Küresel piyasalar ABD Başkanı Donald Trump ekonomi politikalarındaki pervasız tavrına boyun eğmiş gibi gözüküyor. Financial Times’ın haberine göre bu tablo önümüzdeki süreçte Trump’ı daha da cesaretlendirebilir.
Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşü öncesinde genel kanaat, piyasaların Trump’ın daha uç eğilimlerini dengeleyeceği yönündeydi. ABD Başkanı’ndan gelecek aşırı hamlelerin ardından yatırımcıların endeksleri sarsması ve piyasaların sonuç olarak geleneksel çizgilere dönmesi bekleniyordu. Ancak yaşananlar pek de beklenildiği gibi değildi.
Kısa bir süreliğine de olsa bu senaryo yaşandı. Hisse senedi yatırımcıları, Trump’ın ithalat vergileriyle ilgili ilk girişimlerine önce zayıf, ardından 2 Nisan’daki küresel gümrük vergisi krizinin ardından daha sert tepki gösterdi. Trump, bir hafta sonra, hisse senedi piyasalarının daha güçlü kuzeni olan tahvil piyasasının baskısıyla tarife planını geri çekti.
Yatırımcılar söz konusu tarihten itibaren, Trump’ın blöfünü tekrar tekrar boşa çıkardı ve başkanın önünde sonunda geri adım atacağı umuduyla, peş peşe gelen sıra dışı politika açıklamalarını görmezden geldi.
Sorun şu ki, Trump artık büyük ölçüde geri adım atmıyor. Sonuç olaraksa yatırımcılar, birçok göstergeye göre kaçınılması gereken gelişmeleri önemsemiyor.
FT yazarı Katie Martin’e göre bir zaman makinesine binip bir yıl öncesine gitmek ve Ağustos 2025’te yaşanacakları anlatmak mümkün olsa çok ilginç bir tablo ortaya çıkabilir:
“ABD borsaları, her zamankinden daha fazla, yalnızca birkaç şirkette yoğunlaşmış durumda. Bu şirketlerden birinin CEO’su (Apple CEO’su Tim Cook), Oval Ofis’te verdiği “altın bir hediye” sonrasında başkandan ayrıcalıklı muamele görüyor.
Ticaret vergileri tamamen dağınık, büyük ortaklarla yapılan anlaşmalar yazılı olmadıkları için kâğıt üzerinde bile geçerli değil ve bazı ülkeler Trump’ın kişisel tercihlerine göre hedef alınıyor. Bu durumun ayrıntılarını öğrenmek için İsviçre, Brezilya ve Hindistan’daki yetkililere sorabilirsiniz.
Başkan, son istihdam verilerini beğenmediği için Çalışma İstatistikleri Bürosu başkanını görevden almış durumda. Hâlâ ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jay Powell’a hakaretler yağdırıyor ve onu görevden alma girişiminden yalnızca baskılar yüzünden vazgeçmiş durumda. Fed’de geçici bir danışmanlık pozisyonu için yapılabilecek son tercih olarak Stephen Miran seçildi. Miran, aynı zamanda büyük ölçüde çürütülmüş ‘Mar-a-Lago Anlaşması’ fikrinin sahibi ve ‘dünyanın en önemli merkez bankasının köklü bir şekilde yeniden yapılandırılması’ çağrısında bulunan bir makalenin eş yazarı. Bu öneriler arasında, ‘yönetim kurulu üyelerinin ve Bölgesel Fed başkanlarının ABD Başkanı tarafından istenildiği zaman görevden alınabilmesi’ maddesi de yer alıyor. ABD’nin çok değer verilen 401k emeklilik tasarruf planları artık kriptoya açılmış durumda.”
Martin’e göre tüm bu gelişmeleri değerlendiren bir fon yöneticisi muhtemelen riskli varlıklardan derhal uzaklaşmak isterdi. Ancak gerçekler oldukça farklı.
Piyasalarda oynaklık düşük seyrediyor. ABD borsa endeksleri rekor seviyelerde işlem görüyor, devlet tahvilleri istikrarlı ve dolar kademeli olarak değer kaybediyor. Ekonomist Paul Krugman ise, “Politika çığırından çıktı; neden hisseler düşmüyor?” diye soran tek kişi değil.
FT yazarı Martin’e göre borsalardaki direncin çeşitli açıklamaları mevcut. Birincisi, Trump’ın ekonomik politikalarının aslında çok iyi olduğu yönündeki görüş. Jefferies’ten David Zervos’un dediği üzere, tüm bu “belirsizlik” söylemi, “makro entelijansiya grubu” tarafından yayılan “siyasi ilhamlı bir aldatmaca”. Yatırım bankaları ve varlık yöneticilerinin sol görüşlü propagandaya kapılması nadirdir ancak endişeli kişiler bazen yanılabilir.
İkinci bir açıklama, kötü haberlerin halihazırda fiyatlara yansımış olması. Bu yıl %9 yükselen ABD borsaları belki de Trump’sız alternatif bir evrende %35 yükselebilirdi. Gerçekten de Alman hisselerinin (dolar cinsinden ölçüldüğünde) bu sene %35’lik güçlü bir ralli gibi.
Üçüncüsü ise, bütün bu gelişmelerin gerçekten mantıklı olmaması. Analistler, Trump’ın bir sonraki Fed Başkanı olarak kimi seçeceğini ve bu kişinin duruşunun tahvil piyasasının hangi bölümü için ne anlama gelebileceğini didik didik inceliyor. ABD istihdam verilerinin bir süredir zayıf seyrettiğine odaklanıyorlar. Ancak Martin’e göre bunlar görece daha küçük detaylar.
ABD’de yatırımcılar kurumsal yıkım tehdidinin uzun vadeli sonuçlarını kısa vadeli piyasalara yansıtmakta zorlanıyorlar ya da tamamen gözden kaçırıyor. “Kurumsal bilançolar fena değil, faizler de yakında düşecek gibi” düşüncesi hâkim. Yani tehlikeli bir ifadeyle, müzik çalarken dans etmeye devam ediyorlar.
Birçok analist ve yatırımcı, sakin piyasa koşullarını tipik yaz aylarının durgunluğuna bağlıyor. Ancak FT yazarı, yatırımcıların “tenceredeki kurbağalar gibi” olduğunu ve “artan sıcaklığın zeminde yanan ateşten geldiğini” düşünme eğiliminde olduğunu belirtiyor. Martin’e göre tüm bu gelişmeler ve durgun kalmaya devam eden piyasalar ABD Başkanı’na normları ve kurumları kırılma noktasına kadar zorlaması için bir fırsat tanıyor.
