Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Dış Ticaret Dataları temel alınarak hazırlanan TGDF Dijital Data Paneli’ne nazaran, bu yılın birinci 10 ayında tarım, besin ve içecek kesimi geçen yıl birebir periyoda nazaran yüzde 5,64 artışla 21,29 milyar dolar ihracat ve yüzde 7,43 artışla 18,26 milyar dolar ithalat yaptı. Ocak-Ekim periyodunda Dış Ticaret İstikrarı 3,03 milyar dolar fazla verdi.
Ekim 2023 prestijiyle aylık temelde ise ihracat geçen yıl birebir periyoda kıyasla yüzde 14,49 artışla 2,57 milyar dolar olurken, ithalat ise geçen yıl birebir periyoda nazaran yüzde 7,73 azalarak 1,41 milyar dolar oldu. Ekim ayında buğday ithalatı yüzde 14,3 artarken, soya fasulyesi ithalatı yüzde 18,2 düştü.
Temmuz, Ağustos ve Eylül ayından sonra Ekim ayında da en dikkat cazip gelişme sığır ithalatındaki artış oldu. Bu ayda sığır ithalatı yüzde 961 oranında arttı. Yılın birinci 10 ayında toplam 859,6 milyon dolar meblağında sığır ithalatı yapılırken, yalnızca Ekim ayındaki sığır ithalatının fiyatı 154,1 milyon dolar oldu. Ekim ayındaki sığır ithalatında en büyük hisse 67,3 milyon dolarla Brezilya’ya ilişkin olurken, bu ülkeyi 34,7 milyon dolarla Uruguay ve 11,5 milyon dolarla Çekya izledi.
Yılın birinci 10 ayında 3,03 milyar dolarlık fazla
Yılın birinci 10 ayında tarım, besin ve içecek bölümünde Dış Ticaret İstikrarı fazla verdi. Dış Ticaret İstikrarı Ocak-Ekim periyodunda 3,03 milyar dolar fazla verdi. Geçen yıl Ocak-Ekim periyodunda Dış Ticaret İstikrarı 3,15 milyar dolar fazla vermişti. Ekim ayı prestijiyle aylık bazda ise Dış Ticaret İstikrarı 1,16 milyar dolar fazla verdi.
Yılın birinci 10 ayında ünite ihracat kıymeti geçen yıl tıpkı periyoda kıyasla yüzde 4,6 düşüşle 1.145 dolar/ton oldu. İthalat ünite bedeli ise geçen yıl tıpkı devirle karşılaştırıldığında yüzde 9,4 azalarak 630 dolar/ton oldu.
Dış ticarette öne çıkan ürünler
2023 yılının birinci 10 ayında ihracatta öne çıkan eserlerde birinci sırayı 1 milyar 237,6 milyon dolar ile un aldı. Bu eseri 800,8 milyon dolar ile rafine ayçiçeği yağı ve 728,2 milyon dolar ile fındık içi izledi. Bu eserler, Ocak-Ekim periyodu prestijiyle toplam ihracatın yaklaşık yüzde 12,9’unu oluşturdu.
Aynı devirde ithalatta ise en fazla ithal edilen eser 2 milyar 989,9 milyon dolar ile buğday oldu. Buğdayı 1 milyar 521 milyon dolar ile soya fasulyesi ve 1 milyar 173,7 milyon dolar ile ham ayçiçeği yağı takip etti. Bu 3 eser, Ocak-Ekim devri prestijiyle toplam ithalatın yüzde 31,1’ini oluşturdu.
Ekim ayı prestijiyle ihracat ve ithalatta durum
Aylık temelde değerlendirildiğinde, ekim ayında ihracatta öne çıkan eserlerde birinci sırayı 148,5 milyon dolar ile durum buğdayı alırken, bu eseri 135,2 milyon dolar ile buğday unu ve 130,9 milyon dolar ile mısır danesi izledi.
Aynı ayda en fazla ithal edilen eserler ise 157,5 milyon dolar ile buğday, 154,1 milyon dolar ile sığır ve 98,9 milyon dolar ile soya fasulyesi olarak sıralandı.
