DEİK/Türkiye-ABD İş Kurulu (TAİK) ve Amerikan Şirketler Derneği (AmCham Türkiye), Türkiye ve ABD ikili ilgilerinde 2023 yılının birinci altı ayına ait değerlendirmede bulundu.
TAİK ve AmCham Türkiye, yaklaşık 200 yıllık tarihi bulunan Türkiye-ABD ikili ekonomik alakalarının 2023’ün birinci yarısında ivme kazanmaya devam ettiğinin altını çizdi.
Türkiye-ABD ortasında geçmişi uzun yıllara dayanan güçlü bağlantının, dünyadaki en kıymetli ve esaslı stratejik münasebetler ortasında yer aldığını belirten AmCham Türkiye İdare Konseyi Lideri Tankut Turnaoğlu, ticaret ve yatırımın iki ülke ortasındaki stratejik bağda kilit nitelikte ehemmiyet taşıdığına dikkat çekti. Turnaoğlu, “AmCham Türkiye olarak, Türkiye iktisadına yıllık 60 milyar dolar katkı sağlayan 125 ABD merkezli şirketi temsil ediyoruz ve ana maksadımız ülkemizi küresel pazarlara taşıyan bir güç olmak” dedi.
Turnaoğlu, Türkiye ve ABD ortasında neredeyse 200 yıllık geçmişi bulunan ticari bağların her geçen gün gelişmeye devam ettiğine değinirken, AmCham Türkiye’nin 5 önceliği kapsamında gözlemledikleri gelişmeleri sıraladı: “Ülkemizdeki ABD yatırımları ve ticaretini geliştirme önceliğimiz kapsamında, ikili ticaretin 100 milyar dolar seviyesine ulaşması gayesine katkı sağlamayı sürdürüyoruz. Son 12 ayda TürkiyeABD ortasındaki ticaret hacmi 31,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken bunun 15,9 milyar dolarını ihracat, 15,4 milyar dolarını ise ithalat oluşturdu. Her vakit belirttiğimiz üzere Türkiye, dünya genelinde az sayıda ülkenin sahip olduğu bir potansiyele sahip. ABD firmalarının devam eden yatırımları da bu görüşü destekliyor. Üyelerimizden Mondelez International, son 5 yılda 110 milyon dolar yatırım alarak Türkiye’den ABD’ye yüksek sıhhat standartlarına uygun 60 milyon dolardan fazla eser ihraç etti. Besin kesiminde Türkiye’den etraf ülkelere ihracat amacıyla yapılan 100 milyon dolarlık bir öteki değerli yatırım ise Kraft Heinz tarafından gerçekleştirildi. PwC ile birlikte hazırladığımız, Türkiye’ye gelen Amerikan yatırımını inceleyen rapora nazaran, Amerikan şirketleri genel olarak uzun vadeli yatırımlar yapıyor ve yatırım kararlarını 7-10 yıllık perspektiflerle gerçekleştiriyor. Geçtiğimiz yıl oyun ve perakende üzere birçok kesimde start-up ekosistemine satın almalarla giriş yapan Amerikan şirketlerini de gözlemledik. Bunun en yeni örneği olarak halka arz ile birlikte 60 milyon dolar civarında yeni bir kaynak yaratan üyemiz Martı Teknoloji, New York Borsası’nda 13 Temmuz’da gong çaldı” dedi.
Turnaoğlu kelamlarını şöyle sürdürdü:
“AmCham’in ikinci önceliği olan Türkiye’nin bölgesel merkez olarak rolünün güçlendirilmesi konusunda Orta Asya ve Kafkasya bölgeleriyle karşılıklı bağlantıların geliştirilmesini önemsiyoruz. Ülkemizde bulunan Amerikan şirketlerinin bir kısmı Türkiye’yi bölgesel bir merkez olarak konumlandırıyor. O denli ki derneğimizde bulunan yaklaşık 20 üyemiz Türkiye’den 80’e yakın ülkeyi yönetiyor. Ekosistemimizde bulunan Türk firmalarının global kıymet zincirine daha fazla iştirakini sağlamayı hedeflediğimiz üçüncü önceliğimiz kapsamında da çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Örneğin P&G Türkiye olarak yurt içinden tedarikçilerimizin 82’si yurt dışındaki P&G şirketlerine 140 milyon dolara yakın hammadde ihracatında bulunmuştur. Türkiye, yetenek idaresi açısından da kıymetli üstünlüklere sahip. Bu önceliğimiz kapsamında ise iki yıldır sürdürdüğümüz ‘Global Turks’ isimli projemizin bulguları Türkiye’de yetişen ve daha sonra yönetici rollerinde vazife alan ‘1000 Küresel Türk’ün yetenek haritasını ortaya koyuyor. Eylül ayında ABD’de gerçekleştirmeyi planladığımız Washington ziyaretinin akabinde Küresel Turks projemizin sonuçlarını açıklayacağımız lansmanı gerçekleştirmeyi de planlıyoruz. Amerikan şirketlerinin Türkiye ile münasebeti ticari olduğu kadar toplumsal dayanışma ve sürdürülebilirlik alanında da öne çıkıyor ve bizim bir öbür önceliğimizi oluşturuyor. Örneğin sürdürülebilirliğe odaklanan üyemiz Dow ile Aksa Holding’in ortak yatırımı olan Dow Aksa şirketi AmCham Yatırım Ödülü’nü rüzgar kanadının daha verimli ve hafif olmasına yönelik karbonfiber yatırımı ile kazandı. Bunun yanında, Şubat ayında yaşanan sarsıntı felaketi sonrasında, mevzuyla ilgili çalışmalara katkı sağlamak isteyen ABD’li şirketler bizlerle temasa geçmeyi sürdürüyor.
