Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Konseyi (BDDK) konut kredilerinde ve konut teminatlı kredilerde uygulanacak kredi kıymet oranlarında değişikliğe gitmiş, ikinci el konutunu alacaklara yönelik çeşitli kısıtlamalar getirmişti.
Finansal istikrarın güçlendirilmesine yönelik koordineli makro ihtiyati önlemler kapsamında, ikinci ve sonrası konut alımında tüketicinin kendisinin, eşinin yahut 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az bir konutunun bulunması halinde konut kredisi bedel oranı yüzde 75 daraltılmıştı. 5 milyon TL pahasındaki bir konutu, ikinci tapulu konutu olarak alacak olanlara konutun kıymetinin yüzde 22,5’i kadar kredi kullandırılabileceği açıklanmıştı.
BDDK tarafından alınan karara ait AA’ya değerlendirmelerde bulunan kesim temsilcileri, ikinci konutunu alacaklara yönelik uygulanacak kısıtlamalar sayesinde daha istikrarlı piyasa oluşumu sağlanabileceği görüşünde birleşti.
“Daha istikrarlı piyasa oluşumuna yönelik bir adım”
İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) İdare Konseyi Lideri Nazmi Durbakayım, BDDK’nın konut alımlarında kullanılan kredilere yönelik sınırlama kararını, “daha istikrarlı piyasa oluşumuna yönelik bir adım” olarak algıladıklarını söyledi.
Bu kararın bankalardan kullanılan konut kredi ölçüsünü daha da düşüreceğini lisana getiren Durbakayım, “Ayrıca ikinci ve üçüncü meskenini almak isteyenleri firma bünyesinde kredi kullandırmaya yöneltecektir. Finans kesiminde artan kredi faiz oranlarına bağlı olarak firma bünyesinde uygulanan faiz oranları da BDDK’nın artırdığı risk primi oranından dolaylı olarak etkilenecektir. bunlar olumsuz olarak kıymetlendirilebilir.” dedi.
Durbakayım, “Bu kararın yatırım maksatlı konut edinimini zorlaştıracağı bir öbür sonuç olacaktır. Öteki bir tabirle, inançlı bir liman olarak bilinen gayrimenkulü, alternatif yatırım araçları ortasında bir adım geriye düşürecektir.” diye konuştu.
“İlk konutunu alacak vatandaşlarımızın önünü açmaya yönelik bir karar”
Gayrimenkul Pazarlama ve Satış Profesyonelleri Derneği (GAPAS) İdare Konseyi Lideri İsmail Özcan da BDDK tarafından alınan kararlara ait şu değerlendirmelerde bulundu:
“Konut kredilerine yönelik kısıtlama kararları, Türkiye’de genelde yüzde 60’lar seviyesinde olan ve son birkaç yıldır yüzde 50’lere inen konut sahiplik oranını artırmaya, birinci konutunu alacak vatandaşlarımızın önünü açmaya, finansmana erişimlerini kolaylaştırmaya yönelik olarak olumlu bir adımdır. Kelam konusu kararlar, konuta talebi muhakkak bir düzeyde tutmak, satış fiyatlarının üst taraflı seyrini engellemek ve enflasyonist etkiyi azaltmak manasında da uygun olarak kıymetlendirilmektedir.”
Özcan, sıfır konut alarak buraya taşınan ve elindeki dairesini satılığa ya da kiralığa çıkaran varlıklı bölüme işaret ederek, “Kredi kısıtlaması nedeniyle yatırımcıların ikinci konutunu alamayacak olması kiralık konut yahut uygun fiyatlı ikinci el konut arzını olumsuz etkileyebilecektir.” halinde konuştu.
Sahil beldelerinde ikinci meskenini alarak kentlerdeki konutunu kiraya vermek isteyenlerin de önünün kapanacağını lisana getiren Özcan, bu durumun kiralık piyasasına negatif tesir edebileceğini vurguladı.
“Konut üretim suratı düşebilir”
İsmail Özcan, kredi kısıtlamasının konut yatırımını azaltabileceğine ve satış döngü suratını yavaşlatabileceğine dikkati çekerek konut üretim suratının düşebileceğini söyledi. Bu karardan inşaattan etkilenen alt dalların yanı sıra gayrimenkul danışmanlarının da olumsuz etkilenebileceğini savunan Özcan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Kur muhafazalı mevduattan çıkacak şahısların sıfır ve yeni gayrimenkul projelerinden alımlarında; ikinci konutunu ikamet ettiği farklı bir vilayetten satın alan şahıslara; ikinci konutunu satın alan, elindeki konutu 1 yıl içinde satmayı ya da kiralamayı taahhüt eden bireylere; satın alacağı konutu kiraya vereceğini taahhüt eden bireylere ya kredi limitlerinde uygunlaştırma yapılmasının ya da eski sistemin kendileri için devam ettirilmesinin uygun olacağını düşünüyoruz.”
“Keşke birkaç yıl evvelce alınabilseydi”
İstanbul Emlak Brokerleri Kulübü İşletme Kooperatifi (İstebKOOP) İdare Şurası Lideri Ulvi Özcan ise kelam konusu kısıtlamalara ait, “Kesinlikle yanlışsız bir karar, keşke birkaç yıl evvelden bu karar alınsaydı. Benim onlarca tanıdığım bile Kovid-19 devrinde cazip kredi fırsatını değerlendirip ikinci ve üçüncü dairelerini aldılar. Toplumsal devlet olmanın gereği bu atılımları yapmaktır.” formunda konuştu.
Bu kararın tesirli olabilmesi için “bütünsel bir konut politikası” olması gerektiğini vurgulayan Özcan, “Yapılan iş hakikat, değerli ve gerekli lakin kâfi değil. Umarım çağdaş ülkelerdeki emsal olumlu örnekler de dikkate alınarak yarar getirecek öteki düzenlemeler de çoğalır.” açıklamasında bulundu.
“Konut sahipliği oranını artıracak bir adım”
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Gayrimenkul Hizmetleri Meslek Komitesi Lideri Hakan Akdoğan da Türkiye’de son yıllarda yüksek talep nedeniyle konut fiyatlarında yaşanan artışa değinerek, kelam konusu kararların birinci konutunu alacaklara yönelik olumlu ayrımcılık tanıdığını söyledi.
Akdoğan, “Bu sayede konut sahipliği oranı artacaktır. Pazarda yüzde 25-30 oranında bir kiracı var. Bunun azaltılması ve piyasanın olağanlaşması ismine atılan adımlar olarak görüyoruz.” diye konuştu.
“Finansal istikrarın güçlendirilmesi amaçlanıyor”
MasterTürk Kümesi Lideri Gökhan Taş ise ikinci meskenini alanlara yönelik konut kredisi kıymet oranının yüzde 75 daraltılmasıyla “finansal istikrarın güçlendirilmesinin” amaçlandığını söyledi.
Taş, “Elbette bu konut satışlarını etkileyecektir. Dikkat edin, konut sahipliği oranı son 10 yılda gerilemeyi sürdürüyor ancak mesken satışı ise daima rekor tazeliyor. Bu, konut talebini oluşturanların değerli bir kısmının ikinci meskenini aldığını ortaya koyuyor. Bu manada talepte düşüş kesinlikle olacaktır fakat bir planın kesimi diye düşünmek lazım. Ekonomiyi daha âlâ hale getirecek, bizi gerçekle yüzleştirecek önlemlerin bir an evvel alınması lazım.” açıklamasında bulundu.