İthalatta Rusya ve Ukrayna birinci sıradaki yerini korudu
Bu yılın birinci 10 ayında yapılan ithalatta birinci sırayı 2 milyar 989,9 milyon dolar ile buğday aldı. Rusya ve Ukrayna, buğdayın en fazla ithal edildiği birinci iki ülke olmayı sürdürdü. Bu periyotta, Rusya’dan 2 milyar 234,8 milyon dolar ve Ukrayna’dan 711,4 milyon dolar fiyatında buğday ithalatı yapıldı. Bu iki ülkenin toplam buğday ithalatındaki hissesi yaklaşık yüzde 98,5 oldu.
Aylık temelde bakıldığında ise Ekim ayındaki 157,5 milyon dolarlık buğday ithalatının 146 milyon dolarlık kısmı Rusya’dan yapıldı. Rusya’nın akabinde Ukrayna’dan 59,2 milyon dolarlık buğday ithalatı yapıldı.
Yılın birinci 10 ayında buğdaydan sonra 1 milyar 521 milyon dolar meblağında soya fasulyesi ve 1 milyar 173,7 milyon dolar fiyatında ham ayçiçeği yağı ithal edildi. Soya fasulyesi ithalinde birinci sırayı 936,6 milyon dolar ile Brezilya alırken, bu ülkeyi Ukrayna (443,2 milyon dolar) ve ABD (116,3 milyon dolar) takip etti. Ayçiçeği yağı ithalatında ise sıralama 760 milyon dolar ile Ukrayna, 393 milyon dolar ile Rusya ve 15,7 milyon dolar ile Bulgaristan oldu.
Türkiye’nin ithalatında birinci 3 sırada yer alan 3 eserde ithalatın büyük kısmının Rusya ve Ukrayna’dan yapılmasına devam edildi.
En fazla ihracat ve ithalat yapan sektörler
Bu yılın 10 aylık dış ticaret bilgileri kesimlere nazaran incelendiğinde; en fazla ihracatın 2 milyar 294 milyon dolar ile Şeker ve Şekerli Mamuller kesiminde yapıldığı görüldü. Bu bölümü sırasıyla Bitkisel Yağ kesimi (1 milyar 991 milyon dolar), Yaş Meyve kesimi (1 milyar 797 milyon dolar), Sert Kabuklu Meyveler bölümü (1 milyar 484 milyon dolar) ve Makarna dalı (1 milyar 411 milyon dolar) takip etti.
Şeker ve Şekerli Mamuller bölümünün toplam ihracat içindeki hissesi yüzde 12,56, Bitkisel Yağ bölümünün yüzde 10,9, Yaş Meyve kesiminin yüzde 9,84, Sert Kabuklu Meyveler dalının yüzde 8,13 ve Makarna dalının yüzde 7,72 oldu.
Yine birebir devirde en fazla ithalat 4 milyar 584 milyon dolar ile Hayvan Yemi dalında yapıldı. Bu bölümün akabinde en fazla ithalat yapan bölümler; Un (3 milyar 241milyon dolar), Bitkisel Yağ (2 milyar 46 milyon dolar), Canlı Hayvan Ticareti (883 milyon dolar) ile Kakao ve Çikolata (645 milyon dolar) kesimleri olarak sıralandı.
Hayvan Yemi bölümünün toplam ithalat içindeki hissesi yüzde 29,78, Un dalının yüzde 21,06, Bitkisel Yağ bölümünün yüzde 19,79, Canlı Hayvan Ticareti bölümünün yüzde 5,73 ile Kakao ve Çikolata kesiminin yüzde 4,19 oldu.
İhracatın arttığı ve azaldığı sektörler
Bu yılın birinci 10 ayında geçen yıl birebir periyoda kıyasla ihracatı kıymet olarak en fazla artan kesimlerin başında 515 milyon dolar ile (yüzde 57,53 artış) Makarna dalı geldi. Bu kesimi 230 milyon dolar ile (yüzde 36,23 artış) Hayvan Yemi kesimi, 214 milyon dolar ile Şeker ve Şekerli Mamuller dalı (yüzde 10,27 artış), 213 milyon dolar ile Yaş Meyve kesimi ve 202 milyon dolar ile Zerzevat dalı (yüzde 29,99 artış) izledi.
