Ticaret Bakanlığı bilgilerinden yapılan derlemeye nazaran, yurt dışı müteahhitlik dalı 1972’den Mayıs ayı sonuna kadar, 133 ülkede 479,5 milyar dolar pahasında 11 bin 745 proje üstlendi.
Sektör, 2020’de amaç ülkelerde yaşanan önemli siyasi istikrarsızlıklar, konjonktürel meseleler ve Kovid-19 salgınının tesirlerine karşın 16,2 milyar dolar pahasında 371 iş almıştı.
2021’de ise salgının dünya iktisadında yarattığı olumsuz tesirin azalmasına paralel olarak Türk firmalarının yurt dışında üstlendiği projelerin toplam bedeli 30,7 milyar dolara çıktı. Bu devirde üstlenilen proje sayısı 443 olarak kayıtlara geçti.
Ortalama bedel 39 milyon dolar
Yurt dışı müteahhitlik dalı, geçen yılı da global ekonomik problemler ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın gölgesinde geçirdi. Bu periyotta bölümün üstlendiği proje sayısı 492, toplam proje bedeli 19,1 milyar dolar oldu. Geçen yıl üstlenilen projelerin ortalama bedeli 38,8 milyon dolar olarak hesaplandı.
Sektör, bu yılın ocak-mayıs devrinde ise 96 proje üstlendi. Bu periyotta üstlenilen projelerin bedeli 6 milyar 459 milyon 199 bin dolar olarak kayıtlara geçti. Yılın birinci 5 ayında üstlenilen projelerin ortalama bedeli ise 67,2 milyon dolar olarak hesaplandı.
Rusya ve Türkmenistan birinci sıralarda
Müteahhitlik firmalarınca 1972 yılından bugüne kadar yurt dışında üstlenilen projelerin ülkelere nazaran dağılımında Rusya yüzde 20,4’lük hisseyle birinci sırada yer aldı. Kelam konusu ülkede bugüne kadar 97,9 milyar dolarlık proje gerçekleştirildi.
Rusya’yı yüzde 10,6’lık hisseyle Türkmenistan takip etti. Bu ülkede üstlenilen projelerin meblağı 50,8 milyar dolar oldu. Irak yüzde 6,9’luk hisse ve üstlenilen 33,1 milyar dolarlık projeyle üçüncü sırada yer aldı. Bu ülkeleri, Libya ve Kazakistan izledi.
Müteahhitlik bölümünün daha fazla hisse almak için odaklandığı Suudi Arabistan pazarı da yüzde 5,2’lik hisse ve 24,9 milyar dolarlık proje bedeliyle öne çıktı.
Bugüne kadar en çok proje üstlenilen alanlara bakıldığında konut projelerinin yüzde 13,9’luk hisseyle birinci sırada yer aldığı görüldü. Kelam konusu projelerin bedeli 66,6 milyar dolar oldu.
En çok konut ve karayolu projesi üstlenildi
Konut projelerini yüzde 13,5’lik hisse ve 64,7 milyar dolarlık proje bedeliyle kara yolları, tünel ve köprüler takip etti.
Enerji bölümü yüzde 8,5’lik hisseyle yurt dışında üstlenilen işlerde üçüncü sırada yer aldı. Bu dalın bugüne kadar üstlendiği proje fiyatı 40,5 milyar doları aştı.
Türk müteahhitler, bugüne kadar yurt dışında 34,7 milyar dolarlık ticaret merkezi ve 30,7 milyar dolarlık havalimanı projesi üstlendi.
Uluslararası rekabet
Öte yandan, ENR mecmuasının geçen bir yılda üstlenilen memleketler arası projelerin toplam bedeli üzerinden her yıl belirlediği dünyanın en büyük 250 müteahhitlik firmasını gösteren listede Türkiye, 2003 yılında yalnızca 8 müteahhitlik firmasıyla yer alırken 2022’de 42 firmayla uzunluk gösterdi. Mecmuanın 2022 yılı sayısında yer alan bu firmalardan 8’i kelam konusu listede birinci 100 firma ortasında kendine yer buldu, 2 Türk firması ise birinci 50’ye girdi. Türkiye, firma sayısı prestijiyle Çin’den sonra listede ikinci sırada bulunuyor.
