumsal güvenlik sistemine her yıl 1 trilyon liraya yakın kaynağı transfer ediyoruz.
Emekli maaşlarında gerçek olarak önemli artışlar oldu. Lakin son devirdeki enflasyon, emekli maaşında da tartışma yarattı.
Yılsonunda memur artırımının ne olacağı toplu mukaveleyle belirli. Memurun artırımı, memur emeklisine de yansıyacak. Emekçi emeklileri biraz daha az alıyor olağanda. Orayı dengelemek gerekiyor üzere bir durum var. 7 bin 500 lira altındaki maaşlar için bütçe imkanlarını zorlayarak elimizden geleni yapacağız. Ancak bunu yaparken sarsıntısı unutmamak lazım, enflasyonla çabayı unutmamak lazım.
15 bireyden oluşuyor
Asgari fiyatı, yasa gereği emekçi, patron ve hükümetten beşer temsilci olmak üzere 15 şahıstan oluşan Minimum Fiyat Tespit Komitesi belirliyor. Kurul, Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanı tarafından toplantıya çağrılıyor ve yeni taban fiyatı belirleme çalışmaları kapsamında teamül üzerine aralık ayında dört sefer toplanıyor.
Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığının belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komite, en az 10 üyenin iştirakiyle toplanıp oy çokluğuyla karar veriyor. Oyların eşitliği halinde Komite liderin bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.
Temmuz ayı orta artırımında net minimum fiyat 8 bin 506 liradan, 11 bin 402 TL’ye yükseltilmişti.
“Tek artırım olacak formda çalışıyoruz”
Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilen Kabine Toplantısı sonrası gazetecilerin sorularını yanıtlamış, “Temmuz ayında olduğu üzere prensip tekrar enflasyona ezdirmemek. Taban fiyat aslında daima yılda bir seferdi biliyorsunuz. Yeniden tek artırım olacak formda çalışıyoruz” cevabını vermişti.
Tüm fiyatları artırıcı bir tesire sahip
Yaklaşık 17 milyon çalışanın yüzde 38’i yani yaklaşık 6 milyon 300 bini minimum fiyatlı durumunda bulunuyor. Minimum fiyatın biraz üzerinde (komşu) fiyat alanlar da göz önünde bulundurulduğunda bu sayının 7 milyonu aştığı kestirim ediliyor.
Asgari fiyattaki artış, toplu iş kontratı uygulanan iş yerlerindeki fiyatlar başta olmak üzere, tüm fiyatları de artırıcı bir tesire sahip.
Asgari fiyat, bu fiyatla geçinen çalışanları direkt etkilemesinin yanında, yasal mevzuattaki birçok düzenlemede ölçü olarak kabul edilmesi bakımından da toplumun büyük kısmını ilgilendiriyor.
Asgari fiyat sayısı; işsizlik maaşı, kıdem tazminatı, GSS primleri, askerlik ve doğum borçlanması, isteğe bağlı sigorta primleri, staj fiyatları, minimum ücretlilerin rapor fiyatlarının de ortalarında olduğu birçok kalemi etkiliyor.
Hedeflenen enflasyon kadar olsun tartışması yaşandı
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Lideri Şekib Avdagiç’in Bloomberg HT ekranlarında taban fiyat artışının hedeflenen enflasyona nazaran yapılması gerektiğine ait kelamları kamuoyunda yeni bir tartışma yarattı. Ekonomistler Avdagiç’in kelamlarına ait paylaşımlarda bulundu.
Bloomberg HT yayınına katılan Avdagiç, minimum fiyatta artışın gerçekleşen değil, hedeflenen enflasyona nazaran yapılması gerektiğini söylerken ekonomistler bu hususta paylaşımlarda bulundu.
Eski Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başekonomisti ve Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara, X hesabından yaptığı değerlendirmede emeğin ulusal gelirdeki hissesine vurgu yaparak “Emeğin ulusal gelir içindeki hissesi bu haldeyken fiyatları amaç enflasyona nazaran belirlemek adil değildir” sözlerini kullandı.
