Asgari Fiyat Tespit Komitesi yeni yılda geçerli olacak minimum fiyat sayısını belirleme çalışmaları kapsamında ikinci kere bir ortaya geldi.
Doğrudan 7 milyon çalışanı, dolaylı olarak ise tüm vatandaşları ilgilendiren yeni taban fiyatı belirleme çalışmalarında ikinci toplantıda Hazine ve Maliye ile Ticaret bakanlıkları ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) temsilcilerinin ekonomik bilgi ve raporları komiteyle paylaşması gündemdeydi.
Bu toplantıda verilen dataların akabinde emekçi ve patron kesiti fiyat artışı için pazarlığa başlayacak.
İlk toplantıya taban ücretliler de katılmıştı
İlk kere 4 çalışanın birden yer aldığı birinci toplantının açılış konuşmasını yapan Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, hükümet olarak hakem rolü üstlenerek, emekçi ve patronların mutabakatıyla yeni minimum fiyat sayısını tespit etmeyi hedeflediklerini bildirdi.
Daha sonra kelam alan Türkiye Patron Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) İdare Konseyi Lideri Özgür Burak Akkol da süreci istikrarlı bir sayı ve mutabakatla tamamlama dileğinde olduklarını söyledi.
TÜRK-İŞ Genel Lider Yardımcısı Ramazan Ağar ise enflasyon datalarına yönelik tenkitlerde bulunarak, yeni minimum fiyatın çalışanların ve toplumun beklentilerine uygun olmasını istedi.
Açılış konuşmalarının akabinde kurul üyelerine kelam verildi. TÜRK-İŞ heyetindeki Adana’da hastanede personel olarak çalışan Hatice Akgedik, Ankara’da kasiyerlik yapan Meliha Parıltı Şıkbudak, Çorum’da yaşayan güç çalışanı Saffet Canbaz ve Bolu’da karayolları çalışanı olan Durmuş Öztürk geçim koşullarını anlatarak, yeni yılda geçinebilecek fiyat taleplerini lisana getirdi.
Asgari fiyat nasıl belirleniyor?
Asgari fiyatı, yasa gereği personel, patron ve hükümetten beşer temsilci olmak üzere 15 şahıstan oluşan Taban Fiyat Tespit Kurulu belirliyor.
Komisyon, yeni taban fiyatı belirleme çalışmaları kapsamında aralık ayında aşikâr tarihlerde toplanıyor.
Bakanlığın belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komite, en az 10 üyenin iştirakiyle toplanıp oy çokluğuyla karar veriyor. Oyların eşitliği halinde liderin bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.
Mevcut taban fiyat net 11 bin 402 lira
Asgari fiyat, bir personel için aylık brüt 13 bin 414 lira 50 kuruş, vergiler ve kesintiler düştüğünde net 11 bin 402 lira 32 kuruş olarak uygulanıyor.
Asgari fiyatın patrona toplam maliyeti, bir emekçi için 15 bin 762 lira 4 kuruş. Bunun 13 bin 414 lira 50 kuruşunu brüt minimum fiyat, 2 bin 79 lira 25 kuruşunu toplumsal güvenlik primi, 268 lira 29 kuruşunu patron işsizlik sigorta primi oluşturuyor.
Tek artırım sinyalleri
Yaptığı açıklamalarda minimum fiyata tek artırım yapılacağı bildirisini veren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Yılbaşında çalışanlarımızın fiyatlarında hem genel ekonomik dengeyi sarsmayacak hem de onların kayıplarını telafi edecek bir artış yapılacak. Taban Fiyat Tespit Komitesi toplantılarına 11 Aralık’ta başlanıyor. Personellerimizin onayını alacak, patronlarımızı yormayacak ve istihdama ziyan vermeyecek bir taban fiyat düzeyi amacıyla bu süreç yönetilecek” dedi.
Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, bu yıl minimum fiyata tek artırım yapılacağını belirterek, “Geçen Temmuz ekstraydı. Ancak gereksinim hasıl olursa bir ortaya gelinebilir. Gelecek yıl inşallah enflasyonda gerileme olacak. Temmuz’da ikinci bir toplantı yapmayacağız, ikinci artırıma gerek olmayacak diye düşünüyoruz. Tüm parametreler düzgün gidiyor çünkü” açıklamasında bulundu.
İşçi kesitinin talepleri
Türk-İş Genel Lideri Ergün Atalay, pazarlığın en az 14 bin lira olan açlık huduttan başlaması gerektiğini lisana getirerek, tam artırım yapılmasına da karşı çıktı.
Atalay “O masada iki gün sonra 4 tane personel oturacak. Bu paralara nasıl geçinemeyeceklerini anlatacaklar. Cambaz olsanız 11 bin 400 TL’yle bir hafta geçinemezsiniz. Burada ne söylediysem orada da birebirini söylerim. Bu sorun hepimizin problemi. 8 milyon taban fiyatlı bu ülkenin en büyük kontratı. Bizim için fark etmiyor. Onlar da komşularımız, arkadaşlarımız. Başlarını aşağı eğme lüksümüz yok” sözlerini kullandı.
DİSK 2024 yılı için minimum fiyat taleplerini açıklamıştı.
DİSK Lideri İstek Çerkezoğlu tarafından yapılan açıklamada, taban fiyatın yüksek enflasyon şartlarında yılda dört sefer belirlenmesi gerektiği lisana getirildi.
Açıklamada, minimum fiyat en düşük kamu emekçisi fiyatı ve en düşük memur maaşı dikkate alınarak hesaplanması talebinin altı çizildi. 2023’te en düşük kamu çalışanının 24 bin 500, en düşük memur maaşının 20 bin lira olduğu ve bu fiyatların yıl başında artacağı düşünüldüğünde DİSK’in işaret ettiği sayı 30 bin lira olarak ortaya çıktı.
İşverenden farklı formüller
İstanbul Ticaret Odası Lideri Şekib Avdagiç, işletmelerin önemli boyutta eleman açığı bulunduğunu lisana getirerek, “Önümüzdeki periyotta işten çıkarma yahut işe alımlarda durağanlık sürecine girileceğini düşünmüyorum. Taban fiyat bu mevzuda mevcut siyasetler ve hedeflenen enflasyon dikkate alınarak kurulan istikrarları bozmayacak formda belirlenmeli. Bu alanda olağan ki çalışanların beklentileriyle birlikte piyasanın da istikrarını bozmayacak biçimde karar alınmalı” diye konuştu.
2024 enflasyon varsayımı son OVP’de yüzde 33 oldu. TCMB’nin 2024 beklentisi ise yüzde 36 seviyesinde.
Müstakil Endüstrici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Lideri Mahmut Asmalı, belirsizliklerin azaltılması ve spekülasyonların önüne geçilmesi için, taban fiyatın tespitinde kalıcı bir formülün bulunmasının elzem olduğunu belirterek, “Önerdiğimiz formülümüzde taban fiyat artış oranı; geçmiş 6 aylık enflasyon oranına, tekrar son 6 ayın ekonomik büyüme oranı eklenerek belirlenmektedir. Böylelikle çalışanlarımızın; bir yandan emeklerinin enflasyonun altında ezilmesinin önüne geçilecek öbür yandan ulusal gelir artışından hisse almaları sağlanmış olacaktır. Bu formül, taban fiyatın belirlenmesindeki belirsizlikleri azaltarak gerçek kesimin daha sağlıklı fiyatlandırma yapmasına imkan tanırken, çalışanların satın alma gücünü koruyarak gelir dağılımında oluşabilecek bir kötüleşmenin önüne geçecektir” değerlendirmesi yaptı.
