Aşinayı gibi çek görüldüğü zaman ödeme yapılan bir vasıtadır. Fakat Türkiye’de çek tahsil etmek isteyenlerin mağdur olmaması için çeklerde vade bulunması kanunlaştırılmıştır. Çekin karşılığını alabilmek için belirtilen tarihte çeki bankaya takdim etkeniz gerekmektedir. Ancak, vadesi geldiğinde paranızı almak için bankaya gittiğinizde makûs bir sürprizle karşılaşabilirsiniz: “Karşılıksız çek.” Çekte yazılı tarihte alakalı banka hesabında yazılı meblağın bulunmaması vaziyetinde çek karşılıksız olarak kabul edilir. Bankalar aracılığıyla kullanmak isteyenlere verilen çekle, alınan ürün veya hizmet karşılığında tanımlanan vadelerde ödeme yapılacağının garantisini satıcı işletmeye vermektedir. Çek yazan birey ya da ticari işletme, tanımladığı tarihte çek bedelinin alım yapan şirketin hesabında olacağını da bu biçimde garanti etmektedir. Ancak bazı vaziyetlerde, çekler karşılıksız çıkabilir. Bu vaziyette çekin karşılığı olan nakit para o hesapta bulunmuyor demektir. Genellikle bankalar çekin karşılığının tümünün hesapta bulunmaması vaziyetinde borçlu olan tarafı arayarak çekin karşılığının çıkmadığı mevzusunda bilgilendirirler. Şayet borçlu olan birey ya da müessese ihtarı dikkate alarak borcunu öderse çekin karşılığı alınmış olur. Bunun haricindeki vaziyetlerde ise yapılacak operasyonlar alttaki gibi olacaktır.
Yeni getirilen 5941 rakamlı Çek Yasasına göre çek karşılıksız çıksa dahi banka toplam sayının emin bir kısmını alacaklıya ödemek zorundadır. 2010 senesine kadar çeklerin karşılıksız çıkması vaziyetinde, bankalar 600 TL kadar olan kısmı ödemekle mükellefti. Fakat 2015 seneyi itibariyle Resmi Gazetede yayınlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yeni şartnamesine göre, her çek için bankalar toplam bedel 1200 TL üzerindeyse 1200 lira, 1200 TL altındaysa bedelin tamamını ödemekle mükellef olmuşlardır. 2010 senesinden evvel bastırılan çekler için 2016 senesinde ödeme meblağı 740 TL, bu tarihten sonrası için 1200 TL olarak tanımlanmıştır. Hesapta bir ölçü para bulunması halinde, bankalar hesaptaki paranın üstüne ilave ederek 1200 TL’ye bitirmek zorundadır. Kısacası, çek karşılıksız çıkarsa emin bir ölçüyü bankadan karşılayabilme olanağınız vardır.
Tahsil edeceğiniz meblağ 1200 TL’den fazlaysa kalan kısmını bankanızdan değil, çeki keşide eden başka bir deyişle çeki yazan şahıstan alabilirsiniz. Şayet bu borçlu birey veya müessese ödemekte sabrediyorsa, o birey hakkında icra takibi başlatabilirsiniz. Bankanız çekin üzerine tahsil edecek şahsın ismini, soyadını, kimlik numarasını ve ödenen meblağı yazarak çekin fotokopisini sürükleyip size verecektir. Bu belgeyle Cumhuriyet Savcılığı’na ve icra dairesine giderek noksan kalan kısmın ödenmesini arz edebilirsiniz. Bu arz neticesinde borçlu olan bireye icra harekâtı uygulanır ve hacze kadar gidilebilir. Fakat icra takibi başladıktan sonra uyuşma sağlanırsa, legal faiziyle beraber paranızı borçlu taraftan tahsil edebilirsiniz.
