Ekonomi idaresi kur muhafazalı mevduatlardan çıkış ile ilgili agresif adımlarına devam ederken şu ana kadar somut bir atılım atılmayan YUVAM hesaplarında 2022’ye kıyasla yavaşlama görülse de artışın devam ettiği görülüyor.
YUVAM hesabıyla ilgili datalar kamuoyuyla paylaşılmazken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) ödemeler istikrarı istatistiklerinde kimi bilgiler bu hususta sinyaller veriyor.
Ekonomist Haluk Bürümcekçi kelam konusu data setinde yer alan yurt dışı şahısların mevduatları datalarından YUVAM hesaplarıyla ilgili fikir edinebilmenin mümkün olduğu görüşünde.
Bu bilgilere bakıldığında 2023’ün birinci 9 ayı itibariyle bu hesaplarda 2,6 milyar dolarlık artış yaşandığı izlendi. Eylül ayına bakıldığında ise bu hesaplarda 12 milyon dolarlık gerileme görüldü. Eylül ayı itibariyle son 12 aylık devirde ise bu hesaplarda 6 milyar doları aşan artış kaydedildi.
YUVAM hesaplarının tasarruf sahibine sunulduğu 2022 yılında bu hesaplarda süratli yükseliş kaydedilmişti. TCMB bilgilerine nazaran yurt dışı yerleşiklerin mevduatlarında 2022 Eylül ayında aylık olarak 1,8 milyar dolarlık artış görülmüştü.
12 aylık birikimli bilgilere bakıldığında ise 2023 Şubat ayı itibariyle 12 aylık artış 11,4 milyar dolar olarak kaydedilmişti.
Bu tarihten sonra 12 aylık bilgilere bakıldığında ivmenin yavaşladığı görüldü. Seçimlerin yaşandığı Mayıs ayı itibariyle 12 aylık artış 10 milyar doların altına geriledi. 2023 Eylül ayında ise son 12 aylık artış 6 milyar dolar düzeylerine kadar çekildi.
YUVAM hesaplarına şirketler de para yatırabiliyor
2022 yılı Şubat ayında yapılan duyuruyla TCMB’nin yurt dışındaki bireylerin tasarruflarını Türkiye’de değerlendirmesinin teşvik edilmesi için yurt içi bankalar nezdinde “Yurt Dışında Yerleşik Vatandaşlar Mevduat ve İştirak Sistemi (YUVAM)” hesaplarının açılmasına karar verdiği bildirilmişti.
Bu gayeyle yurt dışında yaşayan vatandaşların, yurt dışı bankalardan transfer edecekleri Döviz fiyatları karşılığında yurt içi bankalarda açtıracakları ABD Doları, Euro ve İngiliz Sterlini döviz tevdiat hesapları ile döviz cinsinden iştirak fonlarını, Türk lirası cinsinden YUVAM hesaplarına dönüştürmeleri halinde teşvik sunulacağı bildirilmişti.
YUVAM hesapları 3, 6, 12 ve 24 ay vadeli olarak sunulurken hesap sahiplerine kur muhafazası ve hesapların vadelerine nazaran değişen oranlarda ek getiri sağlandı.
YUVAM hesaplarına işleyecek faiz/kâr hissesi ile hesap açılışı ve vade sonundaki kur değişim oranı ve TCMB tarafından verilecek ilave getiri toplamı kıyaslanarak yüksek olan oran üzerinden mevduat ve iştirak fonu sahibine ödeme yapıldı.
Bu hesaplara hukukî bireylerle birlikte yabancı özel ve hükmî bireylerin katılmasının da önü açılmıştı.
