İş dünyası temsilcileri beklentilerin üzerinde gelen 3. çeyrek bilgilerini kıymetlendirdi.
Temsilcilerin büyüme sayılarına ait öne çıkan sözleri özetle şöyle;
TİM Lideri Mustafa Gültepe: Soluklanma yılı
2023 yılı global ticarette bir ‘soluklanma yılı’ olarak öne çıkıyor. Buradan, tabir-i caizse kondisyonu yüksek ülkeler ipi göğüsleyerek çıkacak. Yani üretim altyapısıyla, yeni yatırımlarla, Ar-Ge ve inovasyon faaliyetleriyle fark yaratan ülkelerden bahsediyorum. Türkiye de bu ülkelerden biri. Kıymetli ihracat pazarlarımızda kritik oranda talep daralmaları göze çarpıyor. Buna karşın yıl sonu ihracat gayemize hakikat emin adımlarla ilerliyoruz. Dünya Ticaret Örgütü 2023 yılı global mal ticareti iddiasını yüzde 1,7’den yüzde 0,8’e çekmiş durumda. 2024 yılı için ise mal ticareti tarafından optimist bir tablo var. İhracatın büyüme sayılarımıza takviyesinin daha da artacağı periyotları 2024’de yaşayacağız. ‘Türkiye İhracatla Yükselecek’ derken kast ettiğimiz pek çok başlık var. Büyüme de bu başlıklardan bir tanesi ve tahminen de en değerlisi. Türkiye, üretim ve ihracat öncülüğünde büyümeye aralıksız formda devam edecek.
İTO Lideri Şekib Avdagiç: Endüstrinin yine olumluya dönmesi önemli
Bir evvelki çeyrekte büyümeye negatif katkı veren endüstrinin tekrar müspete dönmesin değerli. Büyümeye en yüksek katkı tüketimden gelmiş olsa da bu katkıda bariz yavaşlama gözledik. Bunu da yeni programın gayeleriyle uyumlu bir formda, iktisatta dengelenmenin işaretlerini vermesi bakımından bedelli buluyoruz. Öbür yandan, ana ihracat pazarlarındaki yavaşlamanın tesiriyle net dış talebin, üçüncü çeyrekte de büyümeye katkısının azaldığını görüyoruz. Lakin son aylarda ithalatta gözlenen yavaşlamanın tesiriyle önümüzdeki periyotlarda net dış talebin büyümeye negatif katkısının azalmasını bekliyoruz. Büyümeye yalnızca sayıya indirgenmiş bir data olarak bakmıyoruz. Büyümenin yanı sıra toplumsal refahı çok önemsiyoruz. Hasebiyle bir yandan enflasyonla çaba ederken bir yandan da üretimin, istihdamın ve ihracatın önceliklendirildiği siyasetlerin bir istikrar içinde götürülmesi gerektiğine inanıyoruz.”
DEİK Lideri Nail Olpak: Yatırım ve ihracat artışı olumlu
Yılın birinci yarısındaki yüzde 4 büyümeden sonra gelen bu bilgi, global olarak ekonomik aktivitenin yavaşladığı bir devirde Türkiye’nin üretim suratının arttığını, dünyadan olumlu ayrıştığımızı ve büyümede dengelenmeye yönelik sürecin yürüdüğünü gösteriyor
Sektörel olarak bakıldığında, sanayi yüzde 5,7, inşaat yüzde 8,1, tarım yüzde 0,3 arttı. Bu da büyümenin genele yayıldığını tabir ediyor. Talep açısından, hane halkı tüketiminin yüzde 11,2 ve kamu harcamalarının yüzde 5,3 artması büyümede tüketimin hâlâ yükünü gösterirken, azalma eğiliminde olması da değerli. 2022’nin son çeyreğinden başlayarak 3 çeyrektir büyümeye negatif katkı veren ihracatın, bu periyot yüzde 1,1 artarak müspet katkı vermesi olumlu bir gelişme. Yatırım harcamalarının birinci 2 çeyrekte sırasıyla yüzde 3,8 ve 5,6 büyümesinden sonra bu periyot çift hanelere çıkarak yüzde 14,7 büyümesi de memnuniyet verici. Bir yandan enflasyonla uğraşta kapsamında adımlar atılırken bir yandan da ihracat ve yatırım odaklı büyümeyi destekleyici siyaset adımları atılması bedelli. Büyümede yatırım ve ihracat artışı, dengelenme süreci için olumlu.
MÜSİAD Lideri Mahmut Asmalı: Üretim ve ihracat odaklı büyümenin süreceğine inancımız tam
Net dış talebin büyümeye katkısı ise üçüncü çeyrekte ithalatın ihracattan süratli bir halde artmasıyla, maalesef negatif istikamette 2,6 puan olmuştur. GSYH’yi oluşturan faaliyetlerin tamamında artış gözlenmesi, üçüncü çeyrekte büyümenin bütün dallara yayıldığını göstermesi bakımından, epey kıymetli bir gelişme olmuştur. Bugün açıklanan sayılar, ulusal ekonomimize olan inancımızın ne kadar yerinde olduğunu teyit eder niteliktedir. Yüzde 5,9’luk büyüme performansı, yılın sonuna yaklaştığımız şu günlerde, 2024 yılı için de çok büyük bir motivasyon kaynağı olacaktır. Bu vesileyle, gerçek bölüm temsilcileri olarak bizler, Türkiye iktisadının üretim, ihracat ve istihdam odaklı büyüme sürecinin devam edeceğine ve Türkiye Yüzyılı olarak nitelediğimiz yeni periyoda olan inancımızı yineliyoruz.
ASO Lideri Seyit Ardıç: Nitelikli üretim ve yatırımın desteklenmesi önemli
Türkiye’nin, sarsıntıların tesiri, iç piyasada atılan sıkılaştırma adımları ve global sıkılaşma eğilimlerine karşın olumlu bir büyüme performansı ortaya koyması değerli. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) sıkılaştırıcı para siyaseti uygulamalarının ekonomik aktivite üzerindeki tesiri kelam konusu devirde şimdi gözlemlenmedi.
Sanayi bölümünün bir evvelki çeyreğe nazaran daha güzel bir görünümde olması olumlu bir gelişme. Bu artışta, iktisat idaresinin gerçek dal yatırımlarını önceleyen siyasetlerinin olumlu tesirleri ve tekrar zelzeleden sonraki inşaat atılımının tesirleri mevcuttur. Öbür taraftan, bir evvelki çeyreğe nazaran gayrisafi sabit sermaye oluşumunun GSYH içindeki hissesinin gerilemiş olması, iktisadın üretim tarafındaki yavaşlamaya işaret ediyor. Harcamalar bakımından değerlendirildiğinde, tüketim harcamaları bir evvelki çeyreğe nazaran bir ölçü azalmış olmakla birlikte 3’üncü çeyrekte de yüksek seyretmiştir. Büyümeye tüketimin ve ithalatın kaynaklık etmeye devam ettiğini görüyoruz. Nitelikli üretimin, yatırımların ve ihracatın desteklenmesiyle büyümenin kalitesi ve sürdürülebilirliğinde değerli kazanımlar elde edilecektir.
