Trump’ın Bitcoin’i kucaklaması şimdiye kadarki en büyük ‘pump-and-dump’ olabilir mi?
ABD hükümetinin şişirilmiş fiyatlarla Bitcoin satın almasının Amerika’nın borcunu ödemeye hiçbir faydasının olmayacağı öngörülüyor.
Hükümetten daha büyük bir aptal var mı?
Profesör Jeffrey Funk ve Pomona College’da ekonomi profesörü olan Gary Smith’in MarketWatch’ta yer alan makalesi, federal hükümetten daha büyük bir aptal olup olmadığını sorguluyor. Funk ve Smith, hükümetin trilyonlarca dolarlık Bitcoin’i kimseye satamayacağını öne sürüyor.
İşlem gören bir hisse senedine aşık olan ‘Sam’ adlı bir yatırımcının uydurma hikayesi akıllara geliyor. Sam, borsacısını arayıp 20 dolardan 100 hisse satın almış, fiyatı 30 dolara çıkaran birkaç satın alma daha yapmış ve fiyatı 50 dolara çıkaran daha da fazla satın alma yapmış. Sonra borsacısına tüm hisselerini 50 dolara satmasını söylemiş. Borsacı ise “Kime?” diye cevap vermiş.
ABD Başkanı seçilen Donald Trump’ın ABD ulusal borcunu ödemek için kullanılacak federal bir Bitcoin stoğu kurmayı planladığına dair haberlerle bu uyarıcı hikaye akıllara geliyor. Federal hükümet Bitcoin’e trilyonlar harcarsa, bunun Bitcoin’in fiyatını artıracağı kesin. Kripto para biriminin fiyatı bu satın alımları öngörerek zaten fırlamış durumda. Peki ABD hükümeti şişirilmiş fiyatlarla Bitcoin satın alarak Amerika’nın borcunu nasıl ödeyecek?
Tahvil, hisse senedi ve işletme gibi gerçek yatırımlar, fiyatları yükselmese bile sahiplerine fayda sağlar. Bitcoin gerçek bir yatırım değildir; alıcılar ancak aptallıklarıyla satın aldıkları Bitcoin’i ödediklerinden daha yüksek bir fiyata daha büyük bir aptala satarlarsa kar elde edebilirler. Mevcut durumda ise, federal hükümetin büyük bir aptallıkla daha yüksek ve daha da yüksek fiyatlardan Bitcoin satın almak için trilyonlarca dolar harcayabileceği ihtimali konuşuluyor. Peki federal hükümetten daha büyük bir aptal var mı? Çaresiz Sam gibi, hükümet trilyonlarca dolarlık Bitcoin’i kime satacak?
‘Doldurboşalt’ mı öngörüyor?
Belki de Trump bir ‘doldurboşalt’ (pump-and-dump) öngörüyor. Bu planında, bir grup dolandırıcı, her zamankinden daha yüksek fiyatlardan işlem yaparken bir yatırım hakkında asılsız söylentiler yayarak saf insanları yatırım yapmaya cezbediyor. Fiyatlar şişirildikten sonra komplocular ellerindeki malları enayilere satarak kazanç elde ediyor.
Bitcoin piyasaları tarihsel olarak piyasa manipülasyonuyla boğuşmuştur. Journal of Finance‘te yayınlanan bir araştırma, 2017’de Bitcoin fiyatlarındaki artışın neredeyse tamamının, Tether adlı başka bir dijital para birimini kullanarak Bitcoin satın alan büyük ve kimliği belirsiz bir trader’ın alım satım yapmasından kaynaklandığı sonucuna vardı. 2019’da Wall Street Journal, bildirilen Bitcoin işlemlerinin yaklaşık yüzde 95‘inin fiyatları manipüle etmek için yapılan sahte işlemler olduğunu açıkladı.
