Borsa İstanbul’da son yılların gözde konusu kuşkusuz halka arzlar. Yatırımcı sayısının pandemi yılı olan 2020’den bu yana 1,5 milyondan 8,5 milyona çıkmasının en önemli nedenlerinden birisi olan halka arzlarda borsaya yeni gelen şirketlerin hisseleri ilk işlem gününden itibaren 10-15 hatta 20 tavan (yüzde 10 değer kazancı) yapma ile ün yaptı.
Habertürk’ten Rahim Ak’ın haberine göre, bu durum öyle moda oldu ki bir çok işçisi, esnafı, öğrencisi hatta ev hanımları bile halka arzlara girmeye başladı. Halka arz yönteminin eşit dağıtım olması nedeniyle satıcı da az olunca şirket hisseleri deyim yerdeyse Everest’in zirvesine çıktı. Bu durum uzun da sürdü. Ancak 2023 sonu ve bu yılki halka arzlarda vatandaşın alıştığı ve hep öyle olması gerektiğini düşündüğü bu durum gerçekleşmemeye başladı. Başta vatandaşın yatırım yapacak tasarruflarının tükenmesi olmak üzere bir çok nedenle artık halka arz edilen şirket hisselerinde o şatafatlı günler yaşanmıyor. Hatta halka arzın andından bir kaç tavan yapan hisseler geri gelmeye de başladı. Son iki yılda halka açılan 69 şirketten 5’i yatırımcısına zarar bile ettirdi. 33’ünün getirisi enflasyonun altında kaldı.
37 HİSSE YÜZDE 40’TAN FAZLA DÜŞTÜ
Bir çok hisse ise önemli oranda yükseldikten sonra zirveden çakılmaya başladı. 2 yılda halka açılan 69 şirketten hepsi halka arzın ardından 10-15 tavan yaptıktan sonra düşüş yaşadı. Tam 37 şirket hissesinde zirveden gerileme yüzde 40’ı geçti. 14 şirkette zirveye çıktığı fiyatı tam yarı yarıya yani yüzde 50 değer yitirdi. 2023’te halka arz olan Katılımevim ve İzdemir çıktığı zirve fiyatlarından yüzde 67 indi. Tatlıpınar Enerji ve Kaleseramik de zirvelerinden yüzde 60’tan fazla kan kaybetti. Bu yıl halka açılan Pasifik Teknoloji de çıktığı 193 liradan yüzde 56 geriledi.
2023 ve 2024’te halka açılan 69 şirketin tümünün hisseleri zirveden yüzde 10’dan fazla indi. 2023’te diğerlerine göre yatırımcısını daha az heyecanlandıran şirketler zirveden yüzde 10 ile 20 arasında değer kaybı yaşayan Sur Tatil, CVK Maden, TAB Gıda, Bülbüloğlu, Enerye ve Graintürk Tarım olarak sıralandı. 2024’te ise henüz yeni halka açılan Altınay Savunma ve Hareket Proje’yi saymazsak Rönesans Gayrimenkul ve Koç Metalurji şirketleri zirveden daha az düşüş yaşadı. 2024 halka arzlarında Pasifik Teknoloji’nin yanı sıra Bor Şeker ve Limak Doğu Anadolu zirvesine göre en çok gerileyen hisseler oldu.
Diğer yandan iki yılda halka açılan 69 şirketten Fiyat/Kazanç oranı yüzde 505’e tırmanan Forta Bilgi, yüzde 127’ye ulaşan MHR Gayrimenkul ve yüzde 126 olan Bien Yapı dikkat çekti. Peki F/K oranı nedir? F/K oranı bir hisse senedinin piyasa fiyatının, şirketin kazancına göre ne kadar makul veya pahalı olduğunu değerlendirme imkânı sunuyor. Bu değerlendirme aracı şirketin piyasa değerinin yıllık net kârına bölünmesiyle elde edilen bir oran. Şöyle de diyebiliriz şirketin yıllık karından yola cıkarak yatırım yaptığımız tutarı kaç yılda geri alacağımızı gösteriyor bu oran. Dolayısıyla oran ne kadar yüksekse hisse fiyatının da o kadar pahalı olduğunu söyleyebiliriz. Diğer oran ise Piyasa Değeri/Defter Değeri. Bu oran şirket, öz sermayesine oranla piyasada çok mu pahalı yoksa çok mu ucuz kalmış olduğunu gösteriyor. Aynı F/K (Fiyat/Kazanç) oranında olduğu gibi, PD/DD oranında da bu oranın yüksek olması şirket hisselerinin pahalı, düşük olması ise şirket hisselerinin ucuz olduğu kanısını doğurur. Bu oran açısından bakıldığında 76 ile Pasifik Teknoloji, 12 ile Alves Kablo, 10 ile Altınay ve 9 ile Reeder Teknoloji son dönem halka açılanlar açısından en önde giden şirketlerden.
