ABD ile İran arasında gün geçtikçe tırmanan gerilim ve olası bir askeri operasyon söylentileri, küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı. Jeopolitik gerilim dönemlerinde yatırımcılar tarafından favori güvenli liman olarak kabul edilen dolar, son bir ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Artan risklerin etkisiyle petrol fiyatları da tırmanışa geçti.
MarketWatch’ta yer alan analize göre, dolar perşembe günü yatırımcılardan aldığı güçlü destekle son bir ayın zirvesine yerleşti. Doların altı büyük rakibine karşı performansını ölçen ICE ABD Dolar Endeksi, 22 Ocak’tan bu yana görülmeyen seviyeler olan 98,07 ile bu ayın en yüksek seviyesini test etti.
Bu rallinin arkasındaki en büyük katalizörün, ABD’nin birkaç gün içinde İran’a askeri bir saldırı düzenleme ihtimali olduğu belirtiliyor. Trump henüz nihai bir karar vermemiş olsa da ABD ordusunun bölgedeki yoğunluğunun artması bu şüpheleri destekliyor.
Bunun yanı sıra, sanayi üretimi ve konut gibi alanlarda beklentileri aşan güçlü ABD ekonomik verileri ile borsalardaki son çalkantılar da doların “güvenli liman” cazibesini artırdı.
AGF Investments Sabit Getirili Menkul Kıymetler ve Para Birimleri Başkanı Tom Nakamura, dolardaki yükseliş trendini ve piyasaların durumunu açıklarken “Tek bir unsura işaret etmek zor. Net bir kriz dönemi dışında normal olan birden fazla gelişme aynı anda yaşanıyor” sözleriyle özetledi.
Nakamura ayrıca, euronun bölgedeki zayıf veriler ve Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde’ın erken ayrılık söylentileriyle değer kaybetmesinin de dolara dolaylı bir destek (“hale etkisi”) sağladığını vurguladı.
Öte yandan hisse senedi piyasalarında da bu gerilimin etkileri hissedildi. Artan belirsizlik ortamında perşembe günü üç büyük ABD borsa endeksi de günü düşüşle tamamladı.
Petrol piyasalarında “Hürmüz Boğazı” endişesi
Jeopolitik krizin emtia piyasalarındaki yansıması ise fiyat artışları şeklinde oldu. Insider’ın haberine göre, ABD ile İran arasındaki son gerilim dalgası uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarını yukarı çekti. Hem ABD hem de uluslararası petrol fiyatları perşembe günü yaklaşık %2 artış kaydetti.
Goldman Sachs Küresel Emtia Araştırmaları Eş Başkanı Daan Struyven, piyasaların halihazırda ABD ve İran arasındaki krizde ılımlı bir tırmanışı fiyatladığını belirtti. Struyven, bu durumun fiyat artışları ve uzun vadeli dalgalanmalar için temel bir katalizör olduğuna dikkat çekti.
Uzmanların odaklandığı en kritik nokta ise küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının %20’sini yöneten Hürmüz Boğazı oldu.
Goldman Sachs temel senaryosunda uzun vadeli bir kesinti beklemese de İran’ın olası bir ABD saldırısına misilleme olarak boğazı kısıtlama ihtimali piyasaları tedirgin etmeye devam ediyor.
Struyven’in analizine göre, boğazdaki akışın bütün bir yıl boyunca günde 1 milyon varil azalması, petrol fiyatlarında varil başına 8 dolarlık bir artışa yol açabilir. Bu da Brent ham petrolünde %11’lik bir sıçrama anlamına geliyor.
Ayrıca, tüccarlar arasındaki korkunun tırmanması halinde fiyatların bu tahminlerin de ötesine taşınabileceği ve piyasadaki dalgalanmanın artabileceği belirtiliyor.
2025 yılı boyunca genel olarak düşüş eğilimi gösteren petrol fiyatları; ocak ayındaki ABD’nin Venezuela hamlesi ve devam eden İran gerilimlerinin yarattığı dalgalanmalarla birlikte bu yıl yeniden güçlü bir yükseliş trendine girmiş gözüküyor.
