Pekin’de düzenlenen 3. Nesil ve Yol Forumu’nun açılış konuşmasını yapan Şi, Çin’in tarihi İpek Yolu güzergahında Doğu-Batı ticaretini tekrar canlandırma maksadıyla başlattığı teşebbüsü yenileyerek yüksek kalitede işbirliği haline getirmek hedefiyle atılması planlanan adımlara dair bilgi verdi.
İlk olarak, kara ve deniz ayaklarıyla başlayan teşebbüsü çok boyutlu bir irtibatlılık ağına dönüştürmeyi planladıklarını tabir eden Şi, bu kapsamda kara güzergahlarından “Çin-Avrupa Demiryolu Ekspresi” olarak isimlendirilen sınırı geliştirmeyi sürdüreceklerini, ayrıyeten Hazar-geçişli milletlerarası ulaştırma koridorları oluşturmak ve Avrasya kıtasında kara ve demir yollarıyla temaslı yeni bir lojistik koridoru inşa etmek için ortak gayretlere katkı sağlayacaklarını bildirdi.
Şi, “Deniz İpek Yolu” olarak isimlendirilen deniz güzergahını yeni limanlar ve gemicilik ile ticaret hizmetlerini entegre ederek büyüteceklerini, Yeni Milletlerarası Kara-Deniz Ticaret Koridoru ve Hava İpek Yolu’nun oluşturulması eforlarına sürat vereceklerini kaydetti.
Dışa açılma ve reform
Şi, Çin’in, açık bir dünya iktisadını desteklediğini, bu maksatla İpek Yolu e-ticaret işbirliği pilot bölgelerinin oluşturulacağına, daha fazla ülke ile özgür ticaret ve yatırım müdafaa mutabakatları imzalayacağına işaret etti.
İmalat endüstrinde yabancı yatırımların önündeki tüm manileri kaldıracaklarını, hudut çok hizmet ticareti ve yatırımlarında dışa açılımı sürdüreceklerini, dijital eserler ve hizmetlere piyasa erişimini genişleteceklerini söyleyen Şi, devlet şirketleri, fikri mülkiyet ve kamu ihalelerinde ıslahatı derinleştireceklerini vurguladı.
Kuşak ve Yol Forumu kapsamındaki CEO Doruğu’nda bu yıl toplam 97,2 milyar dolarlık mutabakat yapıldığını belirten Şi, 2024 ile 2028 ortasındaki 5 yılda, Çin’in mal ticaretinin 32 trilyon dolara, hizmet ticaretinin de 5 trilyon dolara ulaşmasının beklendiğini kaydetti.
“Küçük ancak akıllı” işbirliği programları
Çin’in Jenerasyon ve Yol kapsamında, insanların ömür ve geçim kurallarını geliştirmeye yönelik, “küçük lakin akıllı” pratik işbirliği programları yürüteceğini tabir eden Şi, Çin Kalkınma Bankası ve Çin İhracat-İthalat Bankasının, bu tip projelerin finansmanı için 350 milyar yuan (yaklaşık 47,8 milyar dolar) kredi penceresi açacağını, İpek Yolu Fonu’na da bu doğrultuda 80 milyar yuan (yaklaşık 10,9 milyar dolar) ek kaynak aktarılacağını belirtti.
Şi, Çin’in geçim kaidelerini güzelleştirmeye yönelik küçük ölçekli 1000 dayanak programı yürüteceğini kaydederek, ayrıyeten “Luban Atölyeleri” ismi verilen memleketler arası eğitim merkezleri ve öteki inisiyatiflerle mesleksel eğitim alanında işbirliğini artıracağına işaret etti.
Yeşil kalkınma
Çin’in etrafla uyumlu yeşil kalkınmayı teşvik edeceğini vurgulayan Şi, “yeşil altyapı”, “yeşil enerji” ve “yeşil ulaştırma” alanlarında işbirliklerini derinleştireceğini, BRI Memleketler arası Yeşil Kalkınma Koalisyonu’na takviyesini artıracağını kaydetti.
Şi, Çin’in Jenerasyon ve Yol için “Yeşil Yatırım İlkeleri”ni uygulamaya koyacağını belirterek, iştirakçi ülkelere 2030’a kadar 100 bin işçi eğitimi için imkan sağlayacağını aktardı.
Bilim, teknoloji ve inovasyon
Çin’in “Kuşak ve Yol Bilim, Teknoloji ve İnovasyon İşbirliği Hareket Planı”nı uygulamayı sürdüreceğinin altını çizen Şi, gelecek 5 yılda iştirakçi ülkelerle ortak laboratuvar sayısını 100’e çıkarmayı planladıklarını bildirdi.
Şi, forumda Çin’in “Küresel Yapay Zeka İdaresi Girişimi”ni açıklayacağını duyurarak, “Dünyada yapay zekanın tertipli ve inançlı gelişimini daima birlikte teşvik etmek için başka ülkelerle etkileşimi ve diyaloğu geliştirmeye hazırız.” tabirini kullandı.
İnsanlar ortası etkileşim
Şi, Çin’in uygarlıklar ortasındaki diyaloğu geliştirmek için Yangzı Irmağı (Gök Irmak) havzasındaki son neolitik periyot kültürünün ismini taşıyan Liangcu Forumu’nu düzenleyeceğini aktardı.
İpek Yolu ülkelerinin müzeleri, kütüphaneleri, tiyatroları, sanat şenlikleri ortasında işbirliği düzeneklerinin kurulması, İpek Yolu kentleri ortasında milletlerarası turizm ittifakı oluşturulmasını öngördüklerini söyleyen Şi, Çin hükümetinin akademik araştırmacılığı desteklemeyi amaçlayan İpek Yolu Programı’nı sürdüreceğini kaydetti.
Dürüstlük temelinde işbirliği
Şi, Nesil ve Yol için dürüstlük temelinde işbirliğini teşvik etmek üzere, işbirliği ortaklarıyla teşebbüste yer alacak şirketler için Dürüstlük ve Ahenk Kıymetlendirme Sistemi oluşturmayı planladıklarını bildirdi.
Kurumlaşma
Kuşak ve Yol işbirliğini için memleketler arası kurumlaşmayı güçlendireceklerinin altını çizen Şi, iştirakçi ülkelerle güç, vergilendirme, finansman, yeşil kalkınma, afet tedbire ve giderme, yolsuzlukla çaba, fikir kuruluşları, medya, kültür ve öbür alanlarda çok taraflı işbirliği platformlarının oluşturulmasını destekleyeceklerini belirtti.
Şi, Çin’in Nesil ve Yol Forumu’na mesken sahipliği yapmayı sürdüreceğini, forum için sekretarya kuracağını aktardı.
Başkent Pekin’de, “Yüksek Kaliteli Jenerasyon ve Yol İşbirliği: Ortak Kalkınma ve Refah için Birlikte” temasıyla düzenlenen 3. Jenerasyon ve Yol Forumu’na 130’dan fazla ülke ve 30’dan fazla milletlerarası kuruluşun temsilcileri katıldı.
Forumda, 3 ana doruğun (dijital iktisat, irtibatlılık ve yeşil kalkınma) yanında, 6 alt tepe ve CEO Doruğu yapıldı.
