Türkiye İktisat Siyasetleri Araştırma Vakfı (TEPAV) Türkiye’de yakın devirde uygulanan ve iktisat idaresi tarafından belirtilen çerçevede uygulanacağı açıklanan siyasetlere ve global gelişmelere nazaran Türkiye Ekonomik Görünüm Raporu’nun ikincisi yayımladı.
TEPAV Ekonomik ve Yapısal Siyasetler Merkezi Yöneticisi Burcu Aydın Özüdoğru tarafından hazırlanan raporda, yakın devirdeki gelişmeler, global beklentiler ve siyaset çerçevesine nazaran Türkiye’de ekonomik büyüme ve işgücü piyasası, enflasyon, kamu maliyesi, dış kesim ve riskler ele alınırken 2023 Eylül ayında yayımlanan Türkiye Ekonomik Görünüm Raporu’nun birincisinde yer alan varsayımlar de güncellendi.
Raporda, siyaset tedbirleri alınmaması halinde enflasyondaki düşüş sürecinin maliyetinin toplumsal refah üzerinde olacağına dikkat çekildi.
Türkiye iktisadı 2024 yılında yavaşlayacak
Raporda, tüketimde beklenen geri çekilmenin gözlenmemesi nedeniyle birinci rapordaki yüzde 3,7’lik büyüme iddiası revize edilerek 2023 yılında Türkiye’nin ekonomik büyümesinin yüzde 4,2 civarında olacağı belirtiliyor.
Öte yandan, Türkiye iktisadının 2024 yılında yavaşlayacağı ve büyümenin yüzde 3,2, 2025’te ise yüzde 3,5 olacağı öngörülüyor.
Raporda, Türkiye iktisadının 2024 yılında yüksek faiz oranları ve sıkı finansal şartlar nedeniyle yavaşlaması bekleniyor. Öte yandan global finansal şartların yılın ikinci yarısında daha destekleyici olacağı ve 2023 yıl sonu prestijiyle müspete dönen milletlerarası portföy yatırımlarının, sıkı para siyaseti uygulanacağı varsayımı altında, 2024 yılında artan ivmeyle devam edeceği bekleniyor. Bu çerçevede ekonomik büyümenin 2024-25 periyodunda sırasıyla yüzde 3,2 ve
yüzde 3,5 olacağı kestirim ediliyor.
2023 sonunda yönetilen ve yönlendirilen fiyatlara dair alınan kararlar, vergi artışları, geriden gelen şoklar, beklentilerdeki bozulma ve fiyatlama davranışlarındaki atalet nedenleriyle enflasyondaki düşüş sürecinin uzun ve maliyetli olacağı bekleniyor.
Enflasyondaki düşüş süreci uzun olacak
Politika faizinin 2024 yılında yüzde 45 ile tepe yapmasının beklendiği tabir edilen raporda, enflasyonun bu yıl sonunda yüzde 40, önümüzdeki yıl sonunda ise yüzde 24 olması iddia ediliyor.
Enflasyondaki düşüş sürecinde gereken siyaset tedbirlerinin alınmaması halinde maliyetinin istihdam ve toplumsal refah üzerinde olması bekleniyor.
Rapora nazaran, kamu maliyesinde gelir artırıcı yahut sarfiyat azaltıcı tedbir alınmaması durumunda mali görünümün bozulabilir. Merkezi idare bütçe açığının ulusal gelire oranı ise 2024 yılında yüzde 5,9, 2025 yılında yüzde 4,3 olarak gerçekleşmesi bekleniyor.
Kamu maliyesinde bozulma sürecek
Kamu maliyesinin, Kahramanmaraş merkezli zelzele nedeniyle yapılan harcamalar, emeklilik sistemi, kamu işçisine yapılan yüksek gerçek maaş artışları ile artan faiz oranlarının tesiriyle bozulmaya devam edeceği öngörüldü.
Bütçe gelirlerinin de düşük iç talep ve istihdam artışı, dar vergi tabanı ve yüksek kayıt dışılığın tesirleriyle sonlu artması bekleniyor. Bu çerçevede merkezi idare bütçe açığının ulusal gelire oranının 2024 yılında yüzde 5,9, 2025 yılında ise yüzde 4,3;deprem hariç merkezi idare bütçe açığının ulusal gelire oranı ise 2024 ve 2025 yıllarında yüzde 3,4 civarında olacağı kestirim edildi. Bütçe açığındaki artış ile merkezi idare borç stokunun ulusal gelire oranının artması öngörülüyor.
Öte yandan döviz kurundaki artışın ulusal gelir deflatörünün altında kalması borç yükünü aşağı çekecektir. Bu çerçevede merkezi idare borç stokunun ulusal gelire oranı 2024 ve 2025 yılları için sırasıyla yüzde 31 ve yüzde 35 olarak iddia edildi. Cari istikrarın, yurt dışı portföy girişlerinin iç talebi canlı tutması ve ünite fiyat tesirleriyle hudutlu güzelleşeceği öngörülmüş ve ulusal gelire oranla 2024 yılında yüzde 4,1, 2025 yılında ise yüzde 3,6 civarında kestirim edildi.
Büyüme istihdam yaratmıyor
Raporda dikkat çeken bir öteki nokta, büyümenin istihdam yaratmaması. Türkiye’nin 2023 yılında OECD ülkeleri ortasında en yüksek büyüme oranına sahipken istihdam yaratma kapasitesinin en düşük seviyede olduğu belirtilen rapora nazaran, işgücü piyasasındaki yapısal meselelerin çözülememesi durumunda, gençler, bayanlar ve dezavantajlı bölümler için işsizlik sorunu devam edebilir.