“100 milyar dolar ticaret hacmi amacı için 13. Türkiye Yatırım Konferansını Eylül’de gerçekleştireceğiz”
TAİK Lideri Mehmet Ali Yalçındağ, Temmuz ayında Vilnius’ta gerçekleşen NATO Zirvesi’nin Türkiye-ABD bağlantılarında yeni bir süreci başlattığını belirterek, “Yakalanan bu ivmeyle ticari alakaları daha da hızlandırmak istiyoruz. Türkiye’nin Rusya-Ukrayna gerginliğinde arabulucu rolünü üstlenmesi, geçtiğimiz günlerde sona erse de tahıl koridoruna öncülük etmesiyle başlayan süreç ülkemizin stratejik ortak olarak ne kadar değerli olduğunu gösterdi. Türkiye-ABD ticari bağlarının mihenk taşlarından biri olan savunma sanayi alanındaki iş birliğinin önümüzdeki periyotta hızlanacağını görüyoruz. Geçtiğimiz günlerde ABD Büyükelçisi Jeffry L. Flake başta olmak üzere 50 Amerikalı iş beşerinin İDEF 2023’e katılması, ABD’nin de savunma endüstrinde iş birliğine açık olduğunu bize hissettiriyor. TAİK olarak, yıl sonuna yanlışsız düzenleyeceğimiz 39. American Turkish Conference (ATC) – Amerikan Türk Konferans’ında Türk savunma sanayi firmalarına kendilerini daha yakından tanıtma fırsatı sunarak, olumlu havaya katkıda bulunacağız. Türkiye ve ABD ortasında belirlenen 100 milyar dolarlık ticaret hacmi gayesi için önümüzdeki devirde atacağımız birinci adım 19-20 Eylül tarihlerinde gerçekleştireceğimiz 13’üncü Türkiye Yatırım Konferansı olacak. Yatırım Konferansının birinci gününü Goldman Sachs mesken sahipliğinde T.C. Hazine ve Maliye Bakanımız Mehmet Şimşek’i ve Merkez Bankası Liderimiz Hafize Gaye Erkan’ı ABD’nin önde gelen finans etrafları ile bir ortaya getireceğiz. İkinci gününde ise T.C. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ı Fortune 100’de yer alan 25 Amerikalı şirketin CEO’su ile Yuvarlak Masa toplantısında buluşturacağız” dedi. ABD’nin dünyadan ithalatı 2022 yılında 2020’ye nazaran yüzde 40 artarken Türkiye’den ithalatının yüzde 75 üzere hayli süratli bir oranda yükseldiğini belirten Yalçındağ, “Suudi Arabistan dışında kalan Çin, Hindistan, Brezilya, Vietnam mallarına artan talep Türk mallarına gelen talebin altında kalmış, 2020 yılında ABD’nin en çok ithalat yaptığı 29. ülke pozisyonunda olan Türkiye 2022 yılında 25. sıraya yükseldi. Altın ve mücevher, makinalar, otomotiv ABD’nin en çok talep artışının yaşandığı bölümler olurken her bir kesimden ihracatımız 1 milyar doların üzerine çıktı. Haziran ayında 1,3 milyar doların üzerinde ihracat ile Türkiye’nin en çok ihracat gerçekleştirdiği ikinci ülke pozisyonunda olan ABD’ye ihracatımızın 2022 yılına nazaran düşük kalsa da 30 milyar doların üzerinde seyredeceğine eminiz. Hem ihracatımızı artırmak hem de ABD pazarına Türk mallarını daha âlâ tanıtmak için Türk firmalarımız başta Türk Hava Yolları (THY) 150’den fazla fuar iştiraki yapıyor ve biz de iş insanlarımız ile South by Southwest başta olmak üzere birçok fuara iştirak sağlamayı planlıyoruz” dedi.
“Eyalet yetkilileri ile yaptığımız görüşmelerde kendimizi Çin’e alternatif pazar olarak konumlandırıyoruz”
Amerika’nın tek bir ülke üzere düşünülemeyecek kadar büyük bir coğrafya ve çok güçlü bir iktisat olduğunu aktaran Yalçındağ, “İki ülke ortasındaki ticari ilgilerin eyalet bazında ele alınması koşul. TAİK Eyalet Komitesi yapılanmamızla bu ticari ilgileri dört koldan destekleyeceğiz. Yalnızca, Kaliforniya ve Teksas ABD’den farklı olarak dünyanın en büyük on iktisadından ikisi pozisyonunda, biri dijital teknoloji oburu güç kesiminde dünyada öne çıkıyor. Her iki eyalet için oluşturduğumuz komiteler ile bu bölgelerde Türk firmaların daha proaktif bir görünüme kavuşmasını amaçlıyoruz. Bunların yanında Florida, Illinois, Massachusetts, New York, Tennessee ve Virginia eyalet komitelerimiz bulunmakta, bu eyaletlerde de konut (inşaat), sıhhat, eğitim, finans dalları gördüğümüz kadarıyla Türk firmalarının dikkatini çekmeye devam ediyor. Eyalet bazında ihracatımızda da Teksas, New Jersey, Kaliforniya, Florida ve Georgia; Türkiye’nin 1 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirdiği eyaletler, daha fazla eyalete Türk eserlerinin tanıtıldığı ve her bir eyalete 1 milyar dolarlık ihracat yapabileceğimizi düşünürsek, ABD pazarının Türkiye için nasıl bir potansiyel teşkil ettiğini daha yeterli kavrayabiliriz. Eyalet yetkilileri ile yaptığımız görüşmelerde kendimizi Çin’e alternatif pazar olarak konumlandırıyoruz. Bunun müspet olarak geri dönüşünü hali hazırda görmeye başladık” dedi.
