Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TCUD) Aralık ayı ve yıllık çelik üretimi datalarını yayımladı.
Buna nazaran, 2023 yılının birinci yarısında, güç fiyatlarının yüksek seyretmesinin, gelişmiş ülkelerin uygulamış olduğu sıkılaştırıcı para siyasetlerinin gecikmeli tesirinin inşaat dalı başta olmak üzere tüketim ve yatırımları zayıflatmasının ve Çin’deki emlak piyasasında yaşanan sakinliğin etkisi ile, dünya çelik üretimi yüzde 1 oranında daraldı.
Yılın ikinci yarısında ise, hammadde fiyatlarındaki düşüş, güç fiyatlarındaki dalgalanmaların azalması, sürdürülebilirlik ve karbonsuzlaşma çerçevesinde yapılan altyapı yatırımlarının artması ve Çin hükümetinin çelik kesimini destekleyici adımlar atması ile birlikte dünya çelik üretiminde yüzde 1’lik bir toparlanma gerçekleşti. Böylelikle, 2023 yılında dünya çelik üretimi, 1,8 milyar ton düzeyinde sabit kaldı.
Türkiye’de düşük üretim baz etkisi
Türkiye’nin ham çelik üretimi ise, 2023 yılının ikinci yarısında, 2022 yılının tıpkı periyodunda düşük üretim ölçülerinin sebep olduğu baz tesiri ile yüzde 10,4 büyüyerek 16,1 milyon tondan 17,8 milyon tona yükseldi.
Yılın ikinci yarısında, zelzele faciasından sonra tesislerimizin tekrar üretim faaliyetlerine başlaması, güç girdi maliyetlerinin makul düzeylere gerilemesi ve 6 milyon ton civarındaki kapasite artırımı ile birlikte kademeli toparlanma gösteren ham çelik üretimi, Aralık ayında da yıllık bazda yüzde 21,2 artış gösterdi. Böylelikle; Ülke, Aralık ayında dünyanın en büyük 10 çelik üreticisi ortasında üretimi en fazla artış gösteren ülke oldu.
Ancak, yılın birinci yarısında, üretimde yaşanan yüzde 16,3’lük gerileme nedeniyle, yılın tamamında ham çelik üretimimiz yüzde 4,0 azalışla, 2022 yılındaki 35,1 milyon ton düzeyinde 33,7 milyon ton düzeyine geriledi.
İhracattaki düşüş yüzde 47’yi buldu
Diğer taraftan, 2023 yılında çelik eserleri ihracatında yüzde 30,6, ham çelik üretiminde ise yüzde 4 azalış varken, ithalatın yüzde 15,5 artması, Ülkemizde yüzde 50’ye yaklaşan atıl kapasiteye karşın, tüketimde yaşanan yüzde 17,1 oranındaki artışın, yurt dışına transfer edildiğini ortaya koydu. 2021 yılı temel alındığında, ihracattaki düşüş yüzde 47, ithalattaki artış yüzde 15,5 olarak gerçekleşti.
İhracat kıymet prestijiyle yüzde 40 azaldı
2023 yılının Aralık ayında çelik eserleri ihracatı, 2022 yılının birebir ayına nazaran, ölçü istikametinden yüzde 32,6 oranında artışla 1,1 milyon ton, kıymet tarafından ise yüzde 8, artışla 798,9 milyon dolar oldu.
Geçen yıl, 2022 yılına kıyasla ihracat, ölçü itibariyle yüzde 30,6 azalışla 10,5 milyon ton, bedel prestijiyle ise yüzde 40,7 azalışla 8,3 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti.
2023 yılının Aralık ayında çelik eserleri ithalatı, 2022 yılının birebir ayına nazaran, ölçü tarafından yüzde 15,3 azalışla 1 milyon ton, kıymet istikametinden ise, yüzde 21,6 azalışla 895,3 milyon dolar olarak gerçekleşti.
2023 yılında, 2022 yılına kıyasla ithalat, ölçü prestijiyle yüzde 15,5 artışla 17,1 milyon ton, kıymet prestijiyle yüzde 6,1 azalışla 14,6 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti.
Ticaret açığı 6,3 milyar dolara yükseldi
Çelik eserlerinde dış ticaret açığı 2022 yılındaki 1,6 milyar dolar düzeyinden, 2023 yılında 6,3 milyar dolar düzeyine yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise, 2022 yılında yüzde 89,6 düzeyinden 2023 yılında yüzde 56,6 düzeyine geriledi.
2023 yılında sonuncu mamul tüketimi, yüzde 17,1 oranında artışla 38,1 milyon ton üzere rekor bir düzeye ulaştı.
2024’te iç talep artışının sürmesi bekleniyor
2024 yılında iç talepteki artış eğiliminin devam edeceği, böylelikle tüketimin, yılın ikinci yarısında devreye giren yatırımları destekleyeceği ve devam eden yatırımların tamamlanmasına katkı sağlayacağı değerlendirildi.
Böylece, 2024 yılında, mevcut kapasiteler ile birlikte, 2021 yılında ulaşılan 40,4 milyon tonluk üretim düzeyine ulaşılması, jeopolitik tansiyonların ve dünya ticaretini etkileyen faktörlerin tesirinin azalması ile birlikte, ihracat pazarlarında aktifliğin arttırılması ve 2022 yılındaki 15,2 milyon tonluk ihracat düzeyinin geride bırakılması hedefleniyor.
Kızıldeniz krizi olumsuz etkileyecek
Bununla birlikte, Kızıldeniz’deki krizin, son devirde artan navlun fiyatlarının ve jeopolitik risklerin, bilhassa Yemen üzere çatışmaların ağır yaşandığı bölgelerdeki ihracat pazarlarını olumsuz istikamette etkileyebileceği bedellendiriliyor. Bu nedenle, AB’nin muhafaza tedbirleri ve hudutta karbon düzenlemesi (SKDM) kapsamında alınması olası vergiler göz önünde bulundurulduğunda, Kuzey Afrika üzere gelişmekte olan alternatif pazarlardaki ihracat hissesini artırmaya yönelik eforlar ehemmiyet kazanacak.
