PwC Türkiye, “Yurt Dışı Yatırımları Araştırması”nda farklı dallarda önde gelen şirketlerle yurt dışı yatırımlarına yönelik bir araştırma gerçekleştirdi. Araştırma kapsamında şirketlerin üst seviye yöneticilerine yurt dışına mevcutta yaptıkları ve gelecekte yapmayı planladıkları yatırımlar konusundaki görüşleri sorularak bu kapsamda eğilimleri tahlil edildi.
Araştırma hakkında yayımlanan raporda, iştirakçilerin yaklaşık yüzde 66’sının yatırımlarında Avrupa (yüzde 30), Kuzey Amerika (ABD ve Kanada, yüzde 18) ve Avrasya (yüzde 18) bölgelerini tercih ettiği kaydedildi.
En çok yatırım yapılan ülkeler incelendiğinde ise Almanya, Romanya, ABD ve Rusya’nın tüm seçenekler ortasındaki toplam hissesinin yüzde 54’e ulaştığı görülüyor. İştirakçiler yatırım lokasyonunu belirlemede en kıymetli buldukları üç faktörü değer derecesine nazaran sıraladığında “Coğrafi Pozisyon Avantajı”, “Yatırım Ortamı” ve “Pazar Büyüklüğü/Alternatif Pazara Ulaşım” seçenekleri öne çıktı.
Yurt dışı yatırımlarda pazara ulaşım motivasyonu önde
Araştırma iştirakçilerine yurt dışı yatırımlarını yapmalarını sağlayan temel motivasyonlar sorulduğunda, iştirakçilerin yüzde 17’si pazara ulaşım motivasyonunu seçerken, Döviz bazlı gelir elde etme (yüzde 12) ve müşteriye fiziki yakınlık (yüzde 11) motivasyonları karşılıklar ortasında yer aldı.
Öte yandan raporda, iştirakçilerin yaklaşık yüzde 89’unun mevcut yurt dışı yatırımlarının katkısından mutlu ya da çok şad oldukları kaydedildi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Ödemeler İstikrarı bilgilerine nazaran, Türkiye’de yerleşik gerçek ve hükmî şahısların 2013-2022 yılları ortasında gerçekleştirdiği direkt yatırım fiyatının yıllık ortalama 3 milyar dolar düzeyinde olduğu görüldü. Yatırım ölçüsünün 2000’li yılların başından 2008 yılına kadar süratle arttığı, 2008 yılında dünya genelinde yaşanan global ekonomik kriz nedeniyle düşüşe geçtiği gözlendi.
Verilere nazaran 2014-2015 yıllarında yurt dışına yapılan direkt yatırım ölçüsünün 5 milyar dolar ile en yüksek yıllık düzeylerine ulaştığı kaydedildi. 2016-2020 yılları ortasında yıllık ortalama 3,3 milyar doları düzeyinde seyreden Türkiye’deki yerleşik bireylerin yurt dışına yaptığı direkt yatırım ölçüsünün 2021 ve 2022 yıllarında ortalama 4,7 milyar dolar düzeyine ulaştığı izlendi.
Madenciliğin yatırım yapılan tüm dallar içerisindeki hissesi yüzde 25’e ulaştı
Türkiye’de yerleşik gerçek ve hükmî bireylerin yurt dışı yatırımları sektörel olarak incelendiğinde, madencilik ve taş ocakçılığı bölümlerinin ön plana çıktığı görülüyor. Madencilik ve taşocağı kesiminin 2002-2023 yılları ortasında yapılan 16 milyar dolarlık yatırım ile toplam yatırım yapılan tüm bölümler içerisinde yüzde 25 hissesi bulunduğu gözlendi. Bu bölümü, 14 milyar dolarlık yatırım ve yüzde 22 hisse ile imalat dalı izledi.
Holding şirket faaliyetleri, bankacılık, sigorta, reasürans ve emeklilik fonlarını kapsayan “finans ve sigorta” kesimi (yüzde 19 hisse, 12 milyar dolar sermaye pozisyonu), gayrimenkul (yüzde 9 hisse ve 5 milyar dolar sermaye pozisyonu), inşaat (yüzde 4 hisse ve 2 milyar dolar sermaye pozisyonu) kesimleri toplam yatırımlar içerisinde değerli bir kısmı oluşturdu.
