Çin merkezli DeepSeek’in son yapay zekâ (AI) modelinin diğer yapay zekâ şirketlerinkinden daha kısa zamanda ve az kaynakla yazılması büyük teknoloji şirketlerini tedirgin ederken, bu modellerin giderek seri üretilebileceği tartışmasını ivmelendirdi. Çin’in düşük maliyetli bir yapay zekâ modeli çıkarması, başta ABD olmak üzere Batılı şirketlerin sektördeki hakimiyetine ve bu alanda yaptığı büyük harcamalara ilişkin şüpheleri artırdı.
Microsoft, Meta, Amazon gibi devler yapay zekâya milyarlarda dolar harcarken DeepSeek’le birlikte chatbotların aslında çok daha ucuza mal edilebileceği de ortaya çıktı.
“2030’da balon patlayacak”
dünyayı sarsan DeepSeek ile ilgili değerlendirmelerde bulunan Nobel ödüllü ekonomist Prof. Dr. Daron Acemoğlu da tabloya itiraz ederek bu yatırımların bir karşılığının olmadığını söylüyor. Acemoğlu, geçtiğimiz günlerde Financial Times gazetesinde yayımlanan yazısında yapay zekâya dökülen milyarlarca dolarlık yatırımın henüz tam karşılığının olmadığını belirtirken, 2030 yılında patlak verecek bir teknoloji krizi konusunda uyardı.
“ABD’nin toplam borcu artacak”
Öte yandan Acemoğlu, Trump’ın ikinci döneminde ABD’nin toplam borcunun 36 trilyon dolardan 50 trilyon dolar seviyesine çıkabileceğini belirtiyor. Amerikan halkının siyasetten gittikçe uzaklaştığını söyleyen Nobel ödüllü ekonomist, bürakrosiye olan güvenin de azaldığını vurguluyor.
Dot-com krizi
ABD’de 1990’ların ortalarında başlayan ve 2000’lerin başlarında patlayan teknoloji şirketleri hisselerinin hızla yükseldiği dönem olan dot-com krizi, ani çakılmayla sonuçlanmıştı. 1995-2000 yılları arasındaki büyük ralli, 2001 ve 2002’de yaşanan çöküş ve girilen ayı piyasasıyla son buldu.
Bu dönemin temelleri, 1989’da internetin başlamasıyla teknoloji ve internet girişimlerinin yayılmasıyla atıldı. İnternetin yaygınlaşması, yatırımcıların da dikkatini çekmesiyle şişen piyasalarda, sermaye bolluğu “dot-com balonunu” ortaya çıkardı.
Ocak 1995 tarihinden Mart 2000’e kadar yüzde 582 artan teknoloji odaklı Nasdaq endeksi, büyük şirketlerin yüklü satış emirleriyle tetiklenen bir panikle birkaç hafta içinde yüzde 10 değer kaybetti.
Endeks, 2001’de sert gerilerken, “dot-com” şirketlerinin büyük çoğunluğu iflas etti. Nasdaq endeksi, 2000’lerin başında zirvede seviyelerinde 6 trilyon dolar piyasa değerine ulaşırken, 2022’nin başında 2,24 milyar dolar piyasa değerindeydi.
