Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) ekonomistleri, 5 Ağustos’ta küresel piyasalarda yaşanan ani çöküşün ardından yatırımcıların hızla toparlandığını, ancak benzer bir krizin tekrarında aynı şansın bulunmayabileceğini belirtiyor. MarketWatch’ta yer alan rapora göre, borsalar kaos ortamında beklenenden iyi performans gösterdi, ancak bu tür bir çöküşün tekrarlanması olasılığı yüksek.
BIS raporu, yatırımcıların ilk satış dalgasına neden olan kaldıraçlı işlemlere hızla geri döndüğünü ortaya koyuyor. Aniden artan volatilite birkaç gün içinde yavaşlasa da, yatırımcılar için esasen hiçbir şeyin değişmediği vurgulanıyor. Raporda, “Finansal piyasalarda risk alma eğilimi yüksek kalmaya devam ediyor. Düşük volatilite ve ucuz Japon Yeni’ne dayanan işlemlerin bir kısmı çözülmüş gibi görünüyor, ancak bazı büyük işlemler daha yavaş çözülebilir” ifadelerine yer verildi.
Japonya piyasalarındaki taşıma ticareti (carry trade) ve diğer kaldıraçlı işlemler, piyasalarda yaşanan ani satış dalgasının başlıca nedenleri arasında gösterildi. BIS ekonomistleri, bu tür işlemlerin piyasaları sarsan temel etkenlerden biri olduğunu belirtiyor. Raporda ayrıca, yatırımcıların düşük volatilite döneminde kaldıraç kullanarak yatırımlarında ivme kazanmaya çalıştıkları ve bunun sonucunda piyasa çöküşünün geldiği ifade ediliyor.
BIS’in verilerine göre, hedge fonlarının borçlanarak işlem yapma oranı, çöküş öncesinde artmıştı. 5 Ağustos’ta artan volatilite ile birlikte, takas şirketleri yatırımcılardan daha fazla teminat talep etti ve bu durum, marj çağrılarının kısır döngüsünü başlattı. Özellikle döviz piyasasında taşıma ticareti işlemlerinin büyük darbe aldığı ve bunun ardından CBOE Volatilite Endeksi’nin (VIX) hızla yükselerek, hisse senedi piyasalarında büyük bir oynaklığa yol açtığı belirtildi.
BIS ekonomistleri, Japon Yeni’ne dayalı taşıma ticaretindeki işlemlerin büyüklüğünü tam olarak belirleyemese de, bu işlemlerde 1 trilyon dolardan fazla bir hacmin söz konusu olabileceğini tahmin ediyor. Ayrıca, Japonya’nın perakende döviz tüccarlarının da bu süreçte yoğun bir şekilde açığa satış yaptıkları kaydedildi. Aynı gün, Bitcoin fiyatlarındaki düşüş, perakende yatırımcıların yendeki pozisyonlarını kapatmak için diğer varlıklarını satmak zorunda kalabileceklerini gösterdi.
Rapora göre, 5 Ağustos’taki krizin iki ana nedeni bulunuyor: Japonya Merkez Bankası’nın 31 Temmuz’da faiz oranlarını yükselterek beklenenden daha şahin bir tutum sergilemesi ve birkaç gün sonra ABD Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanan istihdam verilerinin, ABD ekonomisinde işsizliğin arttığını ve istihdam yaratma hızının yavaşladığını göstermesi. Bu gelişmeler, S&P 500 Endeksi’nin %3 düşmesine ve Japonya’nın Nikkei 225 Endeksi’nin 1987’den bu yana en kötü gününü yaşamasına neden oldu.
