ABD Başkanı Donald Trump küresel ekonomiyi “tam anlamıyla bir karmaşanın” eşiğine götürüyor olabilir. CNBC’nin haberine göre yapılan son bir araştırmada Trump’ın ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell’ı görevden alma halinde olabilecekler senaryolara dikkat çekiliyor.
Araştırma firması Wolfe Research’ten Tobin Marcus ve Chutong Zhu, Trump’ın Powell’ı görevden alması senaryosuna ilişkin açıklamalarında, “Herkes gibi biz de bunun piyasalar açısından önemli ölçüde olumsuz sonuçlanacağını, hisse senetlerinde satış dalgası ve uzun vadeli faiz oranlarında ters etki yaratan bir sıçrama yaşanacağını düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
Araştırma şirketi, Trump’ın Powell’ı görevden almak için gerekli yetkiye sahip olup olmadığına dair nihai kararın Amerikan Yüksek Mahkemesi’ne kalabileceği senaryosunu da değerlendirdi.
Analiz, Powell’ın merkez bankası başkanlığının sallantıya girdiği bir dönemde yayınlandı. Çarşamba günü CNBC’ye konuşan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump’ın önceki gece Cumhuriyetçi kongre üyelerine Powell’ı “yakında görevden alacağını” söylediğini aktardı.
Ancak kısa süre sonra Oval Ofis’te gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, Beyaz Saray’ın açıklamasını kamuoyu önünde hızla yalanladı.
“Böyle bir planımız yok,” diyen Trump, ardından ekledi: “Hiçbir şeyi ihtimal dışı bırakmam… ama büyük ihtimalle olmaz, tabii dolandırıcılık gibi bir durum çıkmazsa.”
Trump’ın sık sık fikrini değiştirmesi ve desteklediğini söylediği kişileri kısa sürede görevden almasıyla tanınması, süreci daha da belirsiz hale getiriyor.
Trump Powell konusunda ise aylardır şikayetçi. Faiz oranlarını indirmediği için Fed Başkanı’nı sürekli eleştiriyor ve ABD Merkez Bankası’nın politika faizlerini indirmesini istiyor.
Evercore’un kurucusu ve eski ABD Hazine Bakan Yardımcısı Roger Altman, konuyla ilgili açıklamasında, “Ortada bir sürü kötü fikir var. Bununla birlikte başkanın Fed Başkanı’nı görevden alması ya da daha doğrusu almaya çalışması, zira çünkü bunu başarıp başaramayacağı bile meçhul, ortaya atılabilecek en kötü fikirlerden biri olacaktır” dedi.
Altman, bağımsız merkez bankalarına sahip ülkeler ile siyasi kontrol altındaki merkez bankalarına sahip ülkeler arasındaki “çarpıcı farklara” dikkat çekti. Bu ikinci gruba örnek olarak Türkiye ve Arjantin’i gösterdi; her iki ülke de son yıllarda çift haneli enflasyon oranlarıyla mücadele ediyor.
Ayrıca Altman, “Bence Başkan Powell, görevden ayrılması istense bile bu talebe boyun eğmeyecektir. Bu nedenle nihayetinde konu mahkemelerde çözülecektir” açıklamasında bulundu
Wolfe Research analistleri de Altman’la aynı görüşte. Araştırma şirketinin açıklamasında, “Trump, Powell’ı istifaya zorlamak yerine gerçekten görevden almaya kalkarsa, Powell muhtemelen süreci durdurmak için dava açacaktır” deniliyor.
Analistler, bu tür davaların sonucunda yetkileri ellerinden alınan bazı komiserlerin göreve iade taleplerinin mahkemelerce reddedildiğini de belirtiyor. Ancak Powell’ın durumu farklı.
Diğer bağımsız kurumların komiserleri genellikle başkan tarafından belirlenen bir kurum başkanına tabi olduğu için görevden alınabiliyorlardı. Fed’de ise böyle bir yapı yok: “Fed’de Powell’ı görevden alabilecek biri gerçekten yok.”
Wolfe Research Üç Senaryo Sıralıyor:
Powell görevde kalır, Trump yargı kararıyla görevden almaya çalışır.
Powell gönüllü olarak ayrılır ama göreve dönmek için dava açar.
Powell koltuğunu terk etmez, Trump ise doğrudan başkanlık kararnamesiyle Powell’ı görevden almayı dener.
Üçüncü senaryo en dramatik olanı. Wolfe Research, daha önce Washington’da yaşanan bir olaya atıfta bulunuyor: Elon Musk’ın “Hükümet Verimliliği Departmanı” personeli, Barış Enstitüsü çalışanlarını binadan polis eşliğinde çıkarmıştı. Benzer bir tablonun Fed Başkanı için yaşanması analistlere göre piyasalarda “büyük bir tedirginlik” yaratabilir.
Bu tür bir dava muhtemelen Amerikan Yüksek Mahkemesi’ne kadar gidecektir. Mahkeme kısa süre önceki başka bir kararda, Fed’in “görevden alınma korumaları” bakımından diğer kurumlara göre farklı değerlendirilebileceğini ima etmişti.
Wolfe Research’e göre Powell’ın mahkemeyi kazanma ihtimali hiç düşük olmasa da garanti değil. Asıl soru şu: Mahkeme, Fed Başkanı’nın görevden alınması için “geçerli gerekçe” şartını koruyacak mı? Yoksa Başkan’ın neyin geçerli sayıldığına karar verme yetkisini kabul edecek mi?