Saygı duyulan bir yatırım yönetim şirketi olan Research Affiliates, 2021 tarihli bir raporda, “Belki de Bitcoin sadece bir perakende çılgınlığı ve eylemden bir parça kapmak isteyen bazı kurumsal paralar tarafından yönlendirilen bir balondur. Alternatif olarak ve bence çok daha olası olanı, bu ‘balonun’ çılgınlıktan çok dolandırıcılık olmasıdır” dedi. Federal hükümet bu entrikaları durdurmalı, dolandırıcılara katılıyormuş gibi görünmemeli ve dolandırıcılara kendi ‘doldurboşalt’ hareketleriyle katılmamalı.
Hükümette şişkinlik ve 2 faktör
Ulusal borcu azaltmanın daha umut verici ve tamamen yasal bir yolu, hükümetin şişkinliğini azaltmaktır. Eğitimdeki şişkinlik hakkında çok şey yazıldı. Hükümette kesinlikle daha da fazla şişkinlik var.
Şişkinlik iki faktörden besleniyor: Çoğu işin belirsiz değeri ve imparatorluk kurma hevesi. Basit bir işte, diyelim ki bireylerin oyuncakları elle yaptığı bir işte, bir kişinin emeğinin değerini ölçmek mümkün olabilir. Birisi saatte bir oyuncak yapıyorsa, 5 dolarlık malzeme kullanıyorsa ve oyuncak 15 dolara satılıyorsa, oyuncak yapma emeğinin saatte 10 dolar değerinde olduğu açıktır.
Ancak çoğu iş için, bir bireyin firmanın gelirine katkısını değerlendirmek son derece zordur. Bir firmanın muhasebe departmanının bir üyesinin dolar olarak karşılığı nedir? Ya bir müdürün? Bir bölüm başkanının? CEO’nun? Bir üniversitedeki bir bahçıvanın, büro çalışanının, profesörün, öğrenci dekanının, fakülte dekanının veya başkanın yaptığı işin dolar değeri nedir?
Çok fazla insan çok az şey yapıyor
Amerika’yı büyük kılmanın gerçek yolu, mal ve hizmetleri daha verimli bir şekilde üretmektir; bu da daha düşük fiyatlar, daha yüksek ücretler ve daha büyük kârların bir kombinasyonuna yol açacaktır.
Federal hükümette gelir idaresi alanında faaliyet gösteren IRS (The Internal Revenue Service) denetçileri dışında çok az iş, gelir üretir ve işletmeler ve üniversitelerin aksine, harcamalar gelirle sınırlandırılmaz. Devlet çalışanlarının yaptığı şeylerin değerini ölçmek neredeyse imkansızdır.
Bilinen şey, her yerdeki yöneticilerin imparatorluklar kurmayı sevdiğidir. Ne kadar çok insan işe alır ve denetlerlerse, o kadar çok güç, maaş ve prestij biriktirirler. Bu yüzden şişkinliğimiz var; çok fazla insan çok az şey yapıyor; çok fazla yönetici, çok fazla toplantı, kimsenin okumadığı çok fazla rapor. Şişkinlik kurumlara sızıyor ve onları istila ediyor; tıpkı vücudumuza giren ve onu harap eden sinsi bir virüs gibi.
“Üretkenlik her şey değildir ancak uzun vadede her şeydir”
Bu bizi tekrar Bitcoin’e getiriyor. Cumhuriyetçi Parti geleneksel olarak bireyler ve toplum için sıkı çalışmanın değerini vurgulamıştır. Hükümetin durgunluktan çıkmak için insanlara hendekler kazmaları ve onları tekrar doldurmaları için para ödeyerek çıkabileceği şeklindeki karikatürize edilmiş Keynesçi fikre alaycı bir şekilde güler. Bugün, kripto tam da bunu yapıyor. Tek fark, insanların toprak madenciliği için değil, Bitcoin madenciliği için para alması. Elbette bu madencilerin zamanlarını daha faydalı şeylerle geçirmesi gerekiyor.
Ekonomist Paul Krugman‘ın bir keresinde söylediği gibi, “Üretkenlik her şey değildir ancak uzun vadede neredeyse her şeydir.” Amerika’yı büyük ve güçlü kılmanın gerçek yolu, malları ve hizmetleri daha verimli bir şekilde üretmektir; bu da daha düşük fiyatlar, daha yüksek ücretler ve daha büyük kârların bir kombinasyonuna yol açar.