Söz konusu periyotta ihracatı kıymet olarak en fazla düşen kesim 250 milyon dolar ile (yüzde 31,8 düşüş) Beyaz Et bölümü oldu. Ayrıyeten Süt ve Süt Eserleri dalı 234 milyon dolar (yüzde 45,08 düşüş), Salça ve Konserve bölümü 117 milyon dolar (yüzde 13,56 düşüş), Canlı Hayvan Ticareti dalı 53 milyon dolar (yüzde 50,74 düşüş) ve Ambalajlı Su kesimi 40 milyon dolar (yüzde 16,38 düşüş) geriledi.
Bu yılın birinci 10 ayında geçen yıl birebir periyoda nazaran, ithalatı bedel olarak en fazla artan dal 785 milyon dolar ile (yüzde 805,7 artış) Canlı Hayvan Ticareti dalı oldu. Bu dalın akabinde Pirinç Değirmenciliği kesimi 357 milyon dolar (yüzde 972,6 artış), Un kesimi 352 milyon dolar (yüzde 12,2 artış), Kakao ve Çikolata kesimi 138 milyon dolar ile (yüzde 27,3 artış) ve Bakliyat bölümü 111 milyon dolar (yüzde 22,6 artış) ile ithalatı bedel olarak en fazla artan dallar olarak sıralandı.
Bu devirde ithalatı en çok düşen kesimler ise 343 milyon dolar ile (yüzde 7 düşüş) Hayvan Yemi kesimi, 314 milyon dolar ile (yüzde 9,3 düşüş) Bitkisel Yağ dalı, 142 milyon dolar ile Şeker ve Şekerli Mamuller Kesimi (yüzde 21,5 düşüş), 15 milyon dolar ile Kuru Meyve-Sebze kesimi (yüzde 31,3 düşüş) ve 11 milyon dolar ile Balıkçılık ve Su bölümü (yüzde 4,6 düşüş) oldu.
Dış ticarette öne çıkan ülkeler
Bu yılın birinci 10 ayında dış ticaret dataları ülke bazında değerlendirildiğinde; en fazla ihracat yapılan ülke 2 milyar 564 milyon dolar ile Irak oldu. Irak’tan sonra en fazla ihracat, 1 milyar 524 milyon dolar ile Almanya’ya, 1 milyar 424 milyon dolar ile Rusya’ya, 1 milyar 295 milyon dolar ile ABD’ye ve 976 milyon dolar ile İtalya’ya yapıldı. Yılın birinci 9 ayında, bu 5 ülkeye yapılan ihracat toplam ihracatın yüzde 36,55’ini oluşturdu.
Aynı devirde ülke bazında ithalat en fazla 4 milyar 365 milyon dolar ile Rusya’dan yapıldı. Bu ülkeyi, 2 milyar 526 milyon dolar ile Ukrayna, 1 milyar 698 milyon dolar ile Brezilya, 832 milyon dolar ile ABD ve 829 milyon dolar ile Malezya izledi. Bu 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 56,13’ünü oluşturdu.
Türkiye’nin en fazla ithalat yaptığı birinci 2 ülke sıralamasında Rusya ve Ukrayna yerlerini korudu. Bu iki ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 38,73’üne denk düştü.
Türkiye, yılın birinci 10 ayında en fazla ihracat yaptığı ülkelerden Irak’a un, dondurulmuş tavuk eti, kırmızı mercimek; Almanya’ya ambalajlı fındık, fındık içi, kiraz, Rusya’ya ise alabalık, şeftali ve mandalina ihraç etti.
Türkiye tıpkı periyotta en fazla ithalat yaptığı Rusya’dan buğday, dane mısır, ham ayçiçeği; Ukrayna’dan buğday, ham ayçiçeği yağı, soya fasulyesi ve Brezilya’dan ise soya fasulyesi, sığır ve kahve ithal etti.
